Anh hùng Lê Hưng Nhượng
Anh hùng Lê Hưng Nhượng
Lê Hưng Nhượng (thường gọi Năm Nhượng, bí danh Tư Đen) sinh năm 1926 trong một gia đình nông dân nghèo ở ấp An Khương, xã Hội An. Cha là Lê Văn Giang, mẹ là Trần Thị Sa.
Dù gia đình nghèo khó nhưng từ nhỏ Lê Hưng Nhượng được cha mẹ cho đi học trường làng. Năm Nhượng tính tình khiêm tốn, cần cù, sôi nôi, rất hòa đồng với bạn bè.
Mùa thu năm 1945, không khí cách mạng sôi sục, thanh niên trong làng nô nức tham gia Thanh niên cứu quốc, Năm Nhượng lúc đó 19 tuổi cũng được thúc dục lòng hăng hái tham giác cách mạng từ mùa thu lịch sử năm ấy. Bà Trần Thị Sa luôn cổ vũ và tạo mọi điều kiện để con trai hoạt động. Khi giặc Pháp trở lại xâm lược, cách mạng gặp nhiều khó khăn, bà Trần Thị Sa luôn động viên con trai vững bước trên con đường đã chọn: “Đi làm cách mạng là phải chịu hy sinh, gian khổ; đã theo phải theo tới cùng. Cách mạng chưa thành công chưa về, nửa chừng bỏ cuộc xấu hổ lắm nghen con!”
Lời dặn dò của mẹ là sức mạnh để Năm Nhượng luôn vững bước trong những năm kháng chiến tranh gian khổ.
Năm 1948, Năm Nhượng là Ủy viên Ban Chấp hành Thanh niên xã Hội An. Cuối năm 1948, Năm Nhượng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Từ năm 1949, được Pháp hậu thuẫn, lực lượng giáo phái bành trướng thế lực, lấn chiếm vùng giải phóng. Tình hình khó khăn nên chi bộ Hội An phải tạm lánh sang Mỹ An Hưng để bảo toàn lực lượng, tổ chức đưa cán bộ đột về các ấp móc mối gây dựng cơ sở. Đồng chí Năm Nhượng phụ trách quân sự, thường xuyên đột nhập về xã phối hợp vận động thanh niên tòng quân, giáo dục quần chúng về đương lối của Đảng, quyên góp tài chính, góp phần khơi dậy phong trào quần chúng trong vùng tạm chiếm.
Năm 1953, du kích xã Hội An cùng với địa phương quân huyện bức rút đồng Cái Tàu, tạo điều kiện cho cơ sở trong xã hoạt động. Đồng chí Năm Nhượng trở về xã nhà trực tiếp móc nối với cơ sở để thu tập tin tức và làm công tác vận động quần chúng, đẩy mạnh phong trào du kích chiến tranh, liên tục vây đồn địch, tranh thủ lôi kéo lực lượng giáo phái, góp phần căng kéo địch, chia lửa với các nơi khác theo chủ trương của Quận ủy.
Hiệp định Genève được ký kết, đồng chí Lê Hưng Nhượng tình nguyện ở lại để duy trì lực lượng, củng cố phong trào cách mạng chuẩn bị cho ngày tổng tuyển cử thống nhất đất nước.
Mỹ - Diệm lật lọng phá hoại Hiệp định, ra sức đàn áp phong trào cách mạng. Nhiều cán bộ, chiến sĩ và quần chúng yêu nước bị địch bắt tra tấn, tù đày, thủ tiêu vì không có nơi đứng chân an toàn. Với kinh nghiệp hoạt động trong lòng địch và uy tín trong quần chúng, đồng chí Lê Hưng Nhượng đã từng bước xây dựng được nhiều căn cứ trung kiên ở La Kết, mương Sung, biến nơi đây thành “căn cứ lòng dân” vững chắc để cán bộ của Huyện ủy, Tỉnh ủy An Giang và cả Tỉnh ủy Vĩnh Long trú đóng an toàn. Năm 1957, đồng chí Lê Hưng Nhượng nằm trong Ban cán sự đảng huyện Chợ Mới, phụ trách Bí thư chi bộ xã Hội An.
Năm 1958, Huyện ủy Chợ Mới chủ trương xây dựng xã Hội An thành căn cứ đứng chân trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng. Để phù hợp với tình hình mới, chi bộ Hội An được chia làm 2 bộ phận: chi bộ A (công khai) lãnh đạo trừ gian, diệt tề, phá kìm kẹp, xây dựng lực lượng, xây dựng cơ sở, do đồng chí Lê Văn Liên làm Bí thư. Chi bộ B (bí mật) do đồng chí Lê Hưng Nhượng làm Bí thư, lãnh đạo xây dựng lực lượng đoàn thể, đẩy mạnh công tác binh tề vận, phân hóa kẻ thù, theo dõi tình hình địch và hướng dẫn quần chúng đấu tranh chính trị.
Năm 1959, để chuẩn bị hưởng ứng đồng khởi, Tỉnh ủy chỉ đạo tái lập Huyện ủy Chợ Mới, đồng chí Lê Hưng Nhượng nằm trong Ban Chấp hành Huyện ủy và được rút về huyện công tác. Sau đồng khởi, Mặt trận Dân tộc giải phóng các cấp ra đời. Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng huyện Chợ Mới ra mắt ngày 18/3/1961, do đồng chí Lê Hưng Nhượng làm Chủ tịch. Lễ ra mắt Mặt trận Dân tộc giải phóng huyện trở thành cuộc mít tinh, diễu hành của đồng bào xã Hội An. Đồn mương Kinh bị bao vây. Các cầu mương Kinh, La Kết bị đốt phá, 4 tên chỉ điểm ác ôn bị trừng trị, ta làm chủ 4 ấp An Ninh, An Khương, An Thái, An Bình và một phần ấp Thị. Hội An trở thành căn cứ địa cách mạng của huyện Chợ Mới, nối liền các “lõm” ở xã Hòa Bình, An Thạnh Trung và vùng giải phóng Mỹ An Hưng.
Trong vai trò Chủ tịch Mặt trận Dân tộc giải phóng huyện, đồng chí Lê Hưng Nhựng đã đưa ra nhiều chủ trương đem lại quyền lợi thiết thân cho nhân dân như: lấy đất của địa chủ chia cho nông dân nghèo, thành lập nhà bảo sanh, tổ chức lớp học bổ túc văn hóa,...
Địch tổ chức nhiều cuộc hành quân càn quét hòng san bằng căn cứ địa Hội An. Đồng chí Lê Hưng Nhượng đã sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ chiến đấu bẽ gãy nhiều trận càn của địch, giữ vững vùng giải phóng cho đến tháng 8/1962.
Sau khi đồng chí Lê Văn Liên - Huyện đội trưởng, Nguyễn Văn Ưu (Ba Cao) - Bí thư Huyện ủy lần lượt hy sinh, đầu năm 1963, đồng chí Lê Hưng Nhượng được Tỉnh ủy chỉ định làm Bí thư Huyện ủy, kiêm Huyện đội trưởng. Đảm đương trọng trách vào thời điểm phong trào cách mạng toàn huyện đứng trước vô vàn khó khăn, thử thách, đồng chí Năm Nhượng hạ quyết tâm bám chắc cơ sở, chỉ huy địa phương quân huyện thường xuyên len lõi về bám ở La Kết, mương Sung để phát động quần chúng phá ấp chiến lược. Ngày ở hầm bí mật chịu đói khát, ngột ngạt, đêm xuống đồng chí cùng với cán bộ chiến sĩ bung ra hoạt động, vừa là người lãnh đạo, chỉ huy vừa là chiến sĩ trực tiếp cầm súng chiến đấu. Uy tín và tấm gương vượt khó chiến đấu của đồng chí Lê Hưng Nhượng trở thành động lực cổ vũ quần chúng và anh em chiến sĩ vượt khó bám trụ, giữ vững niềm tin chiến thắng trong mọi hoàn cảnh. Trong thời gian bám xã hoạt động, nhiều lần đồng chí Lê Hưng Nhượng bị địch phát hiện vây bắt, nhưng nhờ có bà con đùm bọc che chở nên đồng chí đều vượt thoát. Có lần ở La Kết, khi chạy qua sông Cái Tàu, đồng chí bị địch rượt bắn làm bị thương ở chân nhưng nhờ bà con kịp thời giúp đỡ nên địch không bắt được.
Ngày 15/5/1963, địch phát hiện hầm bí mật của các đồng chí Lê Hưng Nhượng, Trần Văn Cấm (Bí thư xã Hội An), Lê Văn Lạc (cán bộ Huyện ủy) đang trú ẩn. Lính bảo an và dân vệ xã kéo tới vây hầm. Lúc đầu, địch ra sức dụ dỗ gọi hàng nhưng bị các đồng chí trả lời bằng những quả lựu đạn. Địch quay sang bắt ép bà con ở mương Sung khui hầm. Trước tình thế đó, để tranh gây thương vong cho nhân dân, đồng chí Lê Hưng Nhượng kêu gọi bà con tránh ra xa, đừng chịu chết thay cho kẻ thù, sau đó hướng về phía địch dõng dạc kêu gọi: “Anh em binh sĩ hãy quay về với nhân dân, đừng theo giặc Mỹ phản dân hại nước, cách mạng nhất định thành công, chúng tôi có chết cũng còn biết bao nhiêu người khác làm cách mạng...”.
Bà con tản ra, đau xót chứng kiến cuộc chiến đấu không cân sức của 3 chiến sĩ cộng sản. Đồng chí Lê Hưng Nhượng và đồng đội đã kiên cường chiến đấu với địch đến viên đạn cuối cùng, đến hơi thở sau cùng và anh dũng hy sinh.
Tức tối trước khí khái anh hùng của các chiến sĩ cộng sản, địch cho trâu kéo xác 3 đồng chí ra đầu đường để uy hiếp tinh thần quần chúng, sau đó đem xác 3 đồng chí chôn chung ở một đìa cạn. Sau ngày miền nam giải phóng, hài cốt của đồng chí Lê Hưng Nhượng và đồng đội được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ huyện.
Tấm gương chiến đấu và hy sinh của đồng chí Lê Hưng Nhượng là hình mẫu tiêu biểu về chủ nghĩa anh hùng cách mạng; xứng đáng là người con ưu tú của quê hương Hội An anh hùng; tấm gương sáng cho các lớp cán bộ, đảng viên, thế hệ trẻ hôm nay và mai sau trên quê hương học tập, noi theo. Ngày 26/12/2014, đồng chí Lê Hưng Nhượng được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 2017, Trường THCS Hội An vinh dự được đổi tên thành Trường THCS Lê Hưng Nhượng.
