ANH HÙNG LIỆT SĨ BÙI HUY GIÁP (1926–1968) – NGƯỜI CHIẾN SĨ AN NINH KIÊN TRUNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG MỸ THO
ANH HÙNG LIỆT SĨ BÙI HUY GIÁP (1926–1968) – NGƯỜI CHIẾN SĨ AN NINH KIÊN TRUNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG MỸ THO
Đồng chí Bùi Huy Giáp sinh năm 1926 tại xã Diễn Kim, huyện Diễn Châu (nay thuộc xã Hải Châu, tỉnh Nghệ An). Giác ngộ cách mạng từ rất sớm, năm 14 tuổi (1940) ông đã dấn thân vào con đường hoạt động. Đến ngày 01/01/1945, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) khi vừa tròn 18 tuổi.
Trong cao trào kháng Nhật cứu nước, tháng 3/1945, đồng chí Bùi Huy Giáp được giao đảm nhiệm chức vụ Phó Chủ nhiệm rồi Chủ nhiệm Việt Minh, bí mật lãnh đạo bà con nhân dân xã Diễn Kim khởi nghĩa giành chính quyền, lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật.
Sau Cách mạng tháng Tám, từ tháng 4/1951 đến năm 1953, ông được cấp trên cử đi đào tạo cán bộ tiền tuyến trong 4 tháng và bổ nhiệm làm Đồn trưởng Đồn vành đai (Đồn 5), thực hiện các nhiệm vụ liên ngành.
Giai đoạn cuối năm 1954 đến 1958, ông ra Bộ Công an bồi dưỡng nghiệp vụ rồi tham gia công tác ổn định vùng giáo tại Thanh Hóa. Sau đó, ông trở về công tác tại quê nhà Nghệ An và kinh qua nhiều vị trí quan trọng: Trưởng đồn Công an Đô Lương, Phó Trưởng Công an huyện Anh Sơn, Phó Ban Bảo vệ kinh tế Ty Công an tỉnh Nghệ An.
Đặc biệt, vào năm 1961, đồng chí vinh dự được Ty Công an Nghệ An giao nhiệm vụ bảo vệ và đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm quê hương, đồng thời được nhận giấy khen vì hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Xung phong chi viện chiến trường B
Tháng 1/1964, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, đồng chí Bùi Huy Giáp cùng đoàn cán bộ Công an Nghệ An tình nguyện xung phong lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam.
Vào tới miền Tây Nam Bộ khốc liệt, lấy bí danh Vũ Thanh Lâm, ông được phân công về công tác tại Ban An ninh miền Trung - Nam Bộ, sau đó giữ chức vụ Phó Ban An ninh tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang). Từ năm 1965 đến đầu năm 1968, đồng chí chủ yếu bám trụ hoạt động tại 3 hầm bí mật (gồm 2 hầm ngoài gò và 1 hầm tại cơ sở của gia đình ông Ba Tâm – người sau này là Phó Trưởng Công an TP. Mỹ Tho).
Thời điểm này, địch liên tục mở hàng trăm đợt càn quét, dồn dân, lập ấp chiến lược, bắt giết cán bộ và nhân dân vùng ven Mỹ Tho và huyện Chợ Gạo. Trong tình thế khủng bố gay gắt, ông vẫn mưu trí cùng nhân dân chống càn, kiên trì xây dựng cơ sở bí mật, tập hợp lực lượng và chuẩn bị vũ khí hướng tới cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.
Trận chiến cuối cùng và khí tiết kiên trung
Rạng sáng mùng 1 Tết Mậu Thân (khoảng 4 giờ ngày 29/01/1968), Bùi Huy Giáp cùng 2 đồng đội trực tiếp tham gia chiến đấu trong cuộc tổng tiến công tại Mỹ Tho. Đến khoảng 11 giờ cùng ngày, trên đường trở về hầm bí mật, tổ công tác bất ngờ rơi vào trận càn của địch. Địch cho trực thăng đổ quân xuống ấp Mỹ Lương và các khu vực lân cận để lùng sục, vây bắt ráo riết.
Trước tình thế hiểm nghèo, ông chỉ đạo đồng đội chia làm 3 hướng nhằm phân tán lực lượng địch. Bản thân ông lao về hầm bí mật, tiêu hủy toàn bộ tài liệu, phá hủy máy bộ đàm rồi ngoan cường nổ súng đánh trả, tiêu diệt nhiều tên địch. Sau 30 phút chiến đấu đơn độc, ông cạn đạn, bị thương nặng và rơi vào tay kẻ thù.
Dùng đủ mọi đòn tra tấn dã man nhưng không thể lung lay được ý chí của người chiến sĩ an ninh, địch tức giận dùng báng súng đánh vào đầu, đâm lưỡi lê xuyên ngực ông. Nhằm uy hiếp nhân dân và lực lượng nuôi giấu cán bộ, chúng mang thi hài ông lên gò đất gần hầm bí mật phơi nắng và cấm chôn cất.
Đến 20 giờ cùng ngày, các đồng chí thuộc cơ sở bí mật của ta đã dũng cảm tiếp cận khu vực, đưa thi thể Bùi Huy Giáp ra ngoài để an táng chu đáo. Hai người đồng đội cùng đi với ông cũng đã anh dũng hy sinh trong trận càn ấy.
Đồng chí Bùi Huy Giáp ngã xuống khi mới 42 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của ông là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần "Vì nước quên thân, vì dân phục vụ" của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.
Nhằm ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc đó, tháng 8/2025, Đảng và Nhà nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Liệt sĩ Bùi Huy Giáp.
