ANH HÙNG LIỆT SĨ TRỪ VĂN THỐ – TẤM GƯƠNG LẤP LỖ CHÂU MAI QUẢ CẢM CỦA MIỀN NAM
Bùi Thị Phương Khánh
Thân thế và Hoàn cảnh gia đình
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Trừ Văn Thố sinh năm 1936 (một số tài liệu ghi nhận là 1937 hoặc 1938) tại ấp Đông Áng, xã Thanh Hòa, quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc khu phố 7, phường 1, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang). Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo đông con có sáu anh em, mồ côi cha từ nhỏ.
Vì hoàn cảnh gia đình vô cùng khó khăn, từ thuở nhỏ Trừ Văn Thố đã phải lao động vất vả cực nhọc để phụ giúp gia đình và không có điều kiện để học hành đầy đủ. Chính những tháng ngày gian khổ đó đã rèn giũa và hun đúc trong ông một ý chí kiên cường cùng lòng căm thù sâu sắc trước sự áp bức, bất công. Trước khi tạm biệt quê hương để lên đường tòng quân làm cách mạng, ông đã lập gia đình, gửi lại mẹ già cùng người vợ trẻ và hai đứa con thơ.
2. Quá trình hoạt động Cách mạng
Tháng 10/1961: Trừ Văn Thố chính thức tham gia hoạt động cách mạng trong hàng ngũ lực lượng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Khởi đầu con đường binh nghiệp, ông hoạt động tích cực trong đội biệt động thị trấn Cai Lậy, về sau được phân công rút về bộ đội địa phương của tỉnh. Bằng tinh thần mưu trí, gan dạ cùng quyết tâm chiến đấu kiên cường, ông đã trực tiếp tham gia nhiều trận đánh quyết liệt, lập nhiều chiến tích xuất sắc bảo vệ phong trào cách mạng địa phương.
Năm 1962: Với những phẩm chất ưu tú, Trừ Văn Thố được điều động về Trung đoàn 2 (còn gọi là Công trường 9, một trong những trung đoàn bộ binh chủ lực đầu tiên của Quân Giải phóng miền Nam tại chiến trường miền Đông Nam Bộ).
Tháng 04/1963: Ông được cử đi đào tạo khóa trinh sát đặc công và sau đó chuyển sang biên chế trực tiếp chiến đấu tại đơn vị đặc công đặc biệt tinh nhuệ mang phiên hiệu Q-272 thuộc Trung đoàn 2. Trong quá trình rèn luyện và chiến đấu, người chiến sĩ trẻ tuổi ấy luôn nêu cao tinh thần xung kích, dũng cảm nhận về mình những nhiệm vụ khó khăn nhất và được đồng đội tin yêu, nhân dân quý mến.
3. Trận đánh Bót Cây Trường và Sự hy sinh lẫm liệt
Bót Cây Trường là một cứ điểm quân sự vô cùng quan trọng của chính quyền Sài Gòn án ngữ dọc theo trục Quốc lộ 13. Nằm sâu trong vùng giải phóng của ta, cứ điểm này được địch xem là bàn đạp then chốt để tổ chức đánh phá vào Chiến khu Đ cũng như ngăn chặn phong trào cách mạng. Để bảo vệ an toàn cho căn cứ, ngày 18 tháng 10 năm 1963, Tiểu đoàn Bộ binh 5 được tăng cường Đại đội Đặc công Q-272 của Trung đoàn 2 đã nhận lệnh tiến công tiêu diệt bót Cây Trường.
Trận đánh diễn ra vô cùng gay go và quyết liệt. Khi quân ta vượt qua các lớp rào kẽm gai bên ngoài và tràn vào đồn, lực lượng địch còn lại đã rút xuống hệ thống hầm ngầm, dựa vào hỏa lực cực mạnh từ lô cốt mẹ chống trả điên cuồng. Lưới lửa trung liên từ lỗ châu mai của địch tuôn ra như mưa trút, cản bước tiến quân ta, khiến đội hình tiến công bị khựng lại và chịu nhiều thương vong tổn thất.
Trong giây phút khẩn trương ấy, Trừ Văn Thố với vai trò là tiểu đội trưởng đặc công (tổ trưởng tổ bộc phá) đã dũng cảm chỉ huy tổ của mình lao lên phá rào. Dù bị trúng đạn và bị thương rất nặng ở cả chân và bụng, ông vẫn cắn răng chịu đựng, ôm bộc phá trườn lên áp sát và đánh sập một góc lô cốt địch. Tuy góc lô cốt đã sập nhưng họng súng đại liên phía trong vẫn liên tiếp nhả đạn bắn mạnh.
Hành động anh hùng
Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Trừ Văn Thố đã dũng cảm gắng gượng trườn tới và dùng chính tấm thân đẫm máu của mình đè chặt, bịt kín lỗ châu mai. Họng súng trung liên của địch bị dập tắt nghẹn hoàn toàn.
Chớp thời cơ quý giá có một không hai này, đồng đội từ các hướng đã ào ạt xông lên như thác lũ, tiêu diệt hoàn toàn bót Cây Trường, bắt sống đồn trưởng và buộc quân địch phải đầu hàng. Ông dũng cảm hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ (từ 25 đến 27 tuổi), để lại một biểu tượng sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
4. Vinh danh và Tưởng niệm
Danh hiệu cao quý: Sự hy sinh anh dũng của ông đã góp phần tô thắm truyền thống đấu tranh bất khuất của quân và dân Nam Bộ. Tháng 5 năm 1965, liệt sĩ Trừ Văn Thố được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba cùng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là chiến sĩ bộ đội chủ lực đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ ở chiến trường miền Nam được tuyên dương danh hiệu Anh hùng. Ông được nhân dân và đồng đội tôn vinh là "Người Phan Đình Giót của miền Nam".
Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống:
Năm 1976, để ghi nhận công lao của người anh hùng, UBND tỉnh Sông Bé đã thành lập một xã kinh tế mới trên vùng đất dinh điền Văn Hữu cũ và lấy tên ông đặt cho xã – xã Trừ Văn Thố (nay thuộc huyện Bàu Bàng, tỉnh Bình Dương). Sau những đợt sáp nhập hành chính mở rộng vào năm 2025, xã Trừ Văn Thố hiện là xã duy nhất tại TP.HCM mang tên một anh hùng liệt sĩ.
Bót Cây Trường nơi ông hy sinh cũng đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 2020 và trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ.
Tên trường và tên đường: Tên của anh hùng Trừ Văn Thố được trân trọng đặt cho nhiều trường học ở cả Bình Dương và tại quê hương Tiền Giang của ông (tiêu biểu như Trường THCS Trừ Văn Thố tại thị xã Cai Lậy). Ngoài ra, tên ông còn được đặt cho một tuyến đường khang trang tại thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang cùng nhiều địa phương khác trên cả nước.
"Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trừ Văn Thố – Người chiến sĩ biệt động quả cảm" — cauchuyenlichsu.vn.
"Di tích lịch sử - văn hóa Chiến thắng Bót Cây Trường trở thành 'địa chỉ đỏ' giáo dục tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ" — Du lịch Bình Dương.
"Huyện Bàu Bàng tổ chức Lễ tưởng niệm 61 năm ngày anh hùng liệt sĩ Trừ Văn Thố hy sinh (18/10/1963)" — Du lịch Bình Dương.
"Ký ức miền Đông" — Tác giả: Đại tá Trương Văn Đàng (NXB Lao động, 2012).
"TRƯỜNG TRỪ VĂN THỐ XƯA VÀ NAY" — Website Trường THCS Trừ Văn Thố.
"Trừ Văn Thố: Tấm gương lấp lỗ châu mai miền Nam (1936 - 1963)" — cauchuyenlichsu.vn.
"Xã duy nhất ở TP.HCM mang tên anh hùng liệt sĩ Trừ Văn Thố" — Báo Thanh Niên.
"Đường Trừ Văn Thố, Thành phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang" — tinbds.com.
"Đi là chiến thắng, đánh là dứt điểm" — Báo Quân đội nhân dân.


