Anh hùng Đặng Trần Đức
Tháng 3/1945, Đặng Trần Đức tham gia Việt Minh tại Hà Nội và được tuyển vào lực lượng Công an xung phong. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông từng hoạt động trong lực lượng công an và đảm nhiệm nhiệm vụ chỉ huy ở Mặt trận Việt Minh khu Khâm Thiên. Tháng 5/1949, ông được giao nhiệm vụ điệp báo, trở lại hoạt động tại Hà Nội trong lòng đối phương. Đây là giai đoạn đặt nền móng cho sự nghiệp tình báo đặc biệt của ông. Đến năm 1954, sau Hiệp định Genève, ông được tổ chức điều vào miền Nam tiếp tục hoạt động bí mật. Tại đây, ông lấy tên Nguyễn Văn Tá và từng làm việc tại Nha Công an Nam phần, từng bước tạo dựng vỏ bọc để tiếp cận các cơ quan quan trọng của chính quyền Sài Gòn.
Trong hơn 20 năm hoạt động bí mật tại miền Nam, Ba Quốc từng thâm nhập sâu vào các cơ quan tình báo của chính quyền Sài Gòn. Ông làm việc tại Sở Nghiên cứu chính trị - xã hội và sau đó hoạt động trong Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo. Nhờ khả năng tạo dựng lòng tin và khai thác thông tin, ông tiếp cận được nhiều tài liệu có giá trị phục vụ cách mạng. Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là khi phát hiện nguy cơ một mạng lưới cơ sở cách mạng ở Sài Gòn – Gia Định bị lộ, ông đã tìm cách báo tin để các cán bộ chủ chốt kịp thời rút khỏi nơi nguy hiểm. Các nguồn tư liệu cũng ghi nhận ông từng có thời gian tiếp cận nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn, trong khi cả hai không biết mình cùng hoạt động cho một phía. Những hoạt động tình báo đơn tuyến kéo dài trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm đã trở thành phần nổi bật nhất trong sự nghiệp của ông.
Sau ngày đất nước thống nhất, Đặng Trần Đức tiếp tục công tác trong ngành tình báo quân đội và đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, trong đó có Cục trưởng Cục 12, Tổng cục II, Bộ Quốc phòng. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng và được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 11/1978, cùng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập, Huân chương Quân công và các Huân chương Chiến công. Với quá trình hoạt động bí mật lâu dài, những đóng góp của ông được xem là một phần đáng chú ý trong lịch sử tình báo quân sự Việt Nam thế kỷ XX. Đặng Trần Đức qua đời lúc 5 giờ 30 phút ngày 26/3/2004 tại Quân y viện 175, Thành phố Hồ Chí Minh, thọ 81 tuổi. Cuộc đời và hoạt động của ông sau này trở thành đề tài của nhiều sách, hồi ký và tác phẩm viết về ngành tình báo Việt Nam.
