ANH HÙNG LIỆT SĨ TRẦN ĐẮC QUÝ (1924–1948)

Đồng chí Trần Đắc Quý sinh năm 1924 tại làng Thể Giao (nay là phố Thể Giao), quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, ông sớm giác ngộ cách mạng, tham gia Đảng Cộng sản Đông Dương và hoạt động trong lực lượng kháng chiến từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khi Chiến khu II được thành lập, đồng chí được giao trọng trách Trưởng ban Mật mã Chiến khu II. Năm 1946, ông được cử tham gia lớp huấn luyện mật mã Hoàng Diệu do Bộ Tổng Tham mưu tổ chức – lớp đào tạo mật mã đầu tiên của quân đội ta. Sau khóa học, ông trực tiếp xây dựng, tổ chức và bảo đảm công tác cơ yếu cho Chiến khu II trong điều kiện chiến đấu vô cùng gian khổ.

Đầu năm 1947, khi cơ quan Chiến khu II chuyển vào hoạt động trong vùng rừng núi Hòa Bình, đồng chí Trần Đắc Quý cùng đồng đội vượt qua muôn vàn thiếu thốn, vừa nghiên cứu hoàn thiện nghiệp vụ mật mã, vừa bảo đảm hệ thống thông tin liên lạc giữa Trung ương với Chiến khu luôn được bí mật, chính xác và thông suốt. Công tác của ông góp phần quan trọng vào việc giữ vững sự chỉ đạo của Đảng và bảo vệ an toàn lực lượng kháng chiến trong những năm đầu đầy cam go.

Đêm ngày 6/1/1948, tại nơi đóng quân của Ban Mật mã Chiến khu II, một vụ hỏa hoạn bất ngờ xảy ra. Đồng chí Trần Đắc Quý bình tĩnh chỉ huy anh em dập lửa, nhanh chóng đưa toàn bộ tài liệu mật mã ra khỏi khu vực cháy, bảo vệ an toàn những tài liệu tuyệt mật của đơn vị.

Khi mọi người phát hiện trong lán còn một quả lựu đạn và khuyên ông rút ra, đồng chí vẫn quyết định quay trở lại để cứu chiếc máy chữ – phương tiện làm việc vô cùng quý giá của lực lượng cơ yếu lúc bấy giờ. Ôm chiếc máy chữ vừa ra khỏi lán, quả lựu đạn bất ngờ phát nổ. Một mảnh đạn xuyên qua lưng, găm thẳng vào tim khiến đồng chí hy sinh tại chỗ, trên tay vẫn ôm chặt chiếc máy chữ đã được cứu khỏi biển lửa.

Sự hy sinh anh dũng của đồng chí Trần Đắc Quý đã trở thành biểu tượng sáng ngời về tinh thần tận tụy, ý thức trách nhiệm và lòng trung thành tuyệt đối của người chiến sĩ cơ yếu cách mạng. Để tưởng nhớ công lao của ông, nhân dân nơi Ban Mật mã từng đóng quân đã lấy tên Trần Đắc Quý đặt cho một ngôi trường tại địa phương.