Anh hùng LLVT Trần Văn Lâm - Hòn đá trong ba lô người lính

"Tôi còn nhớ rất rõ hòn đá ấy."

Ông Trần Văn Lâm mỉm cười khi kể về tuổi mười lăm của mình.

"Hòn đá không nặng bằng ước mơ được mặc áo lính."

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng mỗi lần nhắc lại ngày nhập ngũ, đôi mắt người Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vẫn ánh lên niềm xúc động.

Ông sinh ra trong một gia đình có năm anh em ở vùng quê Nga Sơn, Thanh Hóa. Cha và người anh cả đều từng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp. Những câu chuyện về người lính, về những trận đánh và về khát vọng độc lập đã nuôi lớn cậu bé Trần Văn Lâm từ thuở còn chăn trâu ngoài đồng.

Năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Trần Văn Lâm mới mười lăm tuổi.

Ông quyết định viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Nhưng khi khám tuyển, cán bộ quân sự lắc đầu.

"Cậu còn nhỏ quá."

Lâm lặng lẽ trở về.

Đêm ấy, ông gần như không ngủ.

Ông nghĩ đến những người anh đang ngoài mặt trận.

Nghĩ đến những đoàn quân ngày đêm hành quân vào Nam.

Và sáng hôm sau, cậu bé ấy quay trở lại điểm tuyển quân.

Lần này, trong túi áo và ống quần là những viên đá nhỏ được giấu kín để đủ cân nặng.

Tuổi cũng được khai thêm.

Chỉ với một mong muốn duy nhất:

Được đi đánh giặc.

Nhớ lại chuyện cũ, ông cười hiền:

"Ngày ấy chỉ sợ không được ra trận, chứ chẳng nghĩ gì đến hiểm nguy."

Sau khi nhập ngũ, Trần Văn Lâm được biên chế vào Tiểu đoàn 96, Bộ Tư lệnh 500.

Ít lâu sau, ông được điều về Trung đoàn 83 Công binh, Quân khu 5.

Đó là nơi những người lính không trực tiếp xung phong đánh chiếm cứ điểm, nhưng lại phải đối mặt với một kẻ thù vô cùng nguy hiểm:

Bom.

Mìn.

Và những con đường luôn nằm trong tầm oanh tạc của máy bay Mỹ.

Ông kể:

"Công binh mở đường thì bom cũng tìm đến đường."

Mỗi mét đường được thông là biết bao lần đối mặt với cái chết.

Từ năm 1969 đến năm 1973, Trần Văn Lâm cùng đồng đội liên tục làm nhiệm vụ trên các chiến trường Trị Thiên, Tây Nguyên, Quảng Nam và Đà Nẵng.

Ban ngày máy bay địch đánh phá.

Ban đêm bộ đội công binh lại lặng lẽ ra đường.

Người dò mìn.

Người lấp hố bom.

Người bắc cầu.

Người sửa đường.

Có những đoạn đường vừa thông xe lúc nửa đêm thì rạng sáng lại bị bom đánh sập.

Rồi tối hôm sau, họ lại bắt đầu từ đầu.

Ông nhớ nhất những ngày mở đường ở Hướng Hóa, Quảng Trị.

Bom từ trường.

Bom nổ chậm.

Bom bi.

Mìn sát thương.

Đất đá bị cày xới như mặt trăng.

Chỉ cần sơ suất một bước chân là phải trả giá bằng tính mạng.

Nhưng người lính công binh không có quyền dừng lại.

Một lần, đơn vị phát hiện một quả bom lớn nằm giữa tuyến đường vận chuyển.

Nếu không xử lý kịp, đoàn xe chở vũ khí sẽ phải dừng nhiều ngày.

Trần Văn Lâm tình nguyện nhận nhiệm vụ.

Ông bò từng chút một đến gần quả bom.

Bàn tay cẩn thận gạt từng nắm đất.

Mồ hôi chảy thành dòng dù trời lạnh.

Đồng đội đứng phía sau nín thở.

Không ai dám gọi tên ông.

Bởi chỉ một tiếng động mạnh cũng có thể gây hậu quả khôn lường.

Sau gần một giờ đồng hồ, quả bom được vô hiệu hóa.

Khi trở về, người lính trẻ chỉ cười:

"Đường thông rồi."

Chỉ ba chữ.

Nhưng ai cũng hiểu phía sau đó là cả sự đánh đổi giữa sự sống và cái chết.

Trong suốt những năm chiến đấu, Trần Văn Lâm cùng đồng đội phá hàng nghìn quả bom, mìn.

Có hôm làm việc suốt từ chiều đến sáng.

Có hôm vừa gỡ xong quả bom này thì máy bay lại xuất hiện.

Ông kể:

"Người lính công binh quý nhất là sự bình tĩnh."

Bởi chỉ cần vội vàng một giây thôi, không chỉ bản thân mà cả đồng đội cũng gặp nguy hiểm.

Có lần, một chiến sĩ trẻ run tay khi tiếp cận quả bom.

Trần Văn Lâm nhẹ nhàng đặt tay lên vai đồng đội.

Ông nói:

"Đừng nhìn quả bom.

Hãy nghĩ đến đoàn xe phía sau."

Câu nói ấy khiến người lính trẻ bình tĩnh trở lại.

Và nhiệm vụ được hoàn thành.

Điều khiến đồng đội kính phục ở Trần Văn Lâm không chỉ là lòng dũng cảm.

Mà còn là tinh thần trách nhiệm.

Sau mỗi lần phá bom xong, ông luôn quay lại kiểm tra hiện trường thêm một lần nữa.

Có người hỏi:

"Đã xong rồi, kiểm tra làm gì nữa?"

Ông trả lời:

"Nếu mình bỏ sót một mảnh ngòi nổ thì người đi sau sẽ gặp nguy."

Đó là nguyên tắc ông giữ suốt cuộc đời quân ngũ.

Nhiều năm sau, nhớ lại quãng đời ấy, ông trầm ngâm:

"Cuộc đời tôi may mắn lắm.

Với lính công binh, chỉ cần một sai sót nhỏ là có thể không còn trở về.

Nhưng nếu vì sợ mà bỏ sót một quả bom thì biết bao đồng đội sẽ phải trả giá."

Chiến tranh kết thúc.

Những con đường năm xưa giờ đã rợp bóng cây.

Xe cộ nối nhau qua lại.

Ít ai biết rằng dưới lớp nhựa phẳng lỳ ấy từng có những người lính trẻ ngày đêm cúi mình dò từng tấc đất.

Trong ngôi nhà nhỏ ở Nga Sơn, ông Trần Văn Lâm vẫn giữ một hòn đá.

Không phải hòn đá năm xưa.

Nhưng nó nhắc ông nhớ về tuổi mười lăm.

Về ngày cậu bé gầy gò giấu đá trong quần áo chỉ để được đứng vào hàng ngũ những người lính.

Ông nâng hòn đá lên rồi mỉm cười:

"Nếu được chọn lại...

Tôi vẫn sẽ làm như thế."

Bởi với ông, hòn đá ấy không chỉ giúp một cậu bé đủ cân nặng nhập ngũ.

Mà còn là biểu tượng của một ý chí không gì có thể đè nặng hơn lòng yêu nước.

Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lâm là minh chứng cho tinh thần quả cảm của người lính công binh Việt Nam. Từ cậu bé mười lăm tuổi "khai thêm tuổi, nhét thêm đá vào quần áo" để được ra trận đến người Anh hùng lặng thầm phá bom, mở đường giữa mưa bom bão đạn, ông đã góp phần giữ vững những tuyến đường huyết mạch, bảo đảm cho những đoàn quân tiến về phía trước. Chính những con người bình dị ấy đã làm nên sức mạnh phi thường của dân tộc trong những năm tháng "thời hoa lửa".