Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Văn Lịch – Tấm gương sáng ngời của tuổi trẻ miền Nam

Nguyễn Văn Lịch sinh năm 1950, quê ở xã Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Đồng chí nhập ngũ năm 1964, khi mới 14 tuổi – độ tuổi mà nhiều bạn bè còn đang cắp sách đến trường. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của Nguyễn Văn Lịch gắn liền với mất mát và đau thương. Cha bị giặc sát hại, bản thân đồng chí phải đi ở đợ từ khi còn nhỏ. Chính nỗi đau ấy đã sớm hun đúc trong lòng cậu bé lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí đứng lên bảo vệ quê hương.

Mới 12 tuổi, khi được tiếp xúc với cách mạng, Nguyễn Văn Lịch đã hăng hái tham gia công tác liên lạc cho du kích: đưa tin, canh gác, bảo vệ cán bộ. Hai năm sau, đồng chí vào du kích xã, rồi chuyển lên bộ đội tập trung của quận. Dù tuổi còn nhỏ, nhưng ở đồng chí luôn toát lên tinh thần gan dạ, mưu trí và tuyệt đối trung thành với cách mạng.

Trong một trận chống càn năm 1964, được phân công bám sát địch, Nguyễn Văn Lịch đã lợi dụng lúc chúng sơ hở, ném lựu đạn tiêu diệt một tên thiếu úy ngụy, làm bị thương nhiều tên khác. Tháng 5/1965, sau một thời gian được cử đi học tập, đồng chí được bổ sung về huyện Dĩ An. Ngay trong trận đánh đầu tiên, đồng chí cùng đồng đội nổ súng diệt 4 tên địch, làm bị thương một số tên khác và thu một khẩu súng.

Tháng 8/1965, trong trận chống càn ở rừng Cò Mi, Nguyễn Văn Lịch đã dùng tiểu liên tiêu diệt gọn ban chỉ huy đại đội địch, tiếp đó sử dụng thủ pháo đánh hỏng một xe M113, buộc địch phải dừng cuộc càn quét, tạo điều kiện cho đơn vị rút lui an toàn.

Năm 1966, đồng chí được điều về đơn vị trinh sát – một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Có lần, khi cùng hai du kích đi mở đường bị rơi vào ổ phục kích, Nguyễn Văn Lịch đã bình tĩnh nổ súng diệt một tên địch, bảo vệ hai du kích rút lui an toàn, rồi thu súng và thoát ra. Trong một trận khác, dù bị thương vào tay, đồng chí vẫn kiên cường dùng hai quả lựu đạn tiêu diệt ổ trung liên và tên thiếu úy chỉ huy, sau đó tìm đường trở về đơn vị.

Ngày 27/5/1966 là ngày cuối cùng trong cuộc đời chiến đấu oanh liệt của đồng chí. Trên đường từ đội điều trị ở bệnh xá trở về đơn vị, Nguyễn Văn Lịch bị địch phục kích, bắn trọng thương, gãy nát cả hai chân. Trong hoàn cảnh vô cùng hiểm nghèo, hai tay vẫn nắm chặt lựu đạn, đồng chí trườn mình tìm chỗ ẩn náu.

Sáng hôm sau, khi hai sĩ quan Mỹ cùng tám lính Nam Triều Tiên lần theo vết máu tiến lại gần, Nguyễn Văn Lịch đã quyết định hành động. Đồng chí thuyết phục một người dân tránh xa để bảo đảm an toàn, rồi dùng hết sức lực còn lại trườn sát địch, tung hai quả lựu đạn tiêu diệt cả toán lính. Sau trận đánh ấy, người Tiểu đội trưởng trinh sát dũng cảm đã anh dũng hy sinh.

Khi hy sinh, Nguyễn Văn Lịch là Tiểu đội trưởng trinh sát bộ đội địa phương Dĩ An thuộc Quân khu Sài Gòn – Gia Định. Sự hy sinh của đồng chí đã trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng – một thiếu niên 16 tuổi đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì độc lập dân tộc.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và tấm gương hy sinh anh dũng, ngày 17/9/1967, theo Lệnh số 17/LCT, đồng chí được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.