AHLS HOÀNG VĂN THỌ - TIẾNG MÌN TRÊN ĐÈO DIN

Năm 1947, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn vô cùng gian khổ. Tại vùng núi Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, xã Đại Lịch là một địa bàn có phong trào cách mạng phát triển mạnh. Người dân các dân tộc trong vùng vừa sản xuất, vừa nuôi giấu cán bộ và tham gia xây dựng lực lượng du kích bảo vệ quê hương.

Trong đội du kích xã Đại Lịch có Hoàng Văn Thọ, một thiếu niên người Tày sinh năm 1932. Tuy tuổi còn nhỏ, vóc người chưa lớn, Thọ đã sớm hiểu rằng nếu quê hương còn bị giặc chiếm đóng thì bản làng sẽ không thể có cuộc sống bình yên. Em tình nguyện tham gia du kích, làm nhiệm vụ liên lạc, trinh sát và hỗ trợ các chiến sĩ lớn tuổi.

Ngày 20-11-1947, một trung đội quân Pháp từ đồn Đồng Bồ hành quân về đồn Dọc, chuẩn bị tiến hành một cuộc càn quét lớn vào chiến khu Vần – Hiền Lương. Nắm được đường đi của địch, lực lượng du kích xã Đại Lịch quyết định tổ chức phục kích tại đèo Din – một đoạn đường hiểm trở, hai bên có nhiều cây rừng và vách núi.

Khoảng ba giờ sáng, ba mươi chiến sĩ du kích cùng Hoàng Văn Thọ, dưới sự chỉ huy của đồng chí Minh Lưu, bí mật hành quân đến vị trí mai phục. Mọi người ém mình trong rừng, tuyệt đối giữ im lặng, chờ đoàn quân địch lọt hẳn vào trận địa. Hoàng Văn Thọ được bố trí ở khu vực đặt khối thuốc nổ, một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm bởi em phải ở rất gần đường hành quân của quân Pháp.

Khi đội hình địch tiến vào đúng vị trí, Thọ bình tĩnh điểm hỏa. Một tiếng nổ lớn vang lên giữa đèo Din, làm đội hình quân Pháp rối loạn. Các chiến sĩ du kích lập tức đồng loạt nổ súng. Bị đánh bất ngờ, quân địch hoảng hốt tìm nơi ẩn nấp rồi tổ chức chống trả dữ dội.

Giữa làn đạn, Thọ nhận thấy tên chỉ huy Pháp đang thúc quân phản kích. Em nhanh chóng rút lựu đạn, chọn thời cơ rồi ném về phía hắn. Tên chỉ huy bị tiêu diệt. Không dừng lại, Thọ từ vị trí ẩn nấp lao ra, định giành lấy khẩu tiểu liên trong tay quân địch để tiếp tục chiến đấu.

Đúng lúc ấy, quân tiếp viện của Pháp kéo đến. Chúng phát hiện người du kích nhỏ tuổi đang ở giữa trận địa và tập trung bắn về phía em. Hoàng Văn Thọ trúng đạn, ngã xuống bên con đường đèo khi mới mười lăm tuổi.

Sự hy sinh của em khiến đồng đội vô cùng đau xót, nhưng cũng tiếp thêm quyết tâm chiến đấu. Trận phục kích tại đèo Din đã làm chậm bước tiến của quân Pháp, góp phần bảo vệ căn cứ cách mạng Vần – Hiền Lương và cho thấy sức mạnh của chiến tranh nhân dân, trong đó ngay cả những thiếu niên miền núi cũng sẵn sàng đứng lên bảo vệ bản làng.

Ông Hà Văn Tích cùng những người dân địa phương đã lưu giữ và kể lại ký ức về trận đánh ấy cho các thế hệ sau. Tên tuổi Hoàng Văn Thọ được đặt cho trường học và được nhắc đến như biểu tượng của lòng yêu nước, sự gan dạ của thiếu niên các dân tộc Tây Bắc.

Hoàng Văn Thọ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tiếng nổ em điểm hỏa trên đèo Din năm ấy vẫn còn vang vọng như một lời nhắc nhở: lòng dũng cảm không được đo bằng tuổi tác, mà bằng sự lựa chọn đứng lên khi quê hương cần đến mình.