|
Năm 1944, trong tỉnh Gia Định, thực dân Pháp và tay sai tề ngụy, mật thám, tuy bề ngoài còn hoạt động mạnh, nhưng bên trong đã rất rệu rã. Bọn phát xít Nhật hung hãn, chúng chiếm đóng và nắm hết các vị trí quan trọng trong tỉnh, trong đó có Hóc Môn, Gò Vấp, Bà Điểm... Hàng ngày thường xảy ra những vụ lính Nhật hoành hành, hạch sách nhân dân ta, thỉnh thoảng có những vụ xung đột đánh nhau với lính Pháp. Tuy Nhật - Pháp có mâu thuẫn nhau ngày càng gay gắt, nhưng đối với cách mạng nước ta thì chúng cấu kết nhau chặt chẽ để tiêu diệt.
Đầu năm 1945, Ban cán sự tỉnh Gia Định bổ sung thêm một số đồng chí để củng cố tỉnh ủy, chỉ đạo các quận ủy chuẩn bị cho cách mạng nổ ra khi có thời cơ.
Cuối năm 1944, đầu năm 1945, tình hình trong và ngoài nước có những chuyển biến hết sức khẩn trương. Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đang bước vào giai đoạn kết thúc. Mâu thuẫn Nhật - Pháp ở Đông Dương ngày càng trở nên gay gắt.
Đêm ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, thay quyền thống trị ở Việt Nam dưới chiêu bài “cho Việt Nam độc lập”. Cách mạng Việt Nam lại một lần nữa dấy lên phong trào khởi nghĩa quyết liệt và rộng rãi khắp trong cả nước. Cho đến lúc này Đảng bộ Sài Gòn bước vào trực tiếp chuẩn bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Tổ chức Đảng thuộc Xứ ủy Giải phóng được bổ sung và củng cố lại. Mặt trận Việt Minh, vùng Hóc Môn, Bà Điểm, Đức Hòa phát triển mạnh mẽ.
Cũng trong tháng 3 năm 1945, hoạt động xây dựng lực lượng võ trang diễn ra sôi nổi. Nhân dân tự sắm sửa giáo mác, xà mâu và gậy tầm vông vạt nhọn, tự tìm cách lấy súng, đạn của Pháp Nhật tổ chức mò vớt súng của địch ở dưới sông, lấy súng của bọn lính làng, hội tề, địa chủ. Máy bay Mỹ bị Nhật bắn rưi tại Bàu Công gần chợ Hóc Môn 2 chiếc, Bà Trà - Tân Khánh 1 chiếc. Nhân dân tổ chức gỡ súng liên thanh trên những chiếc máy bay này để đánh giặc. Sau này khi chi đội sử dụng đại liên "trâu già”, giặc Pháp, Cao Đài, lính ngụy nghe tiếng súng nổ biết ngay gặp phải Chi đội 12. Các chi bộ Đảng tích cực hoạt động, củng cố tổ chức Đảng và các đoàn thể trong Mặt trận Việt Minh như: Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Phụ lão cứu quốc.
Cùng với các đội võ trang chiến đấu của nông dân và công nhân, phong trào Thanh niên tiền phong ra đời và phát triển mạnh mẽ ở Gia Định, Chợ Lớn. Tại Đức Hòa tháng 4 năm 1945, Thanh niên tiền phong tổ chức đại hội có đến 10 ngàn người tham dự. Tháng 5 năm 1945, tổ chức Thanh niên tiền phong ra đời ở Hóc Môn - Bà Điểm.
Các đoàn thể Thanh niên tiền phong ngày đêm luyện tập đội ngũ, canh gác giữ gìn trật tự đường phố, tập hát những bài “Thanh niên hành khúc”, “Lên đàng”... hun đúc tinh thần yêu nước, nâng cao khí thế đấu tranh cho độc lập dân tộc, không khí hừng hực lửa chiến đấu.
Các quận Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa tổ chức “đội nghĩa quân Hóc Môn - Gò Vấp - Đức Hòa” (trong khởi nghĩa Nam Kỳ) bung ra võ trang tuyên truyền, tập hợp thêm lực lượng, sắm sửa vũ khí. Một bộ phận trong số họ gia nhập các tổ chức Thanh niên cứu quốc, Tự vệ chiến đấu và Thanh niên tiền phong ở địa phương. Một bộ phận tiếp tục duy trì tổ chức đơn vị du kích như cũ, phát triển lực lượng, sẵn sàng tham gia tổng khởi nghĩa.
Ngày 15 tháng 8 năm 1945, được tin Nhật đầu hàng đồng minh, ban cán sự quận Hóc Môn (tức quận ủy) trực tiếp chỉ đạo các đoàn thể theo dõi tình hình diễn biến hàng ngày để chuẩn bị cướp chính quyền.
Ngày 19 tháng 8 năm 1945, Hà Nội cướp chính quyền thành công. Ngày 21 tháng 8 năm 1945, Xứ ủy triệu tập hội nghị ở Chợ Đệm lần thứ hai quyết định phát động khởi nghĩa, lấy Tân An làm thí điểm.
Ngày 20 tháng 8 năm 1945, Hóc Môn đã tổ chức mít tinh với hơn 1.000 quần chúng tham dự.
Ngày 24 tháng 8 năm 1945, Đức Hòa khởi nghĩa. Rạng sáng ngày 25 tháng 8, nhân dân Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa cùng nhân dân Gia Định - Chợ Lớn kéo về Sài Gòn biểu tình, cướp chính quyền dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Gia Định.
Hai đoàn Hóc Môn - Bà Điểm nhập tại Tham Lương rồi kéo xuống Sài Gòn. Đoàn Đức Hòa gặp hai đoàn Hóc Môn - Bà Điểm tại đường Nô-rô-đôm (nay là đường Lê Duẩn), hợp thành một đoàn thống nhất của tỉnh. Cùng lúc đó các đoàn biểu tình của các quận Gò Vấp, Thủ Đức, Nhà Bè, Trung Quận, Lái Thiêu... và các đoàn của tỉnh Chợ Lớn, Tân An, Thủ Dầu Một, Biên Hòa... cùng hàng triệu nhân dân Sài Gòn tham dự mít tinh, tuần hành. Cả thành phố Sài Gòn là một biển người, một rừng cờ đỏ rực, những ngọn tầm vông nhọn cùng với giáo mác, súng gươm, bừng bừng khí thế khởi nghĩa, dạt dào niềm hạnh phúc của ngày độc lập đầu tiên.
Từ ngày 26 đến ngày 28 tháng 8 năm 1945, các địa phương Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa đều giành chính quyền về tay nhân dân.
Cách mạng Tháng Tám thành công là một cuộc đổi đời, là kết quả của một quá trình vận động cách mạng từ năm 1930 đến năm 1945, trải qua 15 năm đầy hi sinh gian khổ, vượt qua mọi khó khăn thử thách, bất chấp sự đàn áp khủng bố khốc liệt của quân thù, nhất là trong khởi nghĩa Nam Kỳ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa một lòng một dạ tin theo Đảng chấp nhận mọi hy sinh xương máu, dù nhà cửa tan nát, tính mạng thiệt hại, vẫn không sờn lòng nhụt chí. Những người dân của Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hòa đã khăng khít bên nhau, cùng đi theo Đảng, quyết bảo bọc nuôi nấng bảo vệ Đảng trong lúc Trung ương Đảng hoạt động tại địa phương. Ba địa phương sát cánh bên nhau, thống nhất trong một tổ chức dưới sự lãnh đạo của Đảng cùng đứng lên lật nhào bọn đế quốc phong kiến, góp phần làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công. | |
|
