Anh hùng lao động (14)

NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Trong căn phòng nhỏ nghi ngút khói trầm của một buổi chiều Hà Nội, tôi ngồi đối diện với ông – một cựu chiến binh thuộc Trung đoàn Thủ đô năm xưa. Trên đôi bàn tay nhăn nheo, chi chít những vết sẹo của thời gian và đạn lạc, ông nâng niu một kỷ vật: chiếc ca sắt hoen rỉ. Ông bảo: "Lịch sử của các cháu nằm trong sách giáo khoa, còn lịch sử của ông... nằm ở những người đồng đội đã nằm lại dưới chân tường thành phố và những kỷ vật còn lưu lại trong thời chiến tranh "

Câu nói ấy khiến tôi, một sinh viên của thế hệ Z, chợt bàng hoàng. Hóa ra, "thời hoa lửa" không phải là một khái niệm trừu tượng. Đó là một thời đại mà cái chết nhẹ tựa lông hồng, và tình yêu nước là thứ tôn giáo duy nhất dẫn lối.

Ngược dòng thời gian về mùa đông năm 1946, khi tiếng súng kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Có những chàng trai, cô gái tuổi đời mới chỉ mười tám, đôi mươi – lứa tuổi đẹp nhất của đời người – đã sẵn sàng gạt bỏ bút nghiên để cầm súng.

Lịch sử còn ghi mãi hình ảnh những chiến sĩ quả cảm ôm bom ba càng lao vào xe tăng địch. Đó không phải là hành động bộc phát của lòng thù hận, mà là sự lựa chọn tỉnh táo của một thế hệ hiểu rằng: "Tổ quốc cần chúng ta nằm xuống để đất nước đứng lên". Tôi tự hỏi, điều gì đã khiến một chàng trai trẻ như anh Trần Thành – người chiến sĩ cảm tử trong trận đánh tại chợ Đồng Xuân – lại có thể bình thản đối mặt với cái chết đến thế? Câu trả lời nằm ở hai chữ "Lý tưởng". Với họ, hoa lứa chính là sự rực cháy của nhiệt huyết, là màu đỏ của dòng máu hòa quyện cùng màu cờ.

Nhưng thời hoa lửa không chỉ có súng đạn và những đấng mày râu. Lịch sử Việt Nam còn được viết bằng sự kiên trung của những người phụ nữ. Tôi đã từng được đọc về câu chuyện của những nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc. Mười cô gái, mười đóa hoa trinh liệt dưới sự chỉ huy của chị Võ Thị Tần. Trong lá thư cuối cùng gửi mẹ, chị Tần viết: "Ở đây vui lắm mẹ ạ, quân thù bắn phá ngày đêm nhưng chúng con vẫn hát". Cái "vui" ấy thật kỳ lạ. Nó là cái vui của những người đã vượt qua nỗi sợ hãi cái chết để bảo vệ mạch máu giao thông cho tiền tuyến. Hay như hình ảnh những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, những người không cầm súng nhưng lại là hậu phương vững chãi nhất. Có những người mẹ như Mẹ Thứ ở Quảng Nam, đã chín lần tiễn con đi và không một lần đón con về. Sự hy sinh của các mẹ là một loại "hoa lửa" thầm lặng, cháy âm ỉ nhưng sức nóng của nó đủ để thiêu rụi mọi ý chí xâm lược. Các mẹ đã dâng hiến những gì quý giá nhất của cuộc đời mình cho sự hồi sinh của dân tộc.

Lăng kính của người trẻ chúng tôi hôm nay nhìn về lịch sử không chỉ có đau thương, mà còn thấy cả một bầu trời lãng mạn. Đó là vẻ đẹp của những tâm hồn nghệ sĩ giữa làn mưa bom. Hãy nhớ về Nhà văn Nam Cao hay Nhạc sĩ Văn Cao, những người đã dùng ngòi bút và nốt nhạc làm vũ khí. Hay câu chuyện về những đêm văn nghệ ngay dưới hầm hào, nơi tiếng hát át tiếng bom. Trong cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm, ta thấy một tâm hồn nữ bác sĩ nhạy cảm, yêu hoa, yêu nhạc cổ điển nhưng cũng cực kỳ quyết liệt trước kẻ thù. Cô viết: "Đời người phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố". Chính cái chất "thơ" ấy đã tưới mát cho những tâm hồn khô cằn vì khói súng. Nó biến những cuộc chiến khốc liệt nhất thành những bản anh hùng ca bất hủ, nơi mà tình đồng chí, đồng đội được thắt chặt hơn bao giờ hết

Khi ngồi nghe những nhân chứng lịch sử kể lại, tôi chợt nhận ra một sự thật hiển nhiên nhưng thường bị lãng quên: Những người anh hùng ấy, trước khi trở thành tượng đài, họ cũng là những người trẻ như chúng tôi. Họ cũng biết sợ, biết yêu, biết mưu cầu hạnh phúc cá nhân. Nhưng khi Tổ quốc gọi tên, họ đã biết đặt cái "Tôi" nhỏ bé vào trong cái "Ta" chung của dân tộc.

"Thời hoa lửa" không kết thúc khi tiếng súng ngừng bắn. Ngọn lửa ấy vẫn đang cháy trong những vết thương mỗi khi trái gió trở trời của bác thương binh, trong đôi mắt đục mờ nhưng tinh anh của vị cựu chiến binh già, và trong cả nỗi đau của những gia đình vẫn đang miệt mài đi tìm hài cốt người thân.

Là một sinh viên, tôi hiểu rằng việc kể lại những câu chuyện này không phải là để khơi lại thù hận, mà là để giữ lửa thắp sáng lên lòng yêu lịch sử nước nhà. Chúng tôi sáng tạo, chúng tôi viết lại lịch sử bằng ngôn ngữ của thế hệ mình – bằng đồ họa, bằng phim ảnh, bằng những bài viết truyền cảm hứng – để những hy sinh ấy không bao giờ bị phủ bụi bởi thời gian. Chiều muộn, tôi chia tay ông lão cựu chiến binh. Bước chân ra khỏi căn nhà nhỏ, nhìn phố xá Hà Nội tấp nập ánh đèn, tôi tự nhủ: Hòa bình này có màu của máu, có vị của nước mắt và có cả ánh sáng của những tâm hồn hoa lửa.

Lịch sử Việt Nam là một dòng sông chảy dài, và mỗi câu chuyện về những nhân chứng lịch sử là một con sóng nhỏ góp phần làm nên sự vĩ đại của dòng sông ấy. Chúng ta – thế hệ trẻ hôm nay – chính là những người tiếp nối dòng chảy, mang theo ngọn lửa của cha ông để thắp sáng tương lai.

Thông điệp quý giá nhất tôi từng nhận được nó thúc đẩy tôi không ngừng qua lời hát: "Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta, mà cần hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay."