A Sanh – Anh hùng LLVTND người Ba Na
Ngày 1-5-1964, Bộ Chính trị quyết định thành lập Mặt trận Tây Nguyên, đánh dấu bước phát triển của phong trào cách mạng và LLVT nhân dân trên địa bàn. Tuy nhiên đây là chiến trường chưa được chuẩn bị cho tác chiến lớn với muôn vàn khó khăn, việc bảo đảm vũ khí, đạn dược và lực lượng cho các đơn vị luôn đặt ra yêu cầu cấp thiết. Vì vậy, nhiều đơn vị vận tải bộ của Đoàn 559 và Khu 5 được bổ sung, tăng cường cho Mặt trận Tây Nguyên. Hình thành nhiều bến đò trên tuyến hành lang Bắc-Nam, dọc hai bờ sông Pô Cô, Sê San trải dài từ tỉnh Kon Tum đến tỉnh Gia Lai và sang Campuchia để vận chuyển vũ khí, hàng hóa, đưa đón bộ đội qua lại. Thuyền độc mộc của người dân được quân đội huy động để phục vụ công tác vận tải; đồng bào các dân tộc dọc bờ sông Pô Cô, Sê San đã không quản ngại hy sinh, gian khổ, chủ động tham gia các hoạt động quân sự, chiến đấu và phục vụ chiến đấu, góp phần cùng với quân và dân Tây Nguyên lập nên những chiến công vang dội.
Puih San hay còn gọi là A Sanh, người dân tộc Gia Rai, sinh ra và lớn lên tại làng Nú (xã Ia Khai, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai). Năm 1961, ông nhập ngũ, thực hiện nhiệm vụ vận tải trên tuyến hành lang bí mật. Kể từ đó, “con rái cá” Puih San không chỉ trung thành, gan dạ, mưu trí mà còn có “đôi bàn tay cứng như sắt” chèo đò đưa bộ đội, hàng hóa qua sông Pô Cô. Có những đêm Puih San và đồng đội chở hơn 30 chuyến đò, đưa hàng trăm lượt người cùng hàng hóa qua sông an toàn. Puih San-A Sanh trở thành hình tượng trong thi ca, cổ vũ bộ đội và nhân dân anh dũng chiến đấu trên mọi chiến trường.
Cựu chiến binh Rơ Châm Klơt ở làng Jăng Krăi (xã Ia Khai)-người từng chèo thuyền cùng với Puih San nhớ lại: “Việc chèo đò vận chuyển bộ đội, hàng hóa chủ yếu làm vào ban đêm, ban ngày phải giấu thuyền dưới nước để tránh địch phát hiện. Mùa mưa, nước sông Pô Cô chảy cuồn cuộn, địch đánh phá liên tục, đêm thì chúng thả pháo sáng, tung biệt kích, thám báo lùng sục tìm lực lượng của ta. Địch đánh bến này chúng tôi lại di dời đến bến khác, có đêm phải di chuyển bến vượt 4 đến 5 lần với quyết tâm đưa hết bộ đội, vũ khí và hàng hóa qua sông trước khi trời sáng”.
