Anh hùng La Văn Cầu và trận đánh Đông Khê năm 1950

La Văn Cầu sinh năm 1932, quê tại xã Quang Long, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng. Ông là một trong những nhân chứng trực tiếp của Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950, chiến dịch mở đầu bước phát triển mới của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tháng 9 năm 1950, quân ta mở chiến dịch tiến công cứ điểm Đông Khê (Cao Bằng). Đây là vị trí phòng thủ rất kiên cố của quân Pháp, được xây dựng trên các điểm cao, có nhiều lô cốt bê tông, hàng rào dây thép gai và hỏa lực mạnh. Đơn vị của La Văn Cầu được giao nhiệm vụ mở đường xung phong, tiêu diệt các hỏa điểm để tạo điều kiện cho bộ đội phía sau tiến lên.

Rạng sáng ngày 16 tháng 9 năm 1950, khi trận đánh diễn ra quyết liệt, La Văn Cầu mang theo bộc phá, dũng cảm lao lên phía trước để phá lô cốt của địch. Chỉ còn cách mục tiêu vài chục mét, ông bị đạn bắn trúng cánh tay phải. Máu chảy rất nhiều, cánh tay gần như không còn cử động được. Tuy nhiên, nếu dừng lại lúc đó, mũi tiến công sẽ bị chặn đứng và nhiều đồng đội có thể hy sinh dưới làn hỏa lực dày đặc.

Trong hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm, La Văn Cầu đã đề nghị đồng đội chặt đứt phần cánh tay bị dập nát để tiếp tục chiến đấu. Sau khi được băng tạm vết thương, ông dùng cánh tay còn lại ôm khối bộc phá, bò từng mét trên sườn đồi dưới làn đạn của đối phương. Tiếp cận được lô cốt, ông đặt bộc phá đúng vị trí rồi châm nổ.

Tiếng nổ vang lên làm hỏa điểm quan trọng của quân Pháp bị phá hủy. Ngay lập tức, các chiến sĩ phía sau đồng loạt xung phong, đánh chiếm cứ điểm Đông Khê. Chiến thắng này mở đầu thắng lợi của Chiến dịch Biên giới năm 1950, phá thế bao vây của thực dân Pháp và mở thông tuyến liên lạc quốc tế giữa Việt Nam với các nước xã hội chủ nghĩa.

Sau chiến tranh, La Văn Cầu nhiều lần kể lại trận đánh trong các buổi gặp gỡ cựu chiến binh, học sinh và thanh niên. Ông chia sẻ rằng lúc ấy ông không nghĩ đến bản thân mà chỉ nghĩ: "Nếu mình dừng lại thì đồng đội sẽ rất khó tiến lên." Ông cũng khẳng định việc đề nghị chặt cánh tay không phải để trở thành anh hùng, mà chỉ là quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Với chiến công đặc biệt xuất sắc, La Văn Cầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1952. Câu chuyện về ông đã trở thành biểu tượng của tinh thần dũng cảm, ý chí vượt lên đau đớn và sự hy sinh vì đồng đội trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.