Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện

Tuổi thơ nghèo khó và khát vọng đổi đờiTô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại vùng quê nghèo thuộc huyện Nông Cống, nay là huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Gia đình ông nghèo đến mức từ nhỏ đã phải đi ở cho địa chủ. Những năm tháng tuổi thơ của ông gắn liền với roi vọt, với đồng ruộng khô cằn và những bữa cơm độn khoai sắn.Nhưng chính cuộc sống cơ cực ấy đã hun đúc trong người thanh niên xứ Thanh lòng căm thù áp bức và khát vọng được sống trong một đất nước tự do.Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ánh sáng của cách mạng lan đến từng làng quê. Người thanh niên Tô Vĩnh Diện lần đầu tiên cảm nhận được mình là người dân của một đất nước độc lập. Năm 1946, ông tham gia lực lượng dân quân địa phương, rồi đến năm 1949 tình nguyện nhập ngũ. Ngày lên đường vào bộ đội, mẹ ông lặng lẽ gói cho con trai ít cơm nắm với muối vừng. Bà không biết rằng lần tiễn đưa ấy sẽ là lần cuối cùng nhìn thấy con mình trở về.Tô Vĩnh Diện khi ấy còn rất trẻ, nhưng ánh mắt luôn sáng lên niềm tin mãnh liệt. Ông thường nói với đồng đội:“Đất nước còn giặc thì mình còn chiến đấu.”⸻Người chiến sĩ pháo cao xạ gan dạNhững năm đầu trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện tham gia nhiều đơn vị khác nhau và luôn nổi tiếng là người xông pha nhất. Đồng đội kể rằng ông ít nói nhưng sống rất tình nghĩa. Việc khó, việc nguy hiểm, ông luôn nhận trước.Năm 1953, quân đội ta thành lập lực lượng pháo cao xạ đầu tiên để chuẩn bị cho trận đánh lớn ở Tây Bắc. Tô Vĩnh Diện được tuyển chọn vào Trung đoàn pháo cao xạ 367 — đơn vị phòng không đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Để huấn luyện sử dụng pháo 37mm, đơn vị của ông sang Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc học tập. Suốt nhiều tháng trời, những người lính trẻ vừa học kỹ thuật, vừa luyện sức kéo pháo trên địa hình hiểm trở.

Khẩu pháo cao xạ 37mm rất nặng. Đường núi Tây Bắc lại toàn dốc cao, vực sâu, trơn trượt. Không có xe cơ giới hiện đại, bộ đội phải dùng dây chão và sức người để kéo pháo vượt núi.

Tô Vĩnh Diện luôn là người đi đầu trong mỗi lần luyện tập. Hai bàn tay ông chai sần vì kéo dây, đôi vai rớm máu vì ghì càng pháo. Nhưng chưa bao giờ ông than mệt.

Có đêm trời rét cắt da, đồng đội co ro bên bếp lửa, ông vẫn ngồi kiểm tra từng sợi dây tời, từng bánh pháo. Ông bảo:“Pháo là sinh mạng của đơn vị. Mất pháo là có lỗi với chiến dịch.”

Câu nói ấy sau này trở thành sự thật bi tráng.

Hành quân vào Điện Biên

Cuối năm 1953, đơn vị pháo cao xạ của Tô Vĩnh Diện hành quân lên Điện Biên Phủ. Chặng đường dài gần một nghìn cây số xuyên rừng núi hiểm trở là thử thách khủng khiếp.

Mưa rừng Tây Bắc khiến đường đất nhão thành bùn. Có đoạn dốc dựng đứng như vách đá. Bộ đội phải đào từng bậc đất để kéo pháo lên.

Ban ngày, máy bay Pháp quần thảo ném bom. Ban đêm, cả đơn vị mới dám kéo pháo trong ánh đuốc leo lét.

Tiếng hô kéo pháo vang vọng giữa núi rừng:

“Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo!”

Hàng trăm con người ghì dây kéo khẩu pháo nặng hàng tấn qua từng khúc cua tử thần.

Tô Vĩnh Diện luôn ở vị trí nguy hiểm nhất — lái càng pháo. Công việc ấy đòi hỏi người lính phải đi sát bánh pháo bên bờ vực sâu, chỉ cần trượt chân là mất mạng.

Nhưng ông chưa từng lùi bước.

Đồng đội kể rằng có lần khẩu pháo trượt khỏi đường, cả đơn vị hoảng hốt. Chính Tô Vĩnh Diện đã lao tới chèn đá vào bánh pháo, giữ lại được khẩu pháo trong gang tấc.

Sau lần ấy, mọi người càng thêm nể phục người tiểu đội trưởng gan dạ.

Quyết định lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Ban đầu, Bộ Chỉ huy chiến dịch dự định “đánh nhanh thắng nhanh”. Pháo binh được kéo vào trận địa để chuẩn bị nổ súng.

Nhưng sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định đổi phương châm sang “đánh chắc tiến chắc”.

Điều đó đồng nghĩa toàn bộ pháo phải kéo ra khỏi trận địa.

Kéo pháo vào đã khó.

Kéo pháo ra còn khó gấp bội.

Những con dốc dựng đứng, đất đá lầy lội vì mưa khiến mỗi bước đi đều như đối mặt tử thần. Nhưng không ai than vãn. Bộ đội hiểu rằng quyết định ấy nhằm bảo đảm chiến thắng cuối cùng.

Ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận nhiệm vụ kéo pháo ra khu tập kết tại Bản Chuối.

Không ai biết rằng hôm ấy sẽ trở thành ngày bất tử trong lịch sử.Khoảnh khắc lịch sử nơi dốc núi

Con dốc ở Pá Có hẹp và dựng đứng. Một bên là vách núi, bên kia là vực sâu hun hút.

Khẩu pháo được buộc bằng dây tời để thả xuống dốc từ từ. Hàng trăm chiến sĩ căng mình giữ dây.

Tô Vĩnh Diện cùng một đồng đội phụ trách lái càng pháo để chỉnh hướng.

Trời rét buốt.

Mồ hôi vẫn đổ ướt lưng áo.

Bất ngờ, pháo địch từ Mường Thanh bắn tới. Tiếng nổ rung chuyển núi rừng. Bộ đội phải nằm rạp xuống tránh đạn.

Đúng lúc ấy, dây tời bất ngờ đứt phựt.

Khẩu pháo nặng hàng tấn bắt đầu lao xuống dốc.

Tiếng hô hoảng loạn vang lên:

“Pháo tuột rồi!”

Nếu khẩu pháo rơi xuống vực, không chỉ mất vũ khí quý giá mà nhiều chiến sĩ cũng có thể thiệt mạng.

Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Tô Vĩnh Diện không hề do dự.

Ông hét lớn:

“Thà hy sinh quyết bảo vệ pháo!”

Rồi lao thẳng vào bánh pháo.

Thân người ông ghì chặt lấy bánh xe sắt lạnh buốt.

Khẩu pháo khựng lại.

Nhưng sức nặng khủng khiếp của khẩu pháo đã nghiền nát cơ thể người chiến sĩ trẻ.

Đồng đội chạy tới thì Tô Vĩnh Diện đã hấp hối.

Trong hơi thở cuối cùng, ông vẫn hỏi:

“Pháo… còn không?”

Khi nghe đồng đội trả lời:

“Pháo an toàn rồi!”

Ông khẽ mỉm cười.

Nụ cười cuối cùng của người lính Điện Biên.

Ông hy sinh ở tuổi 30.

Ngọn lửa bất tử giữa chiến trường Điện Biên

Cái chết của Tô Vĩnh Diện khiến cả đơn vị lặng đi.

Nhiều chiến sĩ đã bật khóc giữa núi rừng.

Nhưng chính sự hy sinh ấy càng tiếp thêm ý chí cho toàn quân.

Những người lính kéo pháo hôm ấy siết chặt dây tời hơn, bước chân mạnh hơn. Họ hiểu rằng phía sau mỗi khẩu pháo là máu của đồng đội.

Sau này, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, pháo cao xạ của quân ta đã bắn rơi nhiều máy bay địch, góp phần quan trọng vào chiến thắng lịch sử “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Và trong mỗi chiến công ấy có phần máu xương của Tô Vĩnh Diện.

Tên ông được nhắc đến cùng những anh hùng Điện Biên như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và La Văn Cầu.

Họ là biểu tượng của một thế hệ sẵn sàng lấy thân mình đổi lấy độc lập cho dân tộc.

Tổ quốc không quên người anh hùng.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, tên tuổi Tô Vĩnh Diện được cả nước biết đến.

Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý.

Ngày nay, phần mộ của ông nằm tại Nghĩa trang liệt sĩ đồi A1 ở Điện Biên Phủ.

Con đường kéo pháo năm xưa đã trở thành di tích lịch sử. Nơi ông hy sinh có bia tưởng niệm ghi lại chiến công bất tử.

Nhiều trường học, con đường trên khắp Việt Nam mang tên Tô Vĩnh Diện.

Mỗi mùa tháng Năm, học sinh và du khách từ khắp nơi lại đến Điện Biên thắp hương cho những người lính đã ngã xuống.

Giữa núi rừng Tây Bắc, câu chuyện về người chiến sĩ lấy thân mình chèn pháo vẫn được kể lại bằng tất cả niềm kính phục.

Ý nghĩa của một thời hoa lửa

Thời hoa lửa là thời của bom đạn, gian khổ và hy sinh.

Nhưng cũng là thời đẹp nhất của lòng yêu nước.

Những con người như Tô Vĩnh Diện không chiến đấu vì danh vọng. Họ chiến đấu vì mong muốn đất nước được hòa bình, nhân dân không còn cảnh nô lệ.

Ngày nay, khi đất nước thanh bình, chúng ta khó có thể hình dung được những gian khổ mà thế hệ cha anh từng trải qua.

Một khẩu pháo nặng hàng tấn được kéo bằng tay qua núi cao.

Một người lính lấy thân mình chèn bánh pháo.

Một nụ cười trước lúc hy sinh.

Tất cả nghe như huyền thoại.

Nhưng đó là sự thật của lịch sử Việt Nam.

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện không chỉ cứu một khẩu pháo.

Ông đã giữ lại niềm tin chiến thắng cho cả đơn vị.

Giữ lại ý chí chiến đấu cho cả chiến dịch.

Và giữ lại cho mai sau một biểu tượng bất tử của lòng quả cảm Việt Nam.

Câu chuyện về Tô Vĩnh Diện là một trong những trang sử xúc động nhất của dân tộc Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của ông mãi mãi sống cùng non sông đất nước.

Giữa thời hoa lửa, có những con người đã hóa thành bất tử.

Và trong những người ấy, Tô Vĩnh Diện luôn là ngọn lửa sáng không bao giờ tắt trong trái tim người Việt Nam.

TÀI LIỆU THAM KHẢO.

- Thông tấn xã Việt Nam – Hồ sơ Tô Vĩnh Diện

- Thư viện Đồng Nai – Tô Vĩnh Diện người anh hùng chèn pháo

- Báo Thanh Hóa – Tô Vĩnh Diện thà hy sinh quyết bảo vệ pháo

- https://baotintuc.vn/nhan-vat-su-kien/liet-si-to-vinh-dien-nguoi-anh-hung-lay-than-minh-chen-banh-phao-20240410125638240.htm

- https://www.thuviendongnai.gov.vn/dienbienphu2019

- https://nvsk.vnanet.vn/to-vinh-dien-6844.vna.