Anh hùng Đỗ Sĩ Họa
Hơn 40 năm qua, nơi núi rừng biên cương Pò Hèn, câu chuyện về những người lính Đồn Biên phòng Công an nhân dân vũ trang 209 và người Anh hùng, liệt sĩ Đỗ Sĩ Họa quả cảm, kiên cường chiến đấu với quân thù luôn là khúc tráng ca tươi đẹp nhất.
Trung tá QNCN Đàm Quang Đô (Đồn Biên phòng Pò Hèn) đã có gần 5 năm làm nhiệm vụ trông coi và hương khói cho các Anh hùng, liệt sĩ tại Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn. Mỗi buổi sáng, anh dậy sớm dọn dẹp, làm công tác chuẩn bị để sẵn sàng đón các đoàn khách đến dâng hương. Những lúc vắng người thăm viếng, Trung tá QNCN Đàm Quang Đôlại cắt tỉa cây cối, quét dọn khuôn viên khu di tích. Công việc tỉ mẩn, từ ngày này qua tháng khác nhưng xúc cảm trong người lính Biên phòng ấy vẫn luôn trào dâng trước khung cảnh quen thuộc. Trung tá QNCN Đàm Quang Đô cũng trở thành “người kể chuyện lịch sử” bởi mỗi đoàn đến viếng, thắp hương tại Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn, anh đều giới thiệu một cách tỉ mỉ, cẩn trọng. Với người lính này, đó là một cách trân trọng lịch sử, sự tôn trọng với thế hệ đi trước, những người đã ngã xuống để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.
Bất kỳ ai khi đến Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn cũng đều lặng người trước 2 tấm bia đá khắc tên các anh hùng, liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu và hy sinh tại Pò Hèn. Tấm bia thứ nhất khắc tên 45 cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 hy sinh sáng ngày 17-2-1979. Tấm bia thứ 2 khắc tên 13 chiến sĩ hy sinh trong các giai đoạn từ ngày 15-2-1980 đến ngày 25-6-1991 và tên 28 liệt sĩ là cán bộ Lâm trường Hải Sơn và nhân viên Thương nghiệp Móng Cái (cụm Pò Hèn) hy sinh ngày 17-2-1979. Ngày ấy, cán bộ lâm trường, thương nghiệp đều có thể lui về tuyến sau, nhưng, những con người can trường ấy đã ở lại cùng với cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 cầm súng và chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Đã không biết bao lần, Trung tá QNCN Đàm Quang Đô không cầm được nước mắt khi cẩn thận lau chùi tấm bia đá khắc tên các liệt sĩ. Trẻ quá, có người mới chỉ mười tám đôi mươi, có người còn chưa lập gia đình nhưng ai cũng anh dũng, kiên cường.
Ông Hoàng Như Lý, chiến sĩ Trinh sát của Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 là một trong bốn người sống sót sau trận chiến ngày 17-2-1979. Trong trận đánh ngày ấy, chiến sĩ Hoàng Như Lý bị thương và ngất đi rồi bị quân địch bắt qua bên kia biên giới. Đến ngày 22-6-1979, chiến sĩ Hoàng Như Lý được trao trả qua Cửa khẩu Hữu Nghị (tỉnh Lạng Sơn). Sau đó, ông chuyển ngành về Lâm trường Hải Ninh (tỉnh Quảng Ninh). Trong thời gian này, ông cùng đơn vị tham gia xây dựng nghĩa trang liệt sĩ Vày Kháy, quy tập mộ các liệt sĩ hy sinh ở trận Pò Hèn. Trong trí nhớ của người cựu binh Hoàng Như Lý, tất cả những người lính Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 đã chiến đấu rất anh dũng. Dưới sự chỉ huy của Phó đồn trưởng Đỗ Sĩ Họa, các cán bộ, nhân viên Lâm trường Hải Sơn, cửa hàng thương nghiệp Móng Cái cũng chiến đấu như những người lính thực thụ. Trong làn mưa đạn, pháo, đồng chí Đỗ Sĩ Họa là biểu tượng của lòng dũng cảm, can trường và mọi người đã theo gương người chỉ huy mình - quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.
