Anh hùng Đỗ Văn Trì

Anh hùng Đỗ Văn Trì sinh ra và lớn lên ở xã Thụy Văn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Tháng 2-1964, 18 tuổi, Đỗ Văn Trì xung phong nhập ngũ. Do yêu cầu của chiến trường, mới qua một tháng huấn luyện ông được cử vào lực lượng Quân tình nguyện đi làm nhiệm vụ vận tải, tiếp tế rồi tiễu phỉ bên nước bạn Lào. Gần 6 tháng sau ông được điều về đơn vị chiến đấu, trở thành xạ thủ trung liên thuộc Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316.

Tháng 7-1965, đơn vị của Đỗ Văn Trì nhận nhiệm vụ phòng ngự vùng đồi H3Q6 (thuộc khu vực Tháp Xưa và Hứa Mường, Lào). Đại tá Đỗ Văn Trì kể: "Trước khi vào vị trí chiến đấu, đơn vị tôi được đón Hoàng thân Xu-pha-nu-vông đến thăm và động viên. Hoàng thân cảm ơn sự giúp đỡ của bộ đội Việt Nam và mong rằng quân đội Việt - Lào sẽ hoàn thành nhiệm vụ, giữ H3Q6, khống chế toàn bộ đường vào sân bay Hứa Mường. Tôi ngồi ở xa nên không được bắt tay ngài, nhưng vẫn nghe rất rõ từng lời. Tất cả chúng tôi đều hạ quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ”.

Chiến đấu dai dẳng với địch suốt từ ngày 5-7, các lực lượng của đơn vị luân phiên nhau vào vị trí chiến đấu. Đến sáng 21-7, tổ trung liên của Đỗ Văn Trì được điều ra thay cho một tổ của đơn vị bạn làm hỏa lực chủ yếu của mũi chính diện, chốt giữ một đầu trận địa phòng ngự H3, tiêu diệt địch từ phía Q6 và đồi Gỗ đánh vào. Sau khi cho máy bay và pháo binh bắn phá dữ dội, địch cho 3 tiểu đoàn tiến vào vùng yên ngựa giữa H3 và Q6. Khi địch tiến vào gần trận địa, bất ngờ một khẩu trung liên không bắn được. Đỗ Văn Trì liền nhảy sang giúp đỡ. Ông bình tĩnh lấy thước ngắm, bắn từng loạt ngắn, chính xác vào giữa đội hình địch. Bị thương vong nhiều, nhưng ỷ vào số đông và hỏa lực mạnh, địch vẫn tràn lên. Một quả đạn cối nổ gần hất Đỗ Văn Trì ngã xuống. Tuy bị thương vào đầu, vào tay, xương tay lộ cả ra ngoài, ông vẫn bình tĩnh giao trung liên cho đồng đội, nhờ đồng chí bên cạnh băng bó vết thương rồi dùng lựu đạn tiếp tục chiến đấu. Đại tá Đỗ Văn Trì kể: "Trưa hôm đó, địch đổ thêm một tiểu đoàn nữa, cố đánh chiếm đồi H3. Tôi đang chiến đấu bỗng thấy nhói đau ở phía bụng dưới, nhìn xuống thấy ruột lòi ra mới biết mình bị thương lần hai. Lại nhờ đồng đội úp bát lên rồi cuốn vải màn xung quanh để chiến đấu tiếp. Nhưng máu vẫn chảy nhiều, không chiến đấu được, tôi phải vào trong hầm. Dù vậy tôi vẫn động viên những anh em thương binh nhẹ tiếp tục ra chiến đấu. Thế rồi lại gặp phải tình thế gay go. Đạn đã gần hết, chính trị viên động viên anh em thương binh đi gom đạn, tiếp tế cho các xạ thủ chiến đấu. Lúc đó tinh thần chiến đấu của bộ đội rất cao. Bản thân tôi, với cánh tay còn lại và hai chân cũng lắp được ba băng đạn, chuyển lên cho anh em chiến đấu”.

Sau trận đánh hôm đó, trận địa được giữ vững. Đơn vị cử lực lượng phía sau lên thay và chuyển thương binh ra ngoài. Vì số người khiêng thiếu, Đỗ Văn Trì đã nhường cáng cho đồng đội, còn mình cố đi bộ chờ cáng trở lại đón sau. Câu chuyện này năm 2002, sau 35 năm gặp lại, bác sĩ Lê Nguyên Sơn, người cấp cứu cho ông ở Bệnh viện Sầm Nưa hồi ấy vẫn không giấu nổi sự khâm phục về sức chịu đựng phi thường của ông. Đại tá Đỗ Văn Trì thì nhớ lúc phân loại thương binh, có nghe bác sĩ bảo: “Ca này sắp chết rồi”. Còn bác sĩ Sơn thì đưa mảnh đạn năm xưa lấy được trong người ông ra và nói: “Lúc đó tình huống khẩn cấp phải tiến hành mổ gấp. Lấy được mảnh đạn chúng tôi buộc phải cắt bỏ hai thùy gan của thương binh. Ca mổ kéo dài 12 giờ, chỉ gây tê mà anh Trì không hề kêu la. Sau này, chúng tôi còn được biết anh Trì đã đi bộ suốt hai ngày trời trong tình trạng bị thương nặng như vậy để đến được bệnh viện”.

Sau lần đó, Đỗ Văn Trì phải trở về nước điều trị tại Bệnh viện 108 (nay là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108). Vì tỷ lệ thương tật cao, ông buộc phải phục viên. Trở về quê hương Thái Bình trong tâm trạng phần thì nhớ đồng đội, phần thì chưa thỏa khát vọng cống hiến cho đất nước, ông đứng ngồi không yên. Hai tháng sau, bất ngờ đồng chí Hoàng Văn Thái-lúc bấy giờ là Phó tổng Tham mưu trưởng cử người về quê thông báo quyết định gọi ông trở lại quân đội. “Không còn niềm vui nào hơn thế, tôi về nói với gia đình rồi vơ vội mấy bộ quần áo là đi luôn. Trong lòng chỉ sợ cấp trên thay đổi quyết định”-Đại tá Đỗ Văn Trì kể. Bất ngờ hơn, ông lại được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân ngày 1-1-1967 vì thành tích đặc biệt trong chiến đấu tại vùng đồi H3Q6.

Kết thúc trận đánh, Trung đoàn 148 hoàn thành nhiệm vụ, phá hủy 9 xe tăng, bắt sống 7 chiếc và 1.700 tên địch, được tuyên dương anh hùng ngay tại mặt trận. Tuy nhiên, lúc bấy giờ đang đà tiến công không thể dừng lại nhận tuyên dương, ông báo cáo cấp trên xin hoãn để tiếp tục hành tiến. Ngày 16-4, Trung đoàn 148 đã có mặt ở Tây Ninh ngăn đường rút của Trung đoàn 42, Sư đoàn 25 ngụy. Gần mười ngày giằng co, đến ngày 24-4 địch đề nghị được nói chuyện với chỉ huy cao nhất trước khi ra hàng. “Nghi ngại thái độ của địch, một vài đồng chí đề nghị đi thay nhưng tôi quyết định trực tiếp ra gặp, trong bụng đã nghĩ đến tình huống xấu nhất. Tuy nhiên cuộc trao đổi diễn ra suôn sẻ, Trung đoàn 42 ngụy chấp nhận đầu hàng cách mạng vô điều kiện và không có sự phản kháng tiếp theo nào”-Ông kể.

Ngay sau ngày đất nước thống nhất, Trung đoàn 148 đã tổ chức trọng thể lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Người anh hùng chỉ huy đơn vị lại tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ quốc tế tại Cam-pu-chia và tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc. Ông trở thành Sư đoàn trưởng Sư đoàn 313, rồi Tham mưu phó Quân khu 2 đến khi nghỉ hưu năm 2003. Dù phải trải qua hơn 10 lần phẫu thuật thập tử nhất sinh với nhiều mảnh đạn còn trên người nhưng ông vẫn luôn lạc quan, yêu đời và truyền nhiệt huyết ấy cho các con, cháu.