Anh hùng dân tộc Ngô Quyền (Tiền Ngô Vương)

Ngô Quyền sinh ra tại Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) trong một dòng họ hào trưởng uy tín. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ chí khí phi thường, ngoại hình khôi ngô, sức mạnh hơn người. Khi trưởng thành, ông trở thành bộ tướng thân tín của Dương Đình Nghệ, được tin tưởng giao trấn giữ vùng đất Ái Châu và gả con gái cho.

Năm 937, sau khi Kiều Công Tiễn giết hại Dương Đình Nghệ để cướp ngôi và cầu viện nhà Nam Hán, Ngô Quyền lập tức kéo quân ra Bắc trừng phạt kẻ phản bội. Nhân cơ hội này, vua Nam Hán sai con trai là Hoằng Tháo dẫn đại quân theo đường thủy tiến đánh nước ta. Trước vận mệnh dân tộc, Ngô Quyền đã thể hiện thiên tài quân sự xuất chúng. Ông nhận định quân địch từ xa đến còn mỏi mệt, chủ trương "lấy sức nhàn đợi quân mỏi" để phá giặc. Ông cho quân đóng cọc gỗ đầu bịt sắt nhọn xuống những vị trí hiểm yếu lòng sông Bạch Đằng.

Vào một ngày cuối năm 938, khi thủy triều dâng cao, Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy, dụ Hoằng Tháo trúng kế thúc quân vượt qua bãi cọc. Khi thủy triều rút mạnh, ông hạ lệnh tổng tấn công. Quân Nam Hán tháo chạy hỗn loạn, va vào bãi cọc nhọn bị đâm thủng và chìm gần hết, chủ tướng Hoằng Tháo tử trận tại chỗ.

Sau chiến thắng vĩ đại, năm 939, Ngô Quyền xưng Vương, chọn Cổ Loa làm kinh đô và thiết lập triều đình cùng các nghi lễ chính thống. Việc đóng đô ở Cổ Loa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, khẳng định sự tiếp nối truyền thống của các vua Hùng, vua Thục và tuyên bố với phương Bắc rằng người Việt đã có chủ, có nền độc lập riêng biệt.

Mặc dù chỉ trị vì 6 năm, nhưng công lao của Ngô Quyền là vô cùng to lớn. Ông đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một quốc gia độc lập, thoát khỏi xiềng xích nô lệ hơn một thiên niên kỷ. Trong tâm thức dân tộc, ông mãi là vị "Vua của các vị vua", người anh hùng mở đầu cho kỷ nguyên văn minh Đại Việt rạng rỡ về sau.