AHLLVT Lỷ A Coỏng
Ở mảnh đất địa đầu Tổ quốc, giữa núi rừng rậm rạp của vùng cao Quảng Ninh, có một người con của dân tộc Dao đã viết nên bản anh hùng ca bằng chính máu xương và lòng trung nghĩa son sắt. Lỷ A Coỏng hay còn gọi là Lý Vĩnh Phớc, sinh năm 1923 là một chiến sĩ du kích gan dạ, sau này trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, góp phần bảo vệ vững chắc vùng đất biên cương trong những năm tháng rực lửa chiến tranh.
Xuất thân trong một gia đình nghèo, sớm mồ côi, nhà cửa bị giặc đốt phá, nhưng chính hoàn cảnh nghiệt ngã đó lại tôi luyện nên bản lĩnh và ý chí quật cường của người anh hùng. Từ những năm đầu kháng chiến, ông tham gia hoạt động du kích ở các bản vùng cao Nà Pá, Thanh Y (thuộc Đầm Hà xưa năm 1963). Đến năm 1955, ông chính thức đứng trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam, và trở thành Chính trị viên xã đội, Xã Đội trưởng, lãnh đạo dân quân du kích xã.
Đây cũng là thời kỳ gian khổ và ác liệt nhất tại vùng Đông Bắc, nơi thực dân Pháp lập ra “Xứ Nùng tự trị” - tổ chức phản động tay sai, cấu kết chặt chẽ với các nhóm thổ phỉ, địa chủ phản cách mạng. Chúng gieo rắc tư tưởng ly khai, âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, thủ tiêu cán bộ, phá hoại phong trào cách mạng.
Trong bối cảnh đó, Lỷ A Coỏng là một trong những cán bộ chủ chốt lãnh đạo phong trào tiễu phỉ tại xã Thanh Y (thuộc Đầm Hà năm 1963). Ông đã trực tiếp chỉ huy dân quân xã chiến đấu, phối hợp với bộ đội biên phòng, công an và nhân dân bao vây, tiêu diệt các toán phỉ khét tiếng như Chín Sồi Tắc, Trình Coóng Phí, Chíu Sồi Thống... Đặc biệt, vào năm 1961, ông cùng đội du kích đã tiêu diệt gần 80 tên phỉ, xoá sổ hang ổ của chúng tại huyện Đầm Hà (cũ).
Câu chuyện về việc ông từ chối “núi vàng” của tên trùm phỉ Chíu Sồi Thống để giữ trọn niềm tin với Đảng, với dân đã trở thành huyền thoại. Ông khẳng khái nói: “Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng” - một câu nói mang dáng dấp của lý tưởng cao cả, làm rung động hàng triệu trái tim và trở thành biểu tượng của lòng trung thành, bất khuất.
