ANH HÙNG, LIỆT SĨ HOÀNG THỌ MẠC – NGƯỜI ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG NGÃ XUỐNG TRƯỚC GIỜ TOÀN THẮNG
Hoàng Thọ Mạc sinh năm 1947 tại xã Xuân Vinh, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, nay thuộc xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, ông là người con trai duy nhất của một liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1965, khi vừa tròn 18 tuổi, Hoàng Thọ Mạc tham gia thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn, góp sức bảo đảm giao thông và phục vụ chiến trường. Đến tháng 6 năm 1967, ông chuyển sang bộ đội và tiếp tục trưởng thành qua nhiều chiến dịch. Tháng 8 năm 1967, ông chính thức nhập ngũ và sau đó trở thành Thiếu úy, Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202, đơn vị tiền thân của Lữ đoàn Xe tăng 202 ngày nay. Trong những năm chiến đấu, ông đã tham gia nhiều chiến dịch và luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đặc biệt, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Đại đội 3 của Hoàng Thọ Mạc được phối thuộc với Sư đoàn 320B tiến công trên hướng Bắc vào Sài Gòn. Sáng 30 tháng 4 năm 1975, sau khi đánh chiếm khu vực Lái Thiêu, đội hình tiếp tục tiến về cầu Vĩnh Bình, cây cầu có vị trí quan trọng trên Quốc lộ 13, bắc qua sông Sài Gòn. Xe thiết giáp K63 số hiệu 454 do Hoàng Thọ Mạc trực tiếp chỉ huy dẫn đầu đội hình thọc sâu tiến về phía cầu. Trước mắt ông và đồng đội là một hệ thống phòng thủ với xe tăng, thiết giáp, công sự và nhiều vật cản được bố trí nhằm ngăn bước tiến của quân ta. Cuộc chiến diễn ra vô cùng quyết liệt, từng mét đường, từng đoạn cầu đều phải giành giật bằng ý chí và lòng dũng cảm. Khi xe thiết giáp bị hư hỏng, Hoàng Thọ Mạc không rời khỏi trận địa mà trực tiếp xuống mặt cầu, mang theo K54, B40, AK và lựu đạn để chỉ huy bộ đội chiến đấu. Dù nhiều lần bị thương, ông vẫn tiếp tục bám trụ, động viên đồng đội tiến lên. Trong thời khắc quyết định, khi một chiến sĩ bên cạnh rơi vào tình thế nguy hiểm trước hỏa lực đối phương, Hoàng Thọ Mạc đã lao tới che chắn cho đồng đội. Ông anh dũng hy sinh khi lấy thân mình che đạn, chỉ ít thời gian trước khi miền Nam hoàn toàn được giải phóng. Cầu Vĩnh Bình sau đó được quân ta làm chủ, mở cửa ngõ quan trọng cho đội hình tiến vào Sài Gòn. Theo lời kể của Trung tướng Nguyễn Huy Hiệu, thi thể Hoàng Thọ Mạc được đưa lên chính chiếc xe thiết giáp 454 mà ông từng trực tiếp chỉ huy để cùng đồng đội tiếp tục hành quân vào nội đô. Hình ảnh ấy trở thành một câu chuyện đặc biệt của ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi người chiến sĩ đã hy sinh nhưng vẫn được đồng đội đưa theo trong đội hình tiến về Sài Gòn. Sau khi Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc, Hoàng Thọ Mạc được truy tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và ngày 12 tháng 9 năm 1975 được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu súng K54 ông sử dụng trong trận đánh cuối cùng hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lực lượng Tăng thiết giáp như một kỷ vật gắn với những giờ phút chiến đấu cuối cùng của người đại đội trưởng. Năm 2009, hài cốt của ông được đưa về an táng tại quê nhà, để người con của Xuân Vinh được trở về với đất mẹ sau hơn ba thập kỷ nằm lại nơi chiến trường. Hoàng Thọ Mạc hy sinh ở tuổi 28, khi chỉ còn ít giờ nữa đất nước bước sang ngày hòa bình và thống nhất. Ông đã không kịp nhìn thấy thời khắc mà mình và đồng đội đã chiến đấu suốt những năm tháng tuổi trẻ. Nhưng sự hy sinh của ông đã góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh và trở thành một câu chuyện được đồng đội, gia đình và quê hương mãi ghi nhớ. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, cầu Vĩnh Bình hôm nay đã trở thành một phần của cuộc sống thanh bình, còn những đoàn quân năm xưa đã trở thành ký ức của lịch sử. Nhưng hình ảnh người đại đội trưởng xe thiết giáp Hoàng Thọ Mạc ngã xuống trước giờ toàn thắng vẫn nhắc chúng ta về cái giá của hòa bình và thống nhất. Câu chuyện thời hoa lửa về Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc là câu chuyện về lòng dũng cảm, tinh thần đồng đội và sự hy sinh của một người lính đã dành trọn tuổi xuân cho Tổ quốc. Đời đời nhớ ơn Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc và những người đã hy sinh vì độc lập, tự do, thống nhất đất nước.
