Ăn Tết trong rừng chuối Điện Biên

Khoảng hơn 8 giờ sáng 20-11-1953, tức ngày 13-9 năm Quý Tỵ, chiếc máy bay Đa-cô-ta của Pháp liệng nửa vòng trên vùng trời cánh đồng Mường Thanh (Điện Biên Phủ) rồi từ trong bụng nó có tới vài chục cái dù xanh, đỏ bay ra và cũng ngay tức thì, hàng đàn máy bay Đa-cô-ta từ phía Mường Phăng, từ phía Lai Châu thi nhau ném lính dù xuống. Nhìn từ dưới lên (vì chúng tôi đang có mặt ở bản Cò Mỵ) thì lớp dù này chồng lên lớp dù kia, bầu trời Mường Thanh như bị tối lại.

Mặc dù bị bất ngờ, bị chia cắt đội hình nhưng Chính ủy Trung đoàn 148 Hoàng Chà cũng nắm được hơn một trung đội xông vào giữa trận mưa dù chiến đấu, ngay từ khi tên lính dù đầu tiên còn chưa chạm đất (đồng chí trung đoàn trưởng đi học vắng). Đồng chí Trưởng ban Chính trị trung đoàn Nguyễn Trí Anh cùng hơn chục chiến sĩ chạy từ bản Cò Mỵ, vượt sông Nậm Rốm, xông vào chiến đấu với địch. Các đại đội của Tiểu đoàn 910, từ thế bị động chuyển sang thế chủ động chiến đấu rất quả cảm, kể cả phải dùng cách đánh giáp lá cà. Đại đội súng cối 634 do Đại đội trưởng Trần Cân, từ khu bản Pape "phi ra" nhanh chóng nhả đạn vào chỗ bọn lính dù Pháp đang cụm lại với nhau để tổ chức đội hình tác chiến. Đồng chí Đăng Kim, phụ trách hậu cần của Tiểu đoàn 910 đang trên đường đi Mường Pồn, gặp địch nhảy dù trên đầu, dẫu chỉ có một khẩu Sten báng gập cũng độc lập tác chiến.

Trận chiến đấu kéo dài mãi tới xế chiều, quân ta mới chịu rút về phía rừng đi Tuần Giáo vì súng thì hết đạn, người thì thấm mệt. Ngay hôm sau, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã điện khen và cho biết, phía địch đã công nhận bị tiêu diệt hơn 300 tên trong tổng số quân Pháp nhảy dù trong ngày 20-11-1953 là 6 tiểu đoàn, mà ta chỉ có non 1 tiểu đoàn. Phía trung đoàn cũng đã hy sinh 90 đồng chí.

Thương tiếc các đồng đội, đồng chí nên trung đoàn càng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ chặn quân Pháp từ thị xã Lai Châu rút về Mường Thanh qua Mường Pồn, cũng như đánh địch ở Điện Biên nống ra hướng Tuần Giáo. Và một nhiệm vụ quan trọng là chặn các lần địch mở đường sang sông Nậm Hu (Lào) để lập một tuyến tập đoàn ở bắc Đông Dương.

Thời gian qua nhanh, Tết Nguyên đán năm Giáp Ngọ đã đến, tức là ngày 3-3-1954. Gần 30 người của Ban Chính trị Trung đoàn 148 quyết định tổ chức ăn Tết trong rừng chuối thuộc chân núi Pú Hồng Mèo, chỉ cách hầm Đờ Cát chừng 1km theo đường chim bay!

Việc đầu tiên là tối tối lợi dụng đêm tối, chúng tôi mò vào các bản Nọng Hét, Phiêng Luông, Hoong Lếch Xá... là những nơi mà nhân dân Thái đã nhắn rằng: "Bộ đội vào bản xúc thóc nếp đem ra rừng mà ăn Tết, bao giờ toàn thắng thì cho lại bố mẹ".

Có thóc rồi nhưng không có cối xay, cối giã (sau này Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn thì có thợ đóng cối xay ở Thanh Hóa, Khu 3... lên đóng cối), chúng tôi phải khoét xuống đất những cái hố to bằng chậu thau rửa mặt, dưới đáy và xung quanh hố được ken bằng những thanh bương. Không có thịt lợn thì nhân bánh chưng là dúm tép khô! Còn lá dong thì nhiều vô kể. Chắc rằng các đại đội của mấy tiểu đoàn còn đang phải bám địch ở lòng chảo Điện Biên cũng gói bánh chưng kiểu của chúng tôi.

Có một điều mà 30 cái đầu chúng tôi bảo nhau làm bằng được là phải tạo ra gần một trăm bát hương để thắp những đồng đội đã hy sinh trong ngày 20-11-1953, đến Tết Giáp Ngọ vừa tròn 100 ngày.

Bàn đi tính lại đủ cách: Nếu dùng các khúc cây chuối để cắm nhang thì dễ dàng nhưng trông không vừa mắt, mà phải dùng những cây bương (vỏ xanh, ruột trắng) thì hương hồn các đồng đội mới khỏi tủi. Khi có bát hương rồi lại mỏi mắt ngóng chờ chị Mùi-vợ đồng chí Chính ủy trung đoàn Hoàng Chà - mua từ tỉnh Phú Thọ, lẽo đẽo mang lên cùng mấy chục gói hương đen, mun trầm thơm ngào ngạt. Chị Mùi còn mang cho chúng tôi hơn chục bánh thuốc lào nhãn hiệu Vĩnh Bảo (Hải Phòng).

Đúng Giao thừa, đồng chí Chính ủy Hoàng Chà đứng trước hai "mâm cỗ": Một mâm cúng các liệt sĩ, một mâm cúng đồng bào Điện Biên bị sát hại, hứa sẽ góp phần trả thù và giải phóng Điện Biên càng sớm càng tốt. Còn chúng tôi xếp thành hàng một, lần lượt đi vòng quanh 5 khu bát nhang nghi ngút khói, không ai là không khóc nấc. Riêng chị Mùi, vợ chính ủy thì cứ lăn ra các gốc chuối khóc đến khản tiếng, khiến nữ y tá Thục Oanh phải tiêm tới lần hai để chống ngất. Trong khi đó thì trọng pháo của địch... vẫn bắn vu vơ cầm canh và thi thoảng lại rộ lên tiếng đại liên như xé màn đêm.

Một cái Tết tuy không có mứt, rượu, thuốc lá... nhưng ruột gan chúng tôi lại vô cùng toại nguyện bởi đã làm giỗ 100 ngày cho đồng đội, đồng bào. Và ai cũng tin tưởng vào thắng lợi ở Điện Biên…