Anh Hùng Lê Văn Tám
Ngọn đuốc sống
nh tượng anh hùng Lê Văn Tám — "Cây đuốc sống" — là một trong những biểu tượng rực rỡ nhất về tinh thần yêu nước và lòng quả cảm của thiếu nhi Việt Nam trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Để hiểu được sự hấp dẫn và sức nặng lịch sử từ hành động của Lê Văn Tám, chúng ta cần quay ngược thời gian trở lại bầu không khí sục sôi của Sài Gòn những ngày cuối năm 1945.
1. Bối cảnh lịch sử: Sài Gòn những ngày "Độc lập" ngắn ngủi
Tháng 9 năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới khai sinh sau Cách mạng tháng Tám chưa được bao lâu thì bão táp đã ập đến. Với sự giúp đỡ của quân Anh, thực dân Pháp nổ súng mưu toan tái chiếm Nam Bộ, biến Sài Gòn thành bàn đạp để thôn tính lại toàn bộ Đông Dương.
Ngày 23/9/1945, Tiếng súng kháng chiến Nam Bộ bùng nổ. Người dân Sài Gòn — Chợ Lớn quyết tâm "độc lập hay là chết", thực hiện chiến thuật "vườn không nhà trống", triệt hạ nguồn tiếp tế, biến thành phố thành một mặt trận bao vây quân xâm lược.
2. "Tử huyệt" của địch: Kho đạn Thị Nghè
Lúc bấy giờ, thực dân Pháp tập trung vũ khí, đạn dược và xăng dầu tại Kho đạn Thị Nghè (còn gọi là kho Simon Piétri). Đây được coi là "dạ dày công sự", cung cấp binh hỏa lực cho toàn bộ cánh quân Pháp đang càn quét, đánh phá các vùng nội và ngoại thành Sài Gòn.
Kho đạn này được canh phòng cực kỳ cẩn mật với tầng tầng lớp lớp lính gác, chó nghiệp vụ và hệ thống đèn pha quét liên tục suốt đêm. Lực lượng tự vệ của ta rất muốn phá hủy kho đạn này để bẻ gãy sức tiến công của địch, nhưng việc tiếp cận gần như là bất khả thi đối với người lớn.
3. Khoảnh khắc lịch sử: Cây đuốc sống đại phá kho tàng
Chính trong bối cảnh ngặt nghèo đó, một cậu bé liên lạc nhỏ tuổi (được biết đến với tên gọi Lê Văn Tám), hằng ngày đi bán lạc rang, bán báo quanh khu vực Thị Nghè để dò la tin tức, đã tìm ra kẽ hở của địch. Nhờ vóc dáng nhỏ bé và sự lanh lẹ, cậu đã quen mặt với đám lính gác và lọt qua được các vòng kiểm soát bên ngoài.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Vào một đêm tháng 10 năm 1945:
Tiếp cận: Cậu bé lén mang theo chai xăng và bao diêm, luồn qua rào kẽm gai, áp sát các thùng dầu và hòm đạn.
Hành động: Khi bị phát hiện hoặc trong thế không còn đường lui, cậu đã tưới xăng lên người, châm lửa và biến mình thành một "cây đuốc sống" lao thẳng vào khu vực chứa dung môi và đạn dược.
Kết quả: Một tiếng nổ rung chuyển cả Sài Gòn vang lên. Kho đạn Thị Nghè bốc cháy ngùn ngụt suốt mấy ngày liền, tiêu thụ phần lớn số vũ khí chuẩn bị tác chiến của Pháp, làm phá sản kế hoạch hành quân chớp nhoáng của chúng và cổ vũ mạnh mẽ cho tinh thần chiến đấu của quân dân ta.
Ý nghĩa biểu tượng: Dù trong các nghiên cứu lịch sử sau này có những thảo luận về tính xác thực của tên gọi hay nhân vật cụ thể (do bối cảnh chiến tranh ác liệt khiến việc lưu trữ hồ sơ gặp khó khăn), hình tượng Lê Văn Tám đã đi vào lịch sử và tâm thức các thế hệ người Việt Nam như một biểu tượng bất tử của phong trào "Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh". Nó minh chứng cho việc lòng yêu nước không đợi tuổi, và mỗi người dân Sài Gòn lúc bấy giờ đều là một chiến sĩ.
