Anh hùng dân tộc Cao Thắng
Lịch sử phong trào Cần Vương những năm cuối thế kỷ XIX thường được nhắc đến với những sĩ phu áo dài khăn đóng, nhưng có một con người đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện chiến trường bằng trí tuệ kỹ thuật siêu phàm. Cao Thắng – người mãnh tướng trung thành của Phan Đình Phùng, một thanh niên xuất thân nông dân nhưng đã dám làm điều không tưởng: đúc ra súng trường theo mẫu súng của Pháp để đánh lại Pháp. Ông chính là hiện thân của sự sáng tạo Việt Nam, người đã biến lòng yêu nước thành những tia lửa điện trên lò rèn, tạo nên vũ khí từ hai bàn tay trắng để đối đầu với cường quyền.
Chiến tranh dưới góc nhìn của Cao Thắng là những đêm không ngủ bên lò đúc súng giữa rừng sâu Vụ Quang. Hãy tưởng tượng cảnh những người nghĩa quân tháo từng thanh đường ray xe lửa, thu gom từng chiếc nồi đồng để làm nguyên liệu đúc súng. Tiếng búa đập trên đe sắt hòa cùng tiếng suối chảy, tạo nên một bản nhạc kháng chiến đầy nhọc nhằn nhưng hy vọng. Sự khốc liệt ở đây nằm ở chỗ ông phải mò mẫm trong bóng tối tri thức, tự mình tháo rời những khẩu súng lấy được của địch để tìm hiểu nguyên lý hoạt động. Mỗi khẩu súng "made in Vietnam" ra đời là một kỳ tích, là minh chứng rằng trí tuệ người Việt không chịu khuất phục trước công nghệ của đế quốc. Những trận đánh khiến quân Pháp kinh hoàng không chỉ vì sự quả cảm của nghĩa quân, mà vì họ không hiểu nổi tại sao những người "nông dân" lại có thể sở hữu thứ vũ khí hiện đại đến vậy.
Nỗi đau bi tráng nhất của Cao Thắng chính là lúc ông ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ – mới chỉ hai mươi chín tuổi. Trong một trận tấn công đồn giặc, vị tướng tài hoa ấy đã trúng đạn và ra đi ngay trên tay những đồng đội thân thiết. Sự hy sinh của ông là một tổn thất không gì bù đắp nổi cho cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Ông mất đi khi hoài bão "hiện đại hóa" quân đội kháng chiến còn đang dang dở, khi những lò rèn vẫn còn đỏ lửa. Nỗi đau xót trùm lên núi rừng Hà Tĩnh, người ta khóc một vị tướng trẻ, khóc một trí tuệ thiên tài đã hiến dâng toàn bộ sức lực cho độc lập dân tộc. Cao Thắng không chỉ để lại những khẩu súng, ông để lại niềm tin rằng: chỉ cần có ý chí và sự sáng tạo, chúng ta có thể san bằng mọi khoảng cách về vật chất để bảo vệ lý tưởng của mình.
Cao Thắng nằm xuống nơi rừng xanh yên ắng, nhưng tên tuổi ông đã được đặt cho những ngôi trường kỹ thuật, những con đường lớn. Chúng ta biết ơn ông vì đã cho thấy tầm quan trọng của tri thức và kỹ nghệ trong công cuộc giữ nước. Ông là người anh hùng của lò rèn và bệ phóng, người đã dùng trái tim nóng hổi để đúc nên những vũ khí thép, giữ vững khí tiết Việt Nam trước bão táp của lịch sử.
