96 NĂM XÔ VIẾT NGHỆ - TĨNH: NGỌN LỬA ĐẤU TRANH TỪ NGHỆ AN, HÀ TĨNH

96 NĂM XÔ VIẾT NGHỆ - TĨNH: NGỌN LỬA ĐẤU TRANH TỪ NGHỆ AN, HÀ TĨNH

Có những dấu mốc lịch sử dù đã đi qua gần một thế kỷ vẫn còn để lại âm vang sâu đậm trong ký ức dân tộc. Ngày 12/9/1930 là một trong những dấu mốc như thế. Trong cao trào cách mạng 1930–1931, Nghệ An và Hà Tĩnh trở thành nơi phong trào đấu tranh của công nhân và nông dân phát triển mạnh mẽ, mà đỉnh cao là sự ra đời của các hình thức chính quyền cách mạng ở nhiều làng xã, thường được gọi là Xô viết Nghệ - Tĩnh. Từ những cuộc biểu tình của quần chúng đến những thay đổi trong đời sống nông thôn, phong trào đã trở thành một sự kiện đặc biệt trong những năm đầu sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

BỐI CẢNH CỦA MỘT CAO TRÀO CÁCH MẠNG: Năm 1930, đất nước đang nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp, đời sống của đông đảo công nhân và nông dân gặp nhiều khó khăn. Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929–1933 càng làm những khó khăn ấy trở nên nghiêm trọng hơn. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập ngày 3/2/1930, phong trào đấu tranh của quần chúng nhanh chóng phát triển ở nhiều địa phương. Nghệ An và Hà Tĩnh trở thành một trong những trung tâm nổi bật của cao trào. Tại đây, công nhân và nông dân liên tiếp tổ chức các cuộc bãi công, biểu tình, đưa ra những yêu sách về kinh tế, chính trị và đời sống. Cao trào ngày càng lan rộng, tạo nên một phong trào quần chúng mạnh mẽ chưa từng có ở hai tỉnh Bắc Trung Kỳ.

NGÀY 12/9/1930 – CUỘC BIỂU TÌNH HƯNG NGUYÊN: Trong dòng chảy ấy, ngày 12/9/1930 trở thành một dấu mốc đặc biệt. Hơn 8.000 nông dân phủ Hưng Nguyên đã tập hợp, tiến về phủ lỵ với những khẩu hiệu phản đối chính sách áp bức, đòi giảm sưu, giảm thuế và giải quyết những vấn đề về ruộng đất. Cuộc biểu tình được tổ chức dưới sự lãnh đạo của các tổ chức Đảng địa phương. Khi đoàn người tiến hành đấu tranh, chính quyền thực dân đã sử dụng lực lượng đàn áp. Sự kiện Hưng Nguyên gây chấn động lớn, đồng thời thúc đẩy các cuộc đấu tranh tiếp theo ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Từ đây, phong trào không chỉ thể hiện sự phản kháng trước những khó khăn của đời sống mà còn cho thấy sức mạnh tập hợp của quần chúng khi được tổ chức và lãnh đạo.

TỪ ĐẤU TRANH QUẦN CHÚNG ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH CÁC XÔ VIẾT: Sau những cuộc biểu tình lớn trong tháng 9/1930, phong trào ở nhiều huyện thuộc Nghệ An và Hà Tĩnh tiếp tục phát triển. Tại một số địa phương, bộ máy chính quyền thực dân và phong kiến ở cấp xã bị tê liệt hoặc tan rã, trong khi các tổ chức cách mạng đứng ra thực hiện một số nhiệm vụ quản lý đời sống cộng đồng. Các tổ chức này được gọi là “Xô viết” và trở thành hình thức chính quyền cách mạng sơ khai ở một số làng xã. Theo các tài liệu lịch sử, những hoạt động của Xô viết tập trung vào những vấn đề thiết thực đối với đời sống nhân dân như tổ chức tương trợ, mở lớp học chữ quốc ngữ, bài trừ một số hủ tục và tệ nạn xã hội, đồng thời thực hiện những chính sách liên quan đến ruộng đất và thuế khóa theo điều kiện từng địa phương.

SỨC MẠNH CỦA CÔNG NHÂN VÀ NÔNG DÂN: Một nét nổi bật của phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh là sự gắn kết giữa phong trào công nhân và phong trào nông dân. Từ các nhà máy ở Vinh – Bến Thủy đến những làng quê Nghệ An, Hà Tĩnh, nhiều tầng lớp nhân dân đã tham gia đấu tranh với những hình thức khác nhau. Các cuộc bãi công của công nhân, biểu tình của nông dân và hoạt động hưởng ứng của nhiều tầng lớp khác đã tạo nên sức lan tỏa rộng lớn. Chính sự kết hợp giữa lực lượng công nhân và nông dân đã làm nên đặc điểm nổi bật của cao trào 1930–1931 ở Nghệ - Tĩnh, đồng thời trở thành một thực tiễn quan trọng trong quá trình Đảng tổ chức và tập hợp lực lượng cách mạng.

NHỮNG NGÀY THÁNG ĐẦY GIAN KHỔ: Sự phát triển của phong trào nhanh chóng gặp phải sự đàn áp quyết liệt của chính quyền thực dân. Nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng bị bắt, phong trào chịu những tổn thất nặng nề. Đến giữa năm 1931, các Xô viết lần lượt bị giải tán, mặc dù một số hoạt động đấu tranh và tuyên truyền vẫn tiếp tục trong thời gian sau đó. Phong trào vì thế không giành được thắng lợi trực tiếp về chính quyền trên phạm vi cả nước, nhưng những hy sinh và tổn thất của quần chúng đã trở thành một phần không thể tách rời của lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam những năm đầu thập niên 1930.

GIÁ TRỊ LỊCH SỬ CỦA XÔ VIẾT NGHỆ - TĨNH: Nhìn lại phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở quy mô của các cuộc đấu tranh mà còn ở những kinh nghiệm thực tiễn được hình thành trong quá trình vận động quần chúng. Phong trào cho thấy sức mạnh của công nhân và nông dân khi được tổ chức, đồng thời giúp Đảng tích lũy kinh nghiệm về xây dựng lực lượng, vận động quần chúng và lãnh đạo phong trào trong điều kiện hết sức khắc nghiệt. Các tài liệu lịch sử của Đảng đánh giá cao vai trò của Xô viết Nghệ - Tĩnh trong việc rèn luyện lực lượng cách mạng và chuẩn bị những điều kiện cho các cao trào tiếp theo.

TỪ NGỌN LỬA NĂM 1930 ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM: Xô viết Nghệ - Tĩnh không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhưng là một trong những phong trào quan trọng giúp cách mạng Việt Nam tích lũy kinh nghiệm và rèn luyện lực lượng trong giai đoạn đầu. Sau Xô viết Nghệ - Tĩnh, phong trào cách mạng tiếp tục trải qua nhiều thời kỳ với những hình thức đấu tranh khác nhau. Những kinh nghiệm về tổ chức quần chúng, xây dựng cơ sở và phát huy sức mạnh nhân dân được tiếp tục vận dụng trong các giai đoạn sau, góp phần vào quá trình chuẩn bị lực lượng tiến tới Cách mạng Tháng Tám. Chính vì vậy, khi nhìn lại năm 1930–1931, có thể thấy Xô viết Nghệ - Tĩnh là một dấu mốc quan trọng trong quá trình trưởng thành của phong trào cách mạng Việt Nam.

96 năm đã trôi qua kể từ ngày 12/9/1930, nhưng câu chuyện về những người nông dân Hưng Nguyên đứng lên đấu tranh vẫn là một trang đáng nhớ trong lịch sử dân tộc. Họ đã sống trong một thời kỳ đầy gian khổ, đối mặt với đàn áp và mất mát, nhưng tinh thần đấu tranh và khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn đã tạo nên sức mạnh của cả một phong trào. Xô viết Nghệ - Tĩnh vì thế không chỉ được nhớ đến bằng những con số hay những mốc thời gian, mà còn bằng hình ảnh những con người bình dị đã góp phần viết nên lịch sử. Từ Nghệ An, Hà Tĩnh của năm 1930, ngọn lửa ấy trở thành một phần của hành trình dài mà dân tộc Việt Nam đã trải qua để đi đến những bước ngoặt lớn của thế kỷ XX.