Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Xơ – Người chỉ huy kiên cường trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968

Nguyễn Văn Xơ sinh năm 1932 tại xã Thái Mỹ, Củ Chi, trong một gia đình có truyền thống đấu tranh cách mạng. Từ khi còn rất trẻ, ông đã giác ngộ và tình nguyện tham gia lực lượng vũ trang; tư liệu về các Anh hùng trên vùng đất thép ghi ông nhập ngũ tháng 1/1948, khi mới khoảng 16 tuổi. Trong kháng chiến chống Pháp, ông chiến đấu tại chiến trường miền Đông Nam Bộ và tham gia hơn 30 trận, luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao. Năm 1954, sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, ông tập kết ra miền Bắc. Cuối năm 1961, theo nguyện vọng của mình, Nguyễn Văn Xơ trở lại chiến trường miền Nam. Từ năm 1962 đến 1967, ông tham gia hầu hết các trận đánh lớn và các chiến dịch của Trung đoàn 1, Đoàn Bình Giã trên chiến trường miền Đông. Trong quá trình chiến đấu và công tác, ông được đồng đội đánh giá là người luôn có mặt ở những nơi khó khăn, sâu sát đơn vị, tích cực tổ chức chiến đấu và góp phần xây dựng đơn vị ngày càng trưởng thành.

Trong những năm 1962–1967, Nguyễn Văn Xơ không chỉ trực tiếp tham gia chiến đấu mà còn đảm nhiệm công tác chỉ huy, chính trị và tổ chức lực lượng. Kinh nghiệm tích lũy từ hai cuộc kháng chiến giúp ông trở thành một cán bộ có khả năng tổ chức chiến đấu và động viên bộ đội trong những tình huống ác liệt. Đỉnh điểm trong cuộc đời chiến đấu của ông là Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đơn vị của Nguyễn Văn Xơ được giao nhiệm vụ tiến công Trung tâm Huấn luyện Quang Trung, một căn cứ quân sự lớn ở khu vực cửa ngõ Sài Gòn. Ngày 31/1/1968, ông trực tiếp chỉ huy một bộ phận vượt qua hệ thống phòng thủ, áp sát mục tiêu trong khi phần lớn lực lượng của đơn vị chưa kịp đến. Mặc dù quân đối phương đông hơn nhiều lần, ông vẫn quyết định nổ súng đúng giờ quy định để bảo đảm kế hoạch phối hợp. Trận chiến diễn ra liên tục trong khoảng 5 giờ. Trong hoàn cảnh hết sức ác liệt, ông vừa động viên bộ đội chiến đấu, vừa tổ chức lực lượng đánh bộ binh, bắn máy bay và bố trí đưa thương binh, tử sĩ về phía sau. Theo tư liệu của Củ Chi, riêng đơn vị do ông chỉ huy đã diệt hơn 300 quân đối phương và phá hủy đài phát thanh của quân đội Việt Nam Cộng hòa.

Trong lúc chỉ huy chiến đấu tại khu vực Trung tâm Huấn luyện Quang Trung, Nguyễn Văn Xơ đã hy sinh. Ông được ghi nhận là người sống trung thực, nhiệt tình, sâu sát, gương mẫu, đoàn kết và khiêm tốn, được cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị tin tưởng. Trước đó, ông đã được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ngày 20/12/1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng Nguyễn Văn Xơ Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Giải phóng. Tên ông về sau được đặt cho một tuyến đường tại thị trấn Củ Chi và Trường THCS Nguyễn Văn Xơ ở Thái Mỹ, thể hiện sự ghi nhận của địa phương đối với người con đã hy sinh trong cuộc chiến đấu năm Mậu Thân