Anh hùng Đàm Văn Ngụy

Anh hùng Đàm Văn Ngụy (bí danh Văn Chung) sinh năm 1927, là người dân tộc Tày, quê ở xã Minh Khai, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng, nhập ngũ tháng 1-1945. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là đảng viên, quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 176, Sư đoàn 316.

Tháng 7-1942, khi mới 15 tuổi, Đàm Văn Ngụy đã tham gia làm liên lạc dẫn đường, tiếp tế nuôi cán bộ Việt Minh hoạt động bí mật ở địa phương. Tháng 1-1945, đồng chí gia nhập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân. Từ tháng 5 đến tháng 8-1945, Đàm Văn Ngụy tham gia giành chính quyền tại Thất Khê, Na Sầm và trở thành phụ tá cho ông Phùng Hữu Tài trong khóa huấn luyện cấp tốc, đào tạo cán bộ Việt Minh tại Thất Khê.

Sau khi Vệ quốc đoàn được tổ chức chính quy hóa, Chi đội Lạng Sơn trở thành Trung đoàn 28, ông Phùng Hữu Tài được phân công làm Trung đoàn trướng, Đàm Văn Ngụy được phân công làm cán bộ tiểu đội thuộc trung đoàn này.

Tháng 4-1947, đơn vị đồng chí phục kích đánh đoàn xe quân sự Pháp ở Bó Củng (Lũng Vài). Đàm Văn Ngụy trực tiếp dẫn tiểu đội xung phong dùng lựu đạn diệt xe thiết giáp đối phương.

Tháng 8-1949, Trung đoàn 174, còn gọi là Trung đoàn Cao - Bắc - Lạng, ra đời. Đàm Văn Ngụy được điều động làm cán bộ trung đội thuộc Tiểu đoàn 249 của trung đoàn này. Đơn vị của đồng chí phục kích đánh đoàn xe 70 chiếc, khi chúng lọt vào trận địa, Đàm Văn Ngụy dẫn đầu trung đội đánh chia cắt đội hình phía sau quân địch, diệt 20 tên, làm chúng rối loạn, tạo điều kiện cho đơn vị tiến công, tiêu diệt nhiều xe và bộ binh của địch.

Tháng 1-1953, đơn vị của Đàm Văn Ngụy đang di chuyển đội hình để bao vây tiến công Nà Sản (Sơn La) thì bị một đại đội biệt kích Pháp tập kích vào bộ phận quân y phía sau. Trên cương vị Quản trị trưởng, đồng chí đã nhanh chóng tập hợp và tổ chức anh em luồn rừng truy kích biệt kích hơn 6 tiếng đồng hồ, diệt 14 biệt kích quân Pháp.

Thu - Đông 1953-1954, đồng chí là cán bộ chỉ huy đại đội, đã đánh nhiều trân tiểu phỉ ở biên giới Việt - Lào, diệt được nhiều toán phỉ, bảo đảm an ninh biên giới, đồng thời vận động nhân dân 20 bản, gọi được 70 lính phỉ buông súng trở về.

Từ tháng 2-1960, Đàm Văn Ngụy được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 316; đầu năm 1962, tham gia chiến đấu tại mặt trận Thượng Lào với hàm Đại úy. Năm 1964, khi Lữ đoàn 316 được nâng lên cấp sư đoàn, đồng chí được phân công chức vụ Trung đoàn phó. Tháng 10-1965, đồng chí được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, Sư đoàn 316, hàm Thiếu tá.

Tháng 3-1967, Đàm Văn Ngụy cùng Trung đoàn 174 được điều động vào Nam chiến đấu tại chiến trường Tây Nguyên, trở thành nòng cốt để thành lập Sư đoàn 1, Quân giải phóng miền Nam. Tháng 7-1968, đồng chí chỉ huy trung đoàn tham gia đợt 3 tổng tiến công tại chiến trường Tây Ninh - Dầu Tiếng. Tháng 10-1968, trung đoàn hành quân về Phước Long củng cố và được biên chế vào đội hình của Sư đoàn 5, Quân giải phóng miền Nam. Đồng chí vẫn giữ cương vị Trung đoàn trưởng, rồi Sư đoàn phó Sư đoàn 5. Đầu năm 1972, đồng chí được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 7, chỉ huy sử đoàn tham gia chiến dịch Nguyễn Huệ.

Đầu năm 1975, Đàm Văn Ngụy chỉ huy Sư đoàn 316 bí mật hành quân bằng xe cơ giới vào chiến trường Tây Nguyên, làm mũi chủ công tấn công Buôn Ma Thuột, mở màn chiến dịch Tây Nguyên. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, đồng chí chỉ huy sư đoàn phụ trách mũi tấn công Trảng Bàng, Củ Chi, chiến đấu trong đội hình của Quân đoàn 3, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Với những cống hiến to lớn đối với sự nghiệp cách mạng, ngày 7-5-1956, Đàm Văn Ngụy được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngoài ra, đồng chí còn được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất và nhiều huân, huy chương cao quý khác.