Anh Hùng Liệt Sĩ Hồ Thị Nhâm - Người nữ du kích mật kiên trung của quê hương Càng Long.

Anh Hùng Liệt Sĩ Hồ Thị Nhâm - Người nữ du kích mật kiên trung của quê hương Càng Long.

Anh hùng liệt sĩ Hồ Thị Nhâm, thường được gọi là Tám Nhâm, bí danh Ngọc Đoàn, sinh năm 1947 tại ấp Sơn Trắng, xã Nhị Long, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh. Chị sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống cách mạng.

Trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, cha mẹ chị đều tham gia công tác đoàn thể tại địa phương. Mùa thu năm 1949, khi chính quyền kháng chiến thực hiện chủ trương tạm giao, tạm cấp ruộng đất cho nông dân, gia đình chị từ cảnh làm thuê, cấy mướn đã có đất sản xuất. Chính hoàn cảnh ấy giúp 9 anh chị em trong gia đình sớm hiểu được ý nghĩa của cuộc đấu tranh giành độc lập và khát vọng về một cuộc sống công bằng, tự do.

Sau phong trào Đồng khởi ngày 14/9/1960, xã Nhị Long được giải phóng, trở thành địa bàn đứng chân của nhiều cơ quan và đơn vị vũ trang cách mạng thuộc huyện Càng Long và tỉnh Trà Vinh. Phong trào thanh niên lên đường tham gia kháng chiến phát triển mạnh. Hai người anh trai của Hồ Thị Nhâm lần lượt gia nhập lực lượng địa phương quân, góp phần làm nên truyền thống cách mạng của gia đình.

Từ khi còn trẻ, Hồ Thị Nhâm đã tích cực tham gia các phong trào tại địa phương. Chị vận động thanh thiếu niên trong ấp, trong xã tham gia công tác cách mạng, giúp đỡ và ủng hộ bộ đội giải phóng.

Tháng 2/1967, sau khi một người anh trai anh dũng hy sinh, Hồ Thị Nhâm quyết định thoát ly gia đình, chính thức tham gia hoạt động cách mạng. Ban đầu, chị làm công tác phụ nữ tại xã Nhị Long. Sau đó, chị được chuyển sang tiểu đội du kích nữ thuộc Xã đội Nhị Long.

Trong những năm đầu cầm súng, Hồ Thị Nhâm cùng đồng đội tham gia nhiều trận chiến đấu và thực hiện công tác vũ trang tuyên truyền tại huyện lỵ Càng Long cùng các xã Bình Phú, Phương Thạnh và nhiều địa bàn lân cận.

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đặc biệt từ đầu năm 1969, quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn mở nhiều cuộc hành quân phản kích, bình định và lấn chiếm các vùng căn cứ cách mạng. Nhị Long cùng các xã thuộc cánh B của huyện Càng Long trở thành một trong những địa bàn bị đánh phá quyết liệt.

Trong thời gian này, mẹ và một người anh trai khác của Hồ Thị Nhâm bị bắn chết. Liên tiếp mất đi những người thân yêu nhưng chị không lùi bước. Nỗi đau riêng càng thôi thúc chị tiếp tục chiến đấu với mong muốn quê hương sớm chấm dứt chiến tranh, nhân dân được sống trong hòa bình.

Tháng 3/1970, Hồ Thị Nhâm được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Nhân dân cách mạng miền Nam, tổ chức tiền thân của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh hiện nay. Không lâu sau, chị được giao nhiệm vụ Ủy viên Chi đoàn xã Nhị Long.

Trước sự kiểm soát ngày càng gắt gao của đối phương tại huyện lỵ Càng Long, Huyện ủy quyết định đưa một số cán bộ, chiến sĩ có kinh nghiệm từ vùng nông thôn vào hoạt động bí mật trong nội ô. Hồ Thị Nhâm là một trong những người được lựa chọn.

Với bí danh Ngọc Đoàn, chị được Huyện đoàn phân công làm Ủy viên Chi đoàn huyện lỵ, phụ trách lực lượng du kích mật Khu vực I. Đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Khác với vùng căn cứ rộng lớn, nội ô huyện lỵ bị hệ thống bảo an, dân vệ, cảnh sát, mật vụ và các cơ sở hành chính của chính quyền Sài Gòn kiểm soát chặt chẽ.

Để tạo vỏ bọc hợp pháp, Hồ Thị Nhâm đóng vai một cô thợ may từ vùng nông thôn tản cư vào huyện lỵ. Nhờ sự thông minh, gan dạ và khả năng vận động quần chúng, chị từng bước bám chắc địa bàn, xây dựng được cơ sở và nhận được sự che chở của nhân dân.

Hoạt động của một chiến sĩ du kích mật giữa nội ô đòi hỏi sự bình tĩnh, chính xác và khả năng xử lý tình huống rất cao. Chị phải bí mật theo dõi quy luật đi lại, sinh hoạt của các mục tiêu, lựa chọn địa điểm và thời điểm tác chiến, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ gây tổn thất cho người dân.

Theo tư liệu lịch sử địa phương, trong 2 năm, từ tháng 5/1970 đến tháng 5/1972, Hồ Thị Nhâm đã tham gia 38 trận đánh lớn nhỏ, thu nhiều vũ khí và góp phần gây sức ép mạnh ngay trong nội ô huyện lỵ Càng Long. Riêng 5 tháng đầu năm 1972, chị được ghi nhận đã độc lập thực hiện 4 trận đánh, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 50 quân đối phương.

Một trong những trận đánh tiêu biểu diễn ra ngày 19/2/1972. Khi các tiểu đoàn bảo an được điều về tăng cường cho chi khu Càng Long, Hồ Thị Nhâm bí mật theo dõi và phát hiện những sơ hở trong hoạt động của lực lượng này.

Lấy lý do về thăm gia đình, chị trở lại căn cứ Nhị Long để báo cáo tình hình, thống nhất phương án tác chiến và được hướng dẫn kỹ thuật sử dụng mìn. Hơn 7 giờ tối ngày 19/2/1972, một quả mìn phát nổ tại quán ăn nằm cách căn cứ bảo an chưa đầy 100 mét. Trận đánh làm chết và bị thương hơn 20 người thuộc lực lượng thám báo, mật vụ và cảnh sát của chính quyền Sài Gòn.

Gần 3 tháng sau, Huyện đội Càng Long tiếp tục tổ chức một trận đánh vào khu vực chi khu. Lần này, Hồ Thị Nhâm lựa chọn một phương án táo bạo: tiếp cận mục tiêu giữa ban ngày, khi đối phương dễ mất cảnh giác.

Hơn 7 giờ sáng ngày 15/5/1972, từ chuyến đò Nhị Long vừa cập bến, Hồ Thị Nhâm cải trang thành một cô gái nhà vườn mang trái cây ra chợ bán. Chị bình tĩnh hòa vào dòng người, xách giỏ tiến về phía mục tiêu.

Trên đường đi, chị ba lần vượt qua sự kiểm soát của cảnh sát. Đến chốt kiểm tra thứ tư, khi chỉ còn cách mục tiêu khoảng 30 mét, bốn cảnh sát có vũ trang chặn lại và yêu cầu khám xét người cùng giỏ trái cây.

Khi lực lượng cảnh sát kéo đến ngày càng đông, nguy cơ bị phát hiện đã cận kề. Xung quanh lại là khu dân cư đông đúc. Trước tình thế ấy, Hồ Thị Nhâm bất ngờ ôm giỏ chạy về phía khu vực vắng người, buộc nhóm cảnh sát phải đuổi theo.

Khi đã kéo được họ ra xa khu dân cư, quả mìn phát nổ, làm hơn 10 người chết và bị thương. Hồ Thị Nhâm bị thương rất nặng. Chị được đưa đến nhà thương Vĩnh Bình nhưng không qua khỏi, anh dũng hy sinh khi mới 25 tuổi.

Sự hy sinh của Hồ Thị Nhâm để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong đồng đội và nhân dân địa phương. Cuộc đời chị là hình ảnh tiêu biểu của những nữ du kích miền Nam âm thầm hoạt động giữa lòng đối phương, luôn phải đối mặt với nguy hiểm nhưng vẫn kiên cường hoàn thành nhiệm vụ.

Ngày 6/11/1976, liệt sĩ Hồ Thị Nhâm được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của chị được lưu lại trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Càng Long và trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ đoàn viên, thanh niên Trà Vinh.

Anh hùng liệt sĩ Hồ Thị Nhâm đã sống một cuộc đời chỉ 25 năm, nhưng đó là 25 năm của lòng yêu nước, sự hy sinh và tinh thần quả cảm. Từ người con gái nông dân ở ấp Sơn Trắng, chị trở thành một nữ du kích mật gan dạ, lấy tuổi xuân và cả tính mạng của mình góp phần vào sự nghiệp giải phóng quê hương, thống nhất đất nước.