ANH HÙNG DÂN TỘC TRƯƠNG ĐỊNH – TÂM HỒN THÉP VÀ LỜI THỀ "BÌNH TÂY ĐẠI NGUYÊN SOÁI" TRÊN ĐẤT GÒ CÔNG

MỞ ĐẦU: MỘT TÊN TUỔI TỰA NÚI THÁI SƠN TRÊN ĐẤT GÒ CÔNG

Lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam ghi dấu bao tấm gương anh hùng xả thân vì đại nghĩa, trong đó Anh hùng dân tộc Trương Định là một mốc son chói lọi, ngời sáng tâm hồn thép và bản lĩnh quật cường của con người Nam Bộ. Chiến trường năm xưa nay đã lắng tiếng súng, nhưng cái chết anh dũng của ông không khép lại một đời người, mà mở ra một huyền thoại bất tử trong lòng dân tộc. Tên gọi Trương Định từ đó không chỉ nằm trên những trang sử sách hay văn bia, mà đã đi vào ký ức của xóm làng, vào từng xóm ấp, dòng sông trên dải đất Tiền Giang gian lao mà anh dũng.

Giữa sắc xanh bình yên của quê hương hôm nay, ký ức về lòng trung hiếu và tinh thần "vì dân quên mình" của Cụ Trương vẫn hóa thành niềm biết ơn, thành ngọn lửa âm thầm cháy mãi trong lòng thế hệ trẻ. Càng đi qua năm tháng, người ở lại càng khắc ghi sự hy sinh vô bờ bến ấy, để tự hỏi mình phải làm gì cho xứng đáng với lớp lớp cha anh đã ngã xuống cho mảnh đất quê hương được độc lập, tự do.

I. TỪ NGƯỜI MỞ ĐẤT ĐẾN NGƯỜI ANH HÙNG ÁO VẢI

Trương Định (sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi, sau theo cha vào Nam) là người có công lớn trong việc chiêu mộ dân nghèo khai hoang lập đồn điền tại vùng đất Gò Công. Với tài năng và uy tín của mình, ông được triều đình nhà Nguyễn bổ nhiệm làm Quản cơ đồn điền.

Năm 1859, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Gia Định rồi đánh chiếm các tỉnh miền Tây, Trương Định không khoanh tay đứng nhìn. Ông đã lập tức đứng ra chiêu mộ nghĩa binh, đem lực lượng đồn điền của mình ra bám sát chiến trường, phối hợp cùng quân triều đình đánh địch. Dưới sự chỉ đạo mưu trí của ông, căn cứ Tân Hòa (Gò Công) đã trở thành trung tâm kháng Pháp mạnh mẽ nhất Nam Kỳ lúc bấy giờ, liên tục giội những đòn đau đớn lên quân xâm lược.

II. KHI ĐẠN BOM VÀ LỆNH BÃI BINH DỘI XUỐNG

Chiến sự đang hồi quyết liệt, giặc Pháp không ngừng tăng viện hỏa lực và càn quét tàn phá xóm làng. Giữa lúc nghĩa quân đang hừng hực khí thế, hòa ước Nhâm Tuất (1862) được ký kết. Triều đình nhà Nguyễn nhượng 3 tỉnh miền Đông cho Pháp và ra lệnh cho Trương Định phải bãi binh, đi nhận chức Lãnh binh ở An Giang.

Đó là thời điểm thử thách nghiệt hãm nhất đối với người anh hùng. Một bên là "quân lệnh như sơn" của triều đình, nếu trái lệnh sẽ bị quy vào tội phi loạn; một bên là giang sơn đang bị giày xới, là tiếng khóc than của nhân dân Gò Công đang bị quân thù tàn sát. Ranh giới giữa sự sống - cái chết, giữa danh lợi cá nhân và vận mệnh dân tộc trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

III. "DÂN CHÚNG PHONG LÀM NGUYÊN SOÁI": BẢN LĨNH DỰA VÀO DÂN

Đứng trước ngã rẽ lịch sử, hàng ngàn nghĩa binh và nhân dân Gò Công đã kéo đến vây chặt căn cứ, giăng hàng vạn ngọn cờ cờ đuôi nheo, đồng thanh dâng áo ngọc và vạn thọ xin ông ở lại lãnh đạo kháng chiến. Người dân đã suy tôn ông làm "Bình Tây Đại nguyên soái". 

Được nhân dân tin yêu và gửi gắm vận mệnh, Trương Định đã đưa ra quyết định lịch sử: Đặt lợi ích của nhân dân và Tổ quốc lên trên chiếu chỉ của triều đình. Ông dứt khoát tuyên bố: "Triều đình thu xá lệnh cho chúng ta bãi binh, nhưng nhân dân không muốn buông gươm!". Thân thể con người có giới hạn, nhưng khi tâm hồn đã chọn đứng về phía nhân dân, sức mạnh ấy trở nên vô tận. Trương Định đã chọn đứng thẳng cùng nhân dân chống lại kẻ thù.

IV. BẢN HÙNG CA DÂN TỘC VÀ TIẾNG GƯƠM TUỐT BẮT ĐẦU TRẬN TUYẾN

Từ khi nhận danh hiệu "Bình Tây Đại nguyên soái", Trương Định biến vùng đất Gò Công thành một pháo đài chiến tranh nhân dân kiên cố. Nghĩa quân của ông dựa vào địa hình đầm lầy, mương rạch để xây dựng căn cứ, đắp đồn đập, rào chông và chế tạo vũ khí.

Dưới sự chỉ huy kiệt xuất của ông, các trận đánh du kích, phục kích liên tục diễn ra trên khắp các mặt trận Gia Định, Định Tường, Chợ Lớn. Nghĩa quân Bình Tây làm cho thực dân Pháp nhiều ăn không ngon, ngủ không yên, bẻ gãy nhiều cuộc càn quét quy mô lớn của địch, viết nên bản hùng ca bất khuất của miền Nam "Thành brass, Đồng sắt".

V. KHOẢNH KHẮC BẤT TỬ TRÊN ĐẤT TÂN PHÒNG

Do sự phản bội của tên tay sai Huỳnh Công Tấn, rạng sáng ngày 20/8/1864, quân Pháp bất ngờ bao vây căn cứ Tân Phước (Gò Công). Trương Định cùng toán nghĩa binh thân tín đã chiến đấu vô cùng quả cảm đến hơi thở cuối cùng.

Trong đợt phá vây, Trương Định bị trúng đạn gãy xương sống. Quyết không để rơi vào tay giặc và giữ trọn khí tiết của một người chỉ huy, ông đã rút gươm tự sát ngay trên chiến trường ở tuổi 44. Sự hy sinh oanh liệt của Trương Định đã làm chấn động cả Nam Kỳ. Ông ngã xuống, nhưng dòng máu trung hiếu của ông đã thấm sâu vào lòng đất mẹ, gieo hạt giống bất tử cho các thế hệ nghĩa quân tiếp nối đứng lên chống thực dân Pháp.

VI. TỪ DI TÍCH LỊCH SỬ ĐẾN PHẨM CHẤT KIÊN CƯỜNG DÂN TỘC

Hôm nay, Đền thờ và Mộ Anh hùng dân tộc Trương Định tại thị xã Gò Công cùng Căn cứ Tân Hòa đã được xếp hạng là Di tích Lịch sử Quốc gia. Nơi đây trở thành một "địa chỉ đỏ" tự hào của nhân dân Tiền Giang và cả nước. 

Nhìn từ góc độ lịch sử, tấm gương Cụ Trương Định cho chúng ta thấy một lát cắt điển hình về phẩm chất con người Việt Nam: Thẳng thắn, kiên trung, dũng cảm trước giông bão; biết hy sinh lợi ích riêng vì nghĩa lớn dân tộc. Bạo lực hay bẫy danh lợi có thể khuất phục kẻ yếu đuối, nhưng hoàn toàn bất lực trước một tấm lòng trọn đời vì dân, vì nước.

VII. THỜI HOA LỬA ĐÃ Ở LẠI PHÍA SAU, NHƯNG NGỌN LỬA THÌ VẪN CÒN

Thời gian trôi qua, tiếng súng thời chống Pháp đã lùi xa vào quá khứ. Vùng đất căn cứ Gò Công năm xưa nay đã khoác lên mình màu xanh tươi tốt của những cánh đồng lúa, vườn cây trái sum suê và những công trình phát triển hiện đại.

Thế hệ trẻ hôm nay lớn lên trong hòa bình, không còn phải đối mặt với lựa chọn sinh tử giữa làn đạn bom. Nhưng tinh thần "Thời hoa lửa" của Trương Định chưa bao giờ lãng quên. Ngọn lửa kiên trung của Bình Tây Đại nguyên soái đã và đang được trao truyền, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần thôi thúc đoàn viên, thanh niên hôm nay ra sức học tập, rèn luyện và cống hiến cho quê hương.

Nếu thời chiến, bản lĩnh là tuốt gươm đánh giặc bảo vệ cõi bờ, thì thời bình, bản lĩnh là không đầu hàng trước gian khó, giữ cho tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn để xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, đàng hoàng hơn.

VIII. DƯỚI BẦU TRỜI BÌNH YÊN HÔM NAY

Đứng trước Đền thờ Anh hùng dân tộc Trương Định nghi ngút khói hương, mỗi bạn trẻ hôm nay càng cảm nhận sâu sắc giá trị của nền độc lập. Những mái trường mang tên Trương Định, những con đường rộng mở hôm nay đều được đánh đổi bằng máu xương và sự hy sinh vô bờ bến của lớp lớp tiền nhân.

Ký ức về Cụ Trương Định không chỉ nằm trên những dòng văn bia, mà đang sống tiếp trong trái tim của từng thế hệ trẻ. Bằng niềm tự hào và trách nhiệm, tuổi trẻ Cai Lậy nói riêng và Tiền Giang nói chung nguyện nối tiếp truyền thống quật cường, quyết tâm học tập, lao động sáng tạo để bảo vệ và phát triển quê hương ngày càng giàu đẹp!

Đoàn Phường Cai Lậy

Chi đoàn trường THCS Thái Thị Kim Hồng

Người thực hiện: Nguyễn Thị Huế Liên