Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống Mỹ, cứu nước, có một người con gái Pa Cô bắn rơi máy bay Mỹ chỉ bằng khẩu súng trường, bắt sống 150 quân địch… trên dải Trường Sơn. Đó là anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Kan Lịch.
Hồ Kan Lịch sinh năm 1943, là người dân tộc Pa Cô, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Bà lớn lên trong gia đình có truyền thống yêu, có chú ruột là Hồ Đức Vai và em trai là Hồ A Nun đều những người hoạt động cách mạng và có công lớn trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước. Bà đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, xung phong vào chiến trường dù tuổi đời còn rất nhỏ.
Năm 14 tuổi, Kan Lịch quyết định tham gia chiến đấu, mẹ bà đã ngăn cản. Tuy nhiên cô gái dân tộc Pa Cô năm ấy đã bất chấp sự ngăn cản của gia đình, đi theo tiếng gọi của Cách mạng.
Vào năm 1961, sau nhiều năm làm nhiệm vụ giao liên cho Cách mạng, Kan Lịch đã gia nhập đội nữ du kích địa phương và cô nhanh chóng được cấp trên giao nhiệm vụ chỉ huy đội du kích gồm 160 người, tổ chức đánh nhiều trận lớn nhỏ, tiêu diệt lính Mỹ.
Năm 1964, trước khí thế lớn của các phong trào Cách mạng, nhiều cánh quân của Mỹ được huy động đổ lên A Lưới để tổ chức các trận càn quét vào căn cứ. Lúc đó, Hồ Kan Lịch được cấp trên giao nhiệm vụ chỉ huy 6 chị em du kích tập kích máy bay ở sân bay A Lưới. Và nói là làm, Hồ Kan Lịch đã bắn rơi được 1 chiếc máy bay và trong máy bay có 60 tên địch. Có điều chính bà cũng không ngờ là mình có thể bắn rơi một chiếc máy bay chỉ bằng 1 khẩu súng trường. Và chiếc máy bay này cũng là chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi trên bầu trời phía Tây Thừa Thiên Huế.
Chỉ tính riêng từ năm 1961 – 1966, Hồ Kan Lịch đã diệt 150 tên địch, trong đó có 1 đại tá Mỹ, bắn rơi một máy bay, bắt sống 2 tên địch, lấy 2 khẩu súng, góp sức cùng toàn đội nữ du kích diệt 1000 tên địch.
Năm 1967, sau những trận đánh lẫy lừng, nổi bật là việc trực tiếp bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng trường, Hồ Kan Lịch vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và là nữ Anh hùng đầu tiên của dân tộc Pa Cô.
Năm 1968, bà tham dự Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc và lần đầu tiên được gặp Bác Hồ. Sau lần đầu tiên gặp Bác, Hồ Kan Lịch còn vinh dự có thêm 6 lần nữa được gặp Người, trong đó có lần được Bác mời cơm.
Anh hùng Hồ Kan Lịch nói cuộc gặp gỡ với Bác đã in sâu vào tâm trí bà và trong cuộc gặp đó, có một câu Bác nói đã được bà cất giữ trong tim cho đến ngày nay: “Làm anh hùng thì khó, mà không khó lắm. Nhưng giữ anh hùng thì rất khó”.
Sau khi đất nước hòa bình, với phương châm “đảng viên đi trước”, bà Kan Lịch luôn tận tụy, đi đầu trong công việc ở địa phương. Giải nghĩa cho lòng dũng cảm trong chiến đấu và sự tận tụy, hết lòng với bà con, làng xóm trong thời bình, Anh hùng Hồ Kan Lịch nói một câu: “Mình là đảng viên, được Đảng và Nhà nước tin cậy, thì dù có hy sinh cũng quyết chiến đấu và làm việc đến cùng”.
