Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan - Người chiến sĩ và khúc tráng ca trên đất Mường Mát

Liệt sĩ Cù Chính Lan sinh ra tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An – mảnh đất giàu truyền thống cách mạng. Rời lũy tre làng để bước vào quân ngũ, anh trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đoàn 304, mang theo sự chất phác, kỷ luật và tinh thần sẵn sàng gánh vác mọi nhiệm vụ khó khăn nơi tiền tuyến. Cuối năm 1951, Chiến dịch Hòa Bình bước vào giai đoạn then chốt. Quân Pháp ra sức củng cố các cứ điểm và tăng cường sử dụng xe tăng, xe bọc thép làm lá chắn phản kích nhằm bẻ gãy các mũi tiến công của bộ đội ta. Trong điều kiện trang bị vũ khí chống tăng của ta khi ấy còn rất thô sơ và hạn chế, mỗi chiếc xe tăng địch xuất hiện trên trận địa đều là một mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng của bộ đội và kết cục của toàn bộ trận đánh.

Trong trận đánh tại khu vực Mường Mát (Hòa Bình) cuối năm 1951, khi đội hình đơn vị đang triển khai tiến công thì bất ngờ vấp phải sự phản kích quyết liệt từ xe cơ giới địch. Chiếc xe tăng đi đầu của quân Pháp liên tục xả đạn đại liên và nã pháo dữ dội, ghìm chặt bước tiến của bộ binh ta. Đất đá cày xới, công sự bị uy hiếp, tình thế trận địa rơi vào khó khăn nghiêm trọng. Nhận thấy nếu không chặn đứng chiếc xe tăng này, toàn đơn vị sẽ chịu tổn thất lớn, Cù Chính Lan đã nhanh chóng lợi dụng từng mô đất, bụi cây để trườn áp sát mục tiêu. Giữa làn đạn quét rát mặt, anh dũng cảm nhảy phắt lên thành xe bọc thép đang di chuyển, tìm cách mở nắp tháp pháo và thả lựu đạn vào bên trong. Tuy nhiên, quả lựu đạn rơi vào trong xe nhưng không phát nổ. Không một chút nao núng hay do dự trước hiểm nguy, người chiến sĩ ấy nhanh chóng tụt xuống, lấy thêm một khối bộc phá mang theo. Bất chấp hỏa lực điên cuồng của giặc, anh dồn hết sức lực lao thẳng khối thuốc nổ vào gầm xe tăng rồi giật ngòi nổ. Một tiếng nổ dữ dội xé toạc không gian Mường Mát. Chiếc xe tăng kiên cố bị phá hủy hoàn toàn tại chỗ, dập tắt mũi phản kích của địch và mở đường cho toàn đơn vị đồng loạt xung phong tiêu diệt gọn cứ điểm. Người lính trẻ Cù Chính Lan đã anh dũng ngã xuống ngay trên mảnh đất chiến trường khi tuổi đời vừa tròn hai mươi.

Hành động xả thân của Cù Chính Lan tại Mường Mát cùng những chiến công tiêu diệt xe tăng trước đó trên đường số 6 đã thổi bùng lên ngọn lửa thi đua giết giặc lập công trên khắp các mặt trận. Tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất (tháng 5/1952), liệt sĩ Cù Chính Lan vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh là một trong những biểu tượng anh hùng tiêu biểu đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nhìn lại mẩu chuyện lịch sử tại Mường Mát năm 1951, điều để lại trong lòng hậu thế không phải là sự ca ngợi thái quá, mà là lòng cảm phục chân thành trước sự dứt khoát của một người lính trẻ. Đứng trước ranh giới giữa an nguy của bản thân và sự an toàn của đồng đội, Cù Chính Lan đã chọn cách tiến lên phía trước. Tiếng nổ năm xưa đã hòa vào lòng đất mẹ Tây Bắc, nhưng sự hy sinh thanh thản ở tuổi đôi mươi của anh vẫn mãi là một nốt lặng thiêng liêng, nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn biết ơn và trân trọng từng tấc đất hòa bình được đổi bằng xương máu của cha anh.