Anh hùng Đỗ Xuân Hợp (1906–1985)

Đỗ Xuân Hợp sinh ra trong một gia đình nhà Nho tại phố Hàng Đào, Hà Nội. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là người ham học, thông minh và có ý chí vượt khó. Sau khi học tại Trường Bưởi, ông theo học Trường Cao đẳng Y Dược Đông Dương và tốt nghiệp năm 1929. Sau đó, ông tiếp tục con đường nghiên cứu và giảng dạy y học, trở thành bác sĩ và giảng viên Trường Đại học Y khoa Đông Dương. Từ những năm đầu sự nghiệp, ông đã dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu giải phẫu, nhân trắc học và hình thái học người Việt Nam. Các công trình của ông được đánh giá cao không chỉ trong nước mà còn được giới y học nước ngoài biết đến; ông từng nhận Giải thưởng Testut của Viện Hàn lâm Y học Pháp năm 1949.

Năm 1946, Đỗ Xuân Hợp nhập ngũ và bắt đầu gắn bó lâu dài với ngành quân y cách mạng. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia xây dựng hệ thống quân y, đào tạo cán bộ y tế và trực tiếp góp phần chăm sóc, cứu chữa thương bệnh binh. Từ năm 1950, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong ngành quân y và giáo dục y khoa. Ông giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Quân y trong nhiều năm, đồng thời là Chủ nhiệm Bộ môn Giải phẫu Trường Đại học Y Hà Nội. Với kiến thức chuyên môn sâu rộng và kinh nghiệm thực tiễn, ông đã đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ quân y và bác sĩ dân y, góp phần xây dựng nền y học Việt Nam trong những năm đất nước còn gặp rất nhiều khó khăn.

Bên cạnh sự nghiệp quân y, Đỗ Xuân Hợp còn có nhiều đóng góp cho nền khoa học và giáo dục nước nhà. Ông là Chủ tịch Hội Hình thái học Việt Nam từ năm 1965 đến năm 1985, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam và từng là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII. Năm 1955, ông được phong quân hàm Thiếu tướng và học hàm Giáo sư. Ông được trao Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều phần thưởng cao quý khác. Năm 1985, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau khi qua đời, những đóng góp khoa học của ông tiếp tục được ghi nhận khi ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học, công nghệ đợt I năm 1996. Ngày nay, tên tuổi Giáo sư, Bác sĩ, Thiếu tướng Đỗ Xuân Hợp vẫn được nhắc đến như một trong những người có công lớn đối với sự hình thành và phát triển của ngành Giải phẫu học và Quân y Việt Nam.