A Sanh

Giữa núi rừng Tây Nguyên những năm chiến tranh, có một dòng sông mà mỗi lần vượt qua đều là một lần đối mặt với hiểm nguy.

Đó là sông Pô Cô.

Nước chảy xiết, hai bên là rừng núi. Trong chiến tranh, con sông trở thành một tuyến giao thông quan trọng để đưa người và hàng hóa phục vụ chiến trường.

Và ở đó có một người lái đò đặc biệt:

Puih San – người mà đồng đội gọi là A Sanh.

Ông sinh ra ở vùng đất Tây Nguyên và sớm tham gia cách mạng. Trong những năm chiến tranh, ông cùng đồng đội đảm nhiệm nhiệm vụ đưa bộ đội, lương thực, vũ khí và hàng hóa vượt sông Pô Cô.

Công việc tưởng như chỉ là chèo một con thuyền.

Nhưng giữa chiến tranh, mỗi chuyến đò đều có thể là một chuyến đi không trở về.

Bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Máy bay địch có thể đánh phá.

Dòng sông lại rộng và chảy xiết.

Thế nhưng những chuyến đò vẫn phải tiếp tục.

Bởi phía bên kia sông là bộ đội đang chờ.

Là lương thực cần được đưa tới.

Là vũ khí cần đến với chiến trường.

Vì thế, A Sanh cùng đồng đội không ngừng đưa những chuyến đò vượt Pô Cô, biến bến sông thành một mắt xích quan trọng của tuyến vận chuyển ở Tây Nguyên.

Người lái đò trở thành biểu tượng

Sau chiến tranh, câu chuyện về người lái đò A Sanh được biết đến rộng rãi hơn qua bài hát “Người lái đò trên sông Pô Cô” của nhạc sĩ Cầm Phong, phổ từ thơ Mai Trang.

Từ đó, cái tên A Sanh không chỉ gắn với một con người cụ thể.

Nó trở thành biểu tượng cho những người lái đò đã âm thầm đưa bộ đội và hàng hóa qua những dòng sông của Trường Sơn.

Điều thú vị là chính vì bài hát quá nổi tiếng nên về sau có người hiểu lầm rằng “A Sanh” là tên chung của những người lái đò trên Pô Cô.

Thực tế, đó là một con người có thật: Puih San.

Một người anh hùng không đứng giữa trận địa

A Sanh không nổi tiếng vì một trận đánh lớn.

Ông không phải người chỉ huy một chiến dịch.

Cũng không phải người đứng giữa một trận địa pháo.

Công việc của ông âm thầm hơn rất nhiều:

đưa người qua sông.

Nhưng chính những chuyến đò ấy giúp cho lực lượng chiến đấu có thể tiếp tục hoạt động.

Đằng sau một trận đánh luôn có những con người như thế:

Người vận chuyển.

Người giao liên.

Người lái đò.

Người giữ đường.

Họ có thể không xuất hiện ở tuyến đầu, nhưng nếu thiếu họ, tuyến đầu sẽ không thể chiến đấu.

Năm 1998, những đóng góp của Puih San được Nhà nước ghi nhận bằng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bến đò vẫn còn đó

Ngày nay, bến đò A Sanh bên sông Pô Cô vẫn được nhắc đến như một địa danh gắn với lịch sử chiến tranh.

Bến đò năm xưa từng chứng kiến những chuyến thuyền chở bộ đội, lương thực và vũ khí.

Ngày nay, cuộc sống đã đổi khác.

Nhưng dòng Pô Cô vẫn chảy.

Và câu chuyện về người lái đò năm nào vẫn còn được kể lại.

“Có những người anh hùng không đứng giữa tiếng súng. Họ đứng bên một dòng sông, lặng lẽ đưa đồng đội qua.”

A Sanh – Puih San, người con Jrai trên dòng Pô Cô.

Một người lái đò bình dị nhưng đã biến những chuyến vượt sông giữa bom đạn thành một phần của huyền thoại Tây Nguyên.

“Người con Tây Nguyên trên dòng Pô Cô.”