900 LIỆT SĨ, ĐỒNG BÀO Ở CÔNG VIÊN LÊ THỊ RIÊNG VÀ KÝ ỨC TRẬN ĐÁNH TOÀ ĐẠI SỨ MỸ XUÂN MẬU THÂN 1968

Nhìn người đồng đội ngồi trước mặt mình, Tư Cang không khỏi xúc động. Ba Đen vẫn mang dáng vẻ của người lính biệt động năm nào: vóc người thấp đậm, nước da sạm nắng, đôi bàn tay to và rắn chắc. Khi được hỏi về trận đánh lịch sử ấy, ông chỉ cười nhẹ rồi nói rằng đó chỉ là một trận đánh nhỏ với vài chục con người. Nhưng Tư Cang hiểu rõ hơn ai hết rằng, xét về quân số có thể là nhỏ, song về tác động chính trị, tâm lý và sức ảnh hưởng đến nước Mỹ, đó là một trong những trận đánh gây chấn động nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.Được gợi chuyện, Ba Đen bắt đầu mở lại những ký ức đã nằm sâu trong tâm trí suốt nhiều năm.Cuối tháng Chạp năm 1968, đơn vị biệt động của ông nhận nhiệm vụ đánh chiếm Tòa Đại sứ Mỹ. Mệnh lệnh được giao trong điều kiện vô cùng gấp gáp. Từ lúc nhận lệnh đến giờ xuất kích chỉ còn chưa đầy hai ngày. Đó là khoảng thời gian ngắn đến mức nhiều người tưởng như không thể chuẩn bị nổi cho một trận đánh vào mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt nhất giữa trung tâm Sài Gòn.Khó khăn lớn nhất là tổ chức vận chuyển vũ khí vào nội đô. Những ngày ấy, vùng căn cứ An Tịnh, Trảng Bàng liên tục bị quân Mỹ càn quét. Máy bay phản lực thay nhau ném bom, pháo binh bắn cấp tập, trực thăng quần đảo trên bầu trời, còn xe tăng và bộ binh lùng sục từng bờ bụi. Thế nhưng giữa vòng vây ấy, cán bộ chiến sĩ và bà con cơ sở vẫn tìm mọi cách đưa vũ khí ra khỏi vùng căn cứ.Những khẩu súng được giấu dưới các sọt rau cải, cà chua, bầu bí. Đạn dược và thuốc nổ được phủ kín bằng những chuyến hàng Tết của nông dân. Hai chiếc xe bò của cơ sở cách mạng lặng lẽ chở từng chuyến hàng đi qua các trạm kiểm soát. Bọn lính Mỹ đứng nhìn những xe rau quả đi ngang mà không hề biết rằng ngay dưới lớp nông sản ấy là súng đạn chuẩn bị cho trận đánh sẽ làm chấn động cả thế giới.Theo lời Ba Đen, chiến công ấy không chỉ thuộc về 17 chiến sĩ biệt động. Đằng sau họ là hàng chục, hàng trăm con người vô danh đã góp sức. Từ những người nông dân đánh xe bò, những chủ nhà cho mượn nơi trú quân, đến những cơ sở nội thành sẵn sàng che giấu cán bộ ngay giữa lòng địch.Trưa 30 Tết, lực lượng biệt động bắt đầu hành quân vào Sài Gòn bằng xe quân sự ngụy trang. Có lúc tình huống trở nên vô cùng nguy hiểm khi một tên chiêu hồi nhận ra người quen và nghi ngờ đoàn quân. Ba Đen buộc phải thay đổi kế hoạch, đổi phương tiện, đổi quân phục và phân tán lực lượng để tránh bị lộ.Từng tổ chiến sĩ được đưa đến những địa điểm bí mật trong thành phố. Vũ khí tiếp tục được chuyển tới các điểm tập kết. Mọi công việc phải hoàn tất trước giờ nổ súng.Đêm 30 Tết, tại cơ sở của bà Huệ trên đường Phan Thanh Giản, toàn đội được tập hợp lần cuối cùng để nhận nhiệm vụ. Mục tiêu là đánh chiếm Tòa Đại sứ Mỹ, giữ vững trận địa cho đến khi các cánh quân chủ lực tiến vào trung tâm Sài Gòn.Ai cũng hiểu đây là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.Trước giờ xuất kích, những người đồng đội trong bộ phận bảo đảm mang đến cho ban chỉ huy vài bộ complet, cà vạt và giày da để ngụy trang. Có người còn phát cho mỗi chiến sĩ một gói thuốc lá. Không khí tiễn đưa diễn ra bình thản đến lạ thường. Những câu đùa vui thay cho lời chào cuối cùng.Theo Ba Đen, tất cả đều hiểu rất rõ rằng khi bước lên xe đêm ấy, có thể họ sẽ không bao giờ trở về.Khoảng hai giờ sáng mùng Hai Tết, đoàn xe chở biệt động rời điểm tập kết. Thành phố vẫn chìm trong không khí giao thừa. Những con đường trung tâm Sài Gòn vắng lặng. Không ai ngờ rằng chỉ ít phút nữa, ngay giữa trung tâm quyền lực của nước Mỹ ở miền Nam sẽ nổ ra một trận đánh dữ dội.Khi tới trước Tòa Đại sứ Mỹ, tổ đột kích nhanh chóng đưa khối bộc phá lớn áp sát chân tường. Một tiếng nổ dữ dội vang lên.Bức tường bê tông kiên cố bị phá tung, tạo thành cửa mở cho lực lượng xung kích.Ngay lập tức, 17 chiến sĩ biệt động lao vào bên trong.Lính thủy đánh bộ Mỹ bảo vệ vòng ngoài hoàn toàn bất ngờ. Những loạt đạn đầu tiên vang lên giữa màn đêm. Một số lính Mỹ bị tiêu diệt ngay tại chỗ. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng biệt động đã làm chủ phần lớn khuôn viên Tòa Đại sứ.Đối với những người lính tham gia trận đánh, đó là khoảnh khắc đặc biệt. Họ đã đặt chân vào mục tiêu mà trước đó nhiều người cho là bất khả xâm phạm.Nhưng khó khăn cũng bắt đầu từ đây. Chỉ ít phút sau, quân Mỹ từ khắp nơi đổ về. Xe bọc thép xuất hiện trên các tuyến phố xung quanh. Trực thăng vũ trang quần đảo trên bầu trời. Hàng trăm lính Mỹ được tung vào vòng vây.Cuộc chiến đấu kéo dài suốt nhiều giờ đồng hồ. Các chiến sĩ biệt động chiến đấu từ vị trí này sang vị trí khác trong khuôn viên Tòa Đại sứ. Họ bám từng bồn hoa, từng gốc cây, từng góc tường để chống trả.Đạn dần cạn. Người hy sinh ngày càng nhiều. Nhưng không ai đầu hàng. Khi trời sáng, phần lớn các chiến sĩ biệt động đã anh dũng ngã xuống. Người cuối cùng vẫn tiếp tục chiến đấu cho đến khi không còn khả năng cầm súng.Kể đến đây, Ba Đen lặng đi rất lâu. Ông nói điều khiến mình day dứt nhất không phải là những vết thương hay những năm tháng tù đày sau đó, mà là ký ức về những đồng đội đã nằm lại trong khuôn viên Tòa Đại sứ Mỹ sáng hôm ấy.Gần sáu thập niên đã trôi qua. Những con đường từng rung chuyển bởi tiếng súng Mậu Thân nay đã đông đúc người qua lại. Tại khu vực nghĩa trang Đô Thành cũ, nay là Công viên Lê Thị Riêng, các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục hành trình tìm kiếm những hố chôn tập thể của cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh trong Xuân Mậu Thân.Giữa màu xanh thanh bình của công viên hôm nay, vẫn còn những người lính năm xưa đang nằm lại dưới lòng đất. Họ có thể là những chiến sĩ đã chiến đấu ở Tòa Đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh hay nhiều mục tiêu khác giữa lòng Sài Gòn.