Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai –Tấm gương bất khuất của người phụ nữ cách mạng Việt Nam

Cống hiến trọn đời cho cách mạng

Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, sinh ngày 30/9/1910 tại xã Vịnh Yên, nay thuộc phường Thành Vinh (tỉnh Nghệ An), trong một gia đình có truyền thống cách mạng. 8 anh, chị em trong gia đình đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đều đi theo cách mạng, trong đó có em gái là liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái (vợ đầu của cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp). Chính truyền thống quê hương và gia đình đã giúp Nguyễn Thị Minh Khai sớm nuôi dưỡng hoài bão lớn lao, khát vọng cống hiến cho dân tộc.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đã cùng bạn bè tổ chức quyên góp tiền mua hoa, mua vải may băng tang đi dự lễ truy điệu nhà yêu nước Phan Châu Trinh và ký tên vào bản yêu sách đòi thực dân Pháp thả Phan Bội Châu… Năm 1927, ở tuổi 17, đồng chí gia nhập Tân Việt cách mạng Đảng, lấy bí danh Minh Khai. Từ đây, cô gái xứ Nghệ trở thành gương mặt nữ tiêu biểu trong phong trào cách mạng.

Năm 1930, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai được Trung ương cử sang Trung Quốc, làm thư ký cho lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Văn phòng Đông Phương bộ của Quốc tế Cộng sản. Dưới sự dìu dắt trực tiếp của Người, đồng chí nhanh chóng trưởng thành cả về lý luận, tổ chức và bản lĩnh chính trị. Một năm sau, đồng chí bị thực dân Anh cấu kết với thực dân Pháp và chính quyền phản động ở Quảng Châu bắt giam. Mặc dù bị tra tấn, đánh đập, nhưng Nguyễn Thị Minh Khai không hề bị khuất phục. Nhờ sự can thiệp của Quốc tế Đỏ, năm 1933, đồng chí được trả tự do, tiếp tục bắt liên lạc với đồng chí Lê Hồng Phong và tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng ở nước ngoài.

Năm 1935, tại Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ VII ở Matxcơva, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đã có bài phát biểu gây tiếng vang lớn, mạnh mẽ lên án tội ác của thực dân Pháp, khẳng định ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam. Hình ảnh một phụ nữ trẻ tuổi, trí tuệ, bản lĩnh, đại diện cho cách mạng Việt Nam bước ra diễn đàn quốc tế đã để lại dấu ấn sâu sắc. Sau đó, đồng chí tiếp tục theo học tại Trường Đại học Phương Đông, rèn luyện thêm lý luận và nghiệp vụ cách mạng.

Thẻ đại biểu của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai tham dự đại hội Quốc tế cộng sản lần thứ VII tại Matxcova, năm 1935 (Nguồn: baonghean.vn)

Năm 1937, trở về Sài Gòn, được phân công công tác tại Xứ ủy Nam Kỳ, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đã trực tiếp viết nhiều bài đăng trên báo Dân chúng. Đồng thời kêu gọi chị em phụ nữ Việt Nam noi gương phụ nữ Liên Xô, tích cực tham gia, trở thành lực lượng quan trọng trong các phong trào đấu tranh cách mạng do Đảng ta lãnh đạo.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, phong trào cách mạng Đông Dương bị đàn áp dữ dội, đồng chí được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, trực tiếp bám sát cơ sở, chỉ đạo các phong trào đấu tranh cách mạng của công nhân, phụ nữ.

Đầu năm 1940, chỉ vài ngày sau khi sinh đứa con đầu lòng và duy nhất, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đã phải xa con, tiếp tục công tác cách mạng, chỉ đạo Xứ ủy Nam Kỳ chuẩn bị khởi nghĩa. Nhưng ngày 30/7/1940, cơ sở bị lộ, đồng chí sa vào tay giặc. Trong suốt 8 tháng bị giam tại bót Catinat và Khám lớn Sài Gòn, kẻ thù dùng đủ cực hình tra tấn, thậm chí sắp đặt cuộc gặp với đồng chí Lê Hồng Phong để mong phá vỡ ý chí, nhưng tất cả đều bất thành.

Tháng 8/1941, tòa án thực dân tuyên án tử hình, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai hi sinh ở tuổi 31. Trước họng súng quân thù, đồng chí và các đồng đội giật tung giải bịt mắt, hiên ngang hô vang: “Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm!”. Câu nói này đã trở thành lời thề bất tử, khẳng định tinh thần trung thành tuyệt đối với Đảng, với dân tộc.

Trước đó, trong những ngày ở ngục tối, đồng chí cũng đã khắc lên tường bằng máu những vần thơ kiên trinh: “Dù đánh, dù treo, càng kiên quyết. Dù kìm, dù kẹp, chẳng sai lời. Hy sinh phấn đấu vì nhiệm vụ. Triệt để thực hành chết mới thôi”. Đó là "bản tuyên ngôn" bằng máu, khắc sâu khí phách của một nữ chiến sĩ cộng sản mẫu mực.

Nguồn: Báo Nghệ An, Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai - Biểu tượng bất tử của trí tuệ, bản lĩnh và lòng yêu nước (30/092025). <Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai - Biểu tượng bất tử của trí tuệ, bản lĩnh và lòng yêu nước)