Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Hạnh - Người lính lái xe Trường Sơn kiên trung

Chủ nhật, 22/03/2026 - 14:28

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn huyền thoại đã xuất hiện nhiều tấm gương chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo. Trong số đó có Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Quang Hạnh, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 1 Ô tô vận tải, Tiểu đoàn 59, Trung đoàn 35, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 - người con quê hương Hải Hậu, tỉnh Nam Định, một người Công giáo tiêu biểu, suốt đời cống hiến cho Tổ quốc.

Từ người thanh niên Công giáo đến người lính Trường Sơn

Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Hạnh sinh năm 1941 tại xã Hải Đường, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã Hải Anh, tỉnh Ninh Bình) trong một gia đình theo Công giáo, với tên thánh là Phê-rô Nguyễn Quang Hạnh. Vùng quê Hải Đường, Hải Hậu từ lâu nổi tiếng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước, nhiều người con lên đường tham gia kháng chiến bảo vệ Tổ quốc.

Trước khi nhập ngũ, ông là thanh niên năng nổ, trách nhiệm, được nhân dân tín nhiệm giao giữ các chức vụ xóm trưởng và đội trưởng đội sản xuất của Hợp tác xã nông nghiệp Vũ Đệ. Những năm tháng tham gia công tác ở địa phương đã giúp ông rèn luyện tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật và bản lĩnh - những yếu tố quan trọng của người quân nhân sau này.

Anh hùng LLVTND Nguyễn Quang Hạnh (ở giữa) cùng đồng đội Trường Sơn ôn lại kỷ niệm một thời vận tải trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại.

Tháng 5/1965, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông lên đường nhập ngũ khi con trai đầu lòng mới 3 tháng tuổi. Gác lại tình cảm riêng, ông lên đường với quyết tâm chiến đấu bảo vệ đất nước. Hình ảnh người vợ bế con nhỏ tiễn chồng lên đường trở thành ký ức theo ông suốt những năm tháng chiến tranh.

Sau thời gian huấn luyện, ông đạt thành tích xuất sắc, được cử đi học lái xe quân sự. Tốt nghiệp khóa học với thành tích cao, ông được điều về đội lái xe Sư đoàn 312. Đến tháng 7/1967, ông được điều động về Đoàn 559, làm nhiệm vụ vận tải quân sự trên tuyến Đường Trường Sơn - tuyến đường chi viện chiến lược cho chiến trường miền Nam.

Dũng cảm, mưu trí trên tuyến lửa Trường Sơn

Tuyến đường Trường Sơn thời kỳ đó là một trong những chiến trường ác liệt nhất. Không quân Mỹ đánh phá liên tục ngày đêm bằng bom phá, bom bi, bom từ trường, chất độc hóa học nhằm cắt đứt tuyến chi viện chiến lược của ta. Người lính lái xe Trường Sơn luôn phải đối mặt với bom đạn, cái chết cận kề.

Ngay khi vào chiến trường, ông Nguyễn Quang Hạnh được giao nhiệm vụ lái xe chở hàng vượt dốc Pô Phiên - một trong những con dốc hiểm trở bậc nhất trên cung đường vận tải. Với bản lĩnh vững vàng, sự bình tĩnh và kinh nghiệm thực địa, ông đã đưa chiếc xe đi đầu vượt dốc thành công, mở đường cho cả đoàn xe vận tải.

Ông từng chia sẻ: người lái xe Trường Sơn không chỉ biết lái xe mà còn phải biết quan sát máy bay địch, đoán quy luật ném bom, phối hợp với công binh sửa đường, với bộ đội phòng không bảo vệ tuyến đường, thậm chí phải tham mưu cho chỉ huy khi tắc đường, khi cần mở đường tránh để bảo đảm vận chuyển thông suốt.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, bom đạn tàn phá dữ dội, nhiều xe bị bắn cháy, nhiều đồng đội hy sinh. Có lần xe của ông bị bom hất văng vào vách núi, cây đổ đè bẹp buồng lái, nhưng ông vẫn thoát chết và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Đối với những người lính vận tải Trường Sơn, sự sống và cái chết nhiều khi chỉ cách nhau trong gang tấc.

Anh hùng LLVTND Nguyễn Quang Hạnh (ở giữa) cùng đồng đội ôn lại kỷ niệm một thời lái xe dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Ông nhớ nhất là sự hy sinh của đồng chí Nguyễn Minh Châu, Chính trị viên phó Tiểu đoàn 59. Sau một trận bom, khi đi kiểm tra hiện trường, đồng chí Châu vướng bom bi và hy sinh trong tư thế đứng tựa lưng vào cây. Những mất mát đó càng thôi thúc những người lính Trường Sơn quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, bảo đảm mạch máu giao thông chi viện cho chiến trường.

Những chiến công của người lính vận tải

Trong quá trình làm nhiệm vụ vận chuyển trên tuyến đường phía Nam sông Bạc từ năm 1967 đến năm 1972, ông Nguyễn Quang Hạnh đã lập nhiều chiến công xuất sắc.

Trong hai năm 1968 và 1970, ông luôn vượt định mức vận chuyển từ 25% trở lên. Mùa khô 1968-1969, trên cung đường vận chuyển dài 120km, ông là người đạt kỷ lục cao nhất của Trung đoàn 35. Trong chiến dịch vận chuyển mùa khô sau đó, ông chạy xe liên tục nhiều đêm không nghỉ, bảo đảm hàng hóa, vũ khí kịp thời chi viện cho chiến trường.

Ngày 2/11/1967, trên đường vận chuyển, một xe kéo pháo bị máy bay địch bắn cháy, ông đã nhanh chóng lao vào dập lửa và cõng hai thương binh đưa về nơi an toàn.

Ngày 17/3/1969, khi đoàn xe đang chạy thì chiếc xe đi đầu bị trúng bom, lái xe bị thương. Ông đã xung phong lái chiếc xe đó để thông đường. Trong khi xe chạy, bom nổ xung quanh, nhưng với tay lái vững vàng, ông đưa cả đoàn xe 19 chiếc vượt qua bãi bom an toàn.

Đặc biệt, ngày 25/11/1972, một chiếc xe chở xăng bốc cháy, ông không quản nguy hiểm, lái chiếc xe đang cháy tiến lên trước, đi vào đường tránh để thu hút hỏa lực địch, sau đó chạy bộ quay trở lại chỉ huy đoàn xe chở người vượt qua trọng điểm an toàn. Hành động dũng cảm đó đã cứu cả đoàn xe và nhiều đồng đội.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 31/12/1973, ông Nguyễn Quang Hạnh được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ trở về địa phương, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Hạnh tiếp tục tích cực tham gia công tác xã hội, gương mẫu trong các phong trào thi đua yêu nước, vận động bà con giáo dân chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Là người Công giáo, ông luôn sống mẫu mực, phát huy tinh thần “Kính Chúa yêu nước”, đoàn kết lương - giáo, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, trở thành tấm gương tiêu biểu ở địa phương.

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Hạnh là minh chứng sinh động cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng của Bộ đội Trường Sơn, cho tinh thần yêu nước của đồng bào Công giáo Việt Nam. Ông không chỉ là niềm tự hào của quê hương Hải Anh, tỉnh Ninh Bình mới ngày nay mà còn là tấm gương sáng cho thế hệ hôm nay và mai sau học tập, noi theo.

Hoàng Tuấn