A Lia – Không phải mọi người lên đường đều bắt đầu từ tuổi trẻ

Khi đọc lại những hồ sơ của một thời chiến, người ta thường bắt gặp những cái tên gắn với tuổi mười tám, đôi mươi và những năm đầu của cuộc đời. Nhưng giữa những dòng ghi chép ấy, đôi khi xuất hiện những con người có hành trình khác hẳn — họ bước vào hàng ngũ khi đã đi qua nhiều năm trưởng thành, đã có một cuộc sống quen thuộc và đã kịp nhìn thấy nhiều đổi thay của quê hương mình.

Liệt sĩ A Lia, sinh năm 1925, quê tại làng Nước Bét, xã Rờ Manh, H29, Kon Tum.

Theo hồ sơ còn lưu giữ, đồng chí nhập ngũ vào năm 1963, mang quân hàm Binh nhất, là chiến sĩ thuộc C109 – H đội 29.

Đó là một chi tiết khiến người đọc hôm nay suy nghĩ khá lâu.

Bởi khi bước vào hàng ngũ, đồng chí không còn ở độ tuổi thường được nhắc đến khi nói về những người lên đường. Điều đó cũng có nghĩa rằng trước thời điểm ấy đã có một quãng đời khác — những ngày sống ở Nước Bét, những công việc quen thuộc, những mùa nối tiếp nhau và một cuộc sống đã có nền nếp riêng.

Rồi đến một lúc, người ấy vẫn chọn bước vào hàng ngũ.

Không phải để bắt đầu tuổi trẻ.

Mà là để tiếp tục trách nhiệm của mình trong một giai đoạn nhiều biến động.

Năm 1965, trong khi chiến đấu tại Mang Cành, H29, Kon Tum, đồng chí đã hi sinh.

Hồ sơ còn ghi rằng nơi an táng ban đầu cũng tại Mang Cành.

Chi tiết ấy khiến hành trình của người chiến sĩ như khép lại trên chính vùng đất đã quen thuộc với mình. Không phải một nơi quá xa lạ. Không phải một cái tên chỉ xuất hiện một lần trong hồ sơ. Mà là một vùng đất cùng thuộc không gian sống và hoạt động của cả một giai đoạn.

Ngày hôm nay, người ta có thể không còn biết nhiều về cuộc đời của A Lia trước năm 1963. Nhưng chỉ riêng việc tên người vẫn còn được lưu lại cũng đủ để nhắc rằng đã từng có một con người không chọn đứng ngoài thời cuộc.

Có những người dành tuổi trẻ cho lịch sử.

Và cũng có những người, sau khi đã đi qua tuổi trẻ, vẫn chọn dành một phần đời của mình cho lịch sử ấy.

A Lia là một con người như thế.