Anh hùng lao động-Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa
Anh hùng Lao động, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa: Thần tượng khoa học và huyền thoại vũ khí Việt NamGiáo sư, Thiếu tướng, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ, 1913 – 1997) là một nhà khoa học quân sự kiệt xuất, người đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng non trẻ của Việt Nam. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca về lòng yêu nước, trí tuệ kiệt xuất và tinh thần hy sinh thầm lặng vì độc lập, tự do của Tổ quốc
1. Thời tuổi trẻ và khát vọng "đại nghĩa" nơi đất kháchPhạm Quang Lễ sinh ngày 13 tháng 9 năm 1913 trong một gia đình nhà nho nghèo tại xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Mồ côi cha từ năm 6 tuổi, ông lớn lên dưới sự nuôi dưỡng tần tảo của mẹ và chị gái. Nhờ tư chất thông minh và ý chí vượt khó, ông luôn dẫn đầu các kỳ thi và giành được học bổng trường Trung học Chasseloup-Laubat (Sài Gòn).Năm 1935, ông sang Pháp du học. Tại kinh đô ánh sáng, Phạm Quang Lễ không chọn con đường vinh hoa phú quý cá nhân mà âm thầm chuẩn bị cho một mục tiêu lớn lao: học cách chế tạo vũ khí để về giúp nước nhà đánh đuổi thực dân. Trong suốt 11 năm tại Pháp và sau đó là Đức, ông đã:Xuất sắc tốt nghiệp và sở hữu 4 bằng đại học danh giá: Kỹ sư cầu cống, Kỹ sư điện, Kỹ sư hàng không và Cử nhân Toán học.Bí mật thu thập, tích lũy hơn 30.000 trang tài liệu về vũ khí, thuốc nổ và công nghệ quân sự — một hành động cực kỳ nguy hiểm dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của mật thám bấy giờ.
2. Cuộc gặp gỡ định mệnh và cái tên do Bác Hồ đặtTháng 5 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp thương thuyết hòa bình. Cuộc gặp gỡ với vị Cha già dân tộc đã thay đổi hoàn toàn số phận của Phạm Quang Lễ. Nhận thấy tấm lòng yêu nước sắt son và tài năng xuất chúng của ông, Bác Hồ đã mời ông trở về nước.Ông chấp nhận từ bỏ mức lương tương đương 22 lạng vàng một tháng tại Pháp để trở về căn cứ địa Việt Bắc gian khổ. Ngày 5 tháng 12 năm 1946, trước khi bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc, Bác Hồ đã trực tiếp đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa với lời dặn dò: "Nghĩa lớn để phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc".
3. Những "kỳ tích" chế tạo vũ khí giữa đại ngàn Việt BắcTrong điều kiện chiến khu thiếu thốn trăm bề, không có máy móc hiện đại, Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự tại Cục Quân giới đã làm nên những điều tưởng chừng như không thể:Súng và đạn Bazooka: Tháng 3 năm 1947, Bazooka do Việt Nam sản xuất xuất trận lần đầu tiên tại chùa Trầm (Hà Tây), bắn cháy chiến xa Pháp. Đây là loại vũ khí có sức xuyên phá cực mạnh, khắc tinh của xe tăng và xe bọc thép, giúp bộ đội ta bẻ gãy các mũi xe tăng của địch.Súng không giật (SKZ): Đây là một phát minh đỉnh cao của Trần Đại Nghĩa. SKZ Việt Nam có trọng lượng rất nhẹ nhưng sức công phá ngang ngửa đại bác, có thể đánh sập các lô cốt kiên cố bằng bê tông cốt thép của Pháp mà các vũ khí thông thường không làm được.Bom bay (tương tự như V1 của Đức): Nghiên cứu chế tạo thành công để đánh sâu vào các căn cứ đầu não của địch.
4. Người chiến sĩ kiên trung trong kháng chiến chống MỹSau hiệp định Genève, ông tiếp tục cống hiến trí tuệ cho giai đoạn mới. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên cương vị Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần phụ trách về kỹ thuật vũ khí, ông cùng các nhà khoa học Việt Nam đã tìm ra giải pháp:Khắc chế hàng rào điện tử McNamara phức tạp của Mỹ.Vô hiệu hóa bom từ trường để thông tuyến đường mòn Hồ Chí Minh lịch sử.Cải tiến tên lửa Sam-2 góp phần bắn rơi "pháo đài bay" B-12 trên bầu trời Hà Nội trong chiến dịch 12 ngày đêm năm 1972.
