AHLLVT NGUYỄN TIẾN THỤ (SINH NĂM 1934)

Năm 1951, khi đang công tác tại Huyện bộ Việt Minh Tiên Du, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ được cử tham gia Đội Thanh niên xung phong công tác Trung ương, giữ cương vị Phân đội phó Phân đội Tô Hiệu. Năm 1952, đồng chí được điều động phục vụ Chiến dịch Tây Bắc, trực tiếp tham gia mở tuyến đường chiến lược từ Yên Bái lên Nghĩa Lộ. Đến năm 1954, thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên xung phong Trung ương được thành lập do đồng chí Vũ Kỳ làm Đoàn trưởng; lúc này, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ được điều chuyển về Đội phá bom, Đội 40 TNXP, làm nhiệm vụ phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau năm ngày huấn luyện cấp tốc, đồng chí được phân công về ngã ba Cò Nòi cùng các Đại đội 401, 403 và 407.

Ngã ba Cò Nòi – nơi giao nhau giữa Quốc lộ 13A (nay là Quốc lộ 37) và Quốc lộ 41 (nay là Quốc lộ 6) – là một thung lũng hẹp, hứng chịu mật độ đánh phá vô cùng ác liệt của địch, có ngày phải gánh tới 300 quả bom các loại như bom phá, bom nổ chậm, bom bươm bướm, đều là những loại bom cực kỳ nguy hiểm và có sức sát thương lớn. Từ thực tiễn chiến đấu, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ đã cùng đồng đội rút kinh nghiệm và mạnh dạn đề xuất tháo một quả bom để nghiên cứu nguyên lý hoạt động. Qua phân tích, đồng chí xác định bom bươm bướm là loại bom sát thương, khi nổ sẽ hất mảnh theo mặt phẳng ngang chứ không khoan sâu xuống đất. Trên cơ sở đó, đồng chí trực tiếp thử nghiệm tháo gỡ và thành công, mở ra phương pháp xử lý hiệu quả loại bom nguy hiểm này. Những quả bom không nổ do kẹt kim hỏa hoặc hỏng lò xo được kéo tập trung xuống hố sâu khoảng 0,5 mét, cứ 10–20 quả thì dùng bộc phá cho nổ, vừa an toàn vừa tiết kiệm lực lượng.

Đêm 16 tháng 3 năm 1954, khi đội phá bom xuống hiện trường xử lý các quả bom chưa nổ, toàn đội chia thành ba nhóm. Nhóm do đồng chí Nguyễn Tiến Thụ phụ trách tiến hành phá bom ven đường bằng dụng cụ chuyên dụng; trong khi đó, một nhóm khác bất ngờ gặp bom nổ dữ dội và toàn bộ anh dũng hy sinh. Ngay trong đêm, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ cùng đồng đội thu nhặt hài cốt, chôn cất đồng chí mình tại sườn đồi Cò Nòi, rồi biến đau thương thành hành động, tiếp tục lao vào cuộc chiến đấu thầm lặng để thông đường cho xe ra mặt trận.

Không dừng lại ở Cò Nòi, giữa tháng 3 năm 1954, đồng chí được cử sang làm Đại đội phó Đại đội 404, phụ trách phá bom trên đoạn đường ngầm Hát Lót – một “tọa độ lửa” đặc biệt ác liệt. Tại đây, với tinh thần dũng cảm và trí tuệ sáng tạo, đồng chí đã nghiên cứu thành công nguyên lý tháo bom bươm bướm bằng phương pháp đào hố cá nhân, chui xuống và đưa hai tay lên tháo, chấp nhận hy sinh đôi tay nếu bom nổ. Chính sáng kiến táo bạo ấy đã giúp tháo gỡ thành công nhiều quả bom, giảm thiểu thương vong cho đồng đội. Ngoài ra, đồng chí còn đề xuất phương án gom bom về một điểm để phá nổ tập trung, nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn. Kết quả, đồng chí cùng đồng đội đã phá hủy 120 quả bom các loại, trong đó có 7 quả bom nổ chậm và 50 quả bom bươm bướm; bản thân đồng chí bốn lần bị bom nổ chậm vùi lấp nhưng vẫn kiên cường sống sót, tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc ấy, năm 2014, nhân kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã ký quyết định phong tặng và truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho năm đồng chí Thanh niên xung phong, trong đó có đồng chí Nguyễn Tiến Thụ – người anh hùng tiêu biểu cho tinh thần sáng tạo, dũng cảm và ý chí quật cường của lực lượng TNXP trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.

Nguồn: Báo Quân đội nhân dân Việt Nam