ANH HÙNG LLVTND HUỲNH VĂN LY VÀ DẤU ẤN TIỂU ĐOÀN 263 TRÊN CHIẾN TRƯỜNG HẬU MỸ BẮC

TỪ MỘT NGƯỜI LÍNH TRẺ ĐẾN ANH HÙNG LLVTND

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng trên chiến trường Khu 8, có những đơn vị mà tên tuổi gắn liền với nhiều vùng đất của miền Tây Nam Bộ.

Một trong số đó là Tiểu đoàn 263.

Đơn vị được thành lập vào tháng 11/1963 tại xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre, trên cơ sở tập hợp lực lượng từ Quân khu 8 cùng các đơn vị của Bến Tre, Tiền Giang và Long An. Trong quá trình chiến đấu, Tiểu đoàn 263 hoạt động trên nhiều địa bàn và lập nhiều chiến công.

Trong đội ngũ cán bộ, chiến sĩ của đơn vị ấy có một người mà nhiều thập niên sau vẫn miệt mài với công việc tri ân đồng đội:

Huỳnh Văn Ly – Tám Ly.

Ông từng là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 263, sau này được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng khi kể về Huỳnh Văn Ly cho tuổi trẻ Hậu Mỹ hôm nay, có một dấu nối đặc biệt đáng chú ý.

Bởi trong lịch sử chiến đấu của Tiểu đoàn 263 có một địa danh rất gần:

HẬU MỸ BẮC – CÁI BÈ.

TIỂU ĐOÀN 263 – MỘT ĐƠN VỊ ANH HÙNG

Tiểu đoàn 263 được thành lập trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra quyết liệt ở miền Nam.

Tư liệu lịch sử tại Di tích Tiểu đoàn 263 cho biết đơn vị được thành lập từ Đại đội 295 của Quân khu 8, cùng các đại đội bộ binh của Bến Tre, Tiền Giang và Long An, sau đó tiếp tục được bổ sung nhiều lực lượng chuyên môn.

Qua quá trình xây dựng và chiến đấu, đơn vị hoạt động trên nhiều địa bàn thuộc miền Tây Nam Bộ.

Tiểu đoàn 263 về sau có nhiều tập thể và cá nhân được tuyên dương Anh hùng LLVTND. Trong đó:

Đại đội 3, Tiểu đoàn 263 được tuyên dương Anh hùng LLVTND năm 1970.

Tiểu đoàn 7, có tiền thân liên quan Tiểu đoàn 263, được tuyên dương Anh hùng LLVTND năm 1981.

Khấu Trung Gương, nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn 263, được tuyên dương Anh hùng LLVTND năm 1978.

Và Huỳnh Văn Ly, nguyên Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 263, được tuyên dương Anh hùng LLVTND năm 2015.

Đằng sau những danh hiệu ấy là cả một chặng đường chiến đấu kéo dài qua nhiều vùng đất.

Và một trong những địa danh được lịch sử đơn vị ghi lại chính là Hậu Mỹ Bắc.

THÁNG 6/1967 – TIỂU ĐOÀN 263 VỀ HẬU MỸ BẮC

Đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với câu chuyện lịch sử của vùng Hậu Mỹ.

Theo hồ sơ giới thiệu lịch sử Tiểu đoàn 263, vào tháng 6/1967, đơn vị đã thực hiện một trận phục kích tại:

XÃ HẬU MỸ BẮC – CÁI BÈ.

Tư liệu ghi nhận trận đánh của Tiểu đoàn 263 nhằm vào lực lượng biệt kích Mỹ; kết quả được hồ sơ di tích thống kê là hơn 230 đối phương bị loại khỏi vòng chiến đấu, 65 người bị bắt và hơn 150 khẩu súng được thu giữ.

Đây là dữ kiện lịch sử rất đáng chú ý.

Bởi khi nói về Hậu Mỹ hôm nay, chúng ta thường nhìn thấy những cánh đồng, tuyến đường, trường học và những khu dân cư bình yên.

Nhưng gần sáu thập niên trước, chính vùng đất ấy từng là một phần của chiến trường.

Tháng 6 năm 1967, Hậu Mỹ Bắc đã ghi dấu bước chân của Tiểu đoàn 263.

Đó là một sự kiện cần được tiếp tục tìm hiểu, đối chiếu với lịch sử Đảng bộ địa phương, hồ sơ quân sự và ký ức của những nhân chứng còn lại.

MỘT DẤU SON TRÊN ĐẤT HẬU MỸ

Điều đặc biệt của trận Hậu Mỹ Bắc không chỉ nằm ở kết quả được ghi lại.

Quan trọng hơn đối với thế hệ hôm nay là:

Trận đánh ấy từng diễn ra trên chính quê hương mình.

Tên Hậu Mỹ Bắc – Cái Bè được ghi trong lịch sử chiến đấu của một đơn vị Anh hùng.

Điều đó mở ra nhiều câu hỏi rất đáng để tuổi trẻ địa phương tiếp tục nghiên cứu:

Trận đánh diễn ra chính xác ở khu vực nào của Hậu Mỹ Bắc?

Địa danh năm 1967 tương ứng với ấp nào ngày nay?

Nhân dân địa phương đã tham gia hỗ trợ bộ đội như thế nào?

Những cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 263 nào trực tiếp tham gia?

Có chiến sĩ nào hy sinh và được nhân dân Hậu Mỹ chôn cất hay không?

Có người dân Hậu Mỹ nào từng làm giao liên, dẫn đường hoặc tham gia phục vụ trận đánh?

Đây chính là những khoảng trống mà một công trình “Ký ức sống mãi” ở cấp xã hoàn toàn có thể tiếp tục tìm kiếm.

HUỲNH VĂN LY – NGƯỜI CÁN BỘ CỦA TIỂU ĐOÀN 263

Trong lịch sử đơn vị, Huỳnh Văn Ly được ghi nhận là nguyên Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 263.

Các nguồn quân đội sau này còn ghi lại hình ảnh ông với tư cách một cựu chiến binh đặc biệt gắn bó với đồng đội.

Trong những cuộc gặp tại Khu tưởng niệm cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 263 ở Cầu Ván, ông nhiều lần xúc động khi nhớ lại những người lính trẻ đã cùng mình trải qua chiến tranh. Báo Quân đội nhân dân xác nhận ông là nguyên Phó tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 263, còn Báo Quân khu 7 ghi nhận lời kể trực tiếp của ông về trận Cầu Ván năm 1968.

Điều đáng quý là sau chiến tranh, câu chuyện của Huỳnh Văn Ly không dừng lại ở những thành tích đã qua.

Ông dành nhiều thập niên để làm một công việc khác:

Chăm sóc nơi an nghỉ của đồng đội.

NGƯỜI ANH HÙNG GIỮ NGHĨA VỚI ĐỒNG ĐỘI

Tháng 7/2026, VOV thực hiện một bài viết riêng về Anh hùng LLVTND Huỳnh Văn Ly.

Ở tuổi 83, ông vẫn gắn bó với Nghĩa trang Liệt sĩ Phú Kiết, xã Lương Hòa Lạc, tỉnh Đồng Tháp.

Theo VOV, ông đã có khoảng 46 năm làm công việc quản lý, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ.

Gần nửa thế kỷ.

Một khoảng thời gian thậm chí còn dài hơn rất nhiều quãng đời quân ngũ.

Sau chiến tranh, người lính năm xưa không quên những người đã nằm lại.

Ông quét dọn nghĩa trang.

Chăm sóc từng phần mộ.

Thắp hương cho đồng đội.

Và tiếp tục kể lại câu chuyện của họ cho thế hệ sau.

Đó là một khía cạnh rất đẹp trong chân dung Huỳnh Văn Ly.

Danh hiệu Anh hùng ghi nhận những đóng góp của ông trong chiến tranh.

Nhưng cách ông sống sau chiến tranh lại cho chúng ta thấy một phẩm chất khác:

Nghĩa tình đồng đội.

CHIẾN CÔNG NĂM 1966 CỦA HUỲNH VĂN LY

Nguồn VOV năm 2026 cung cấp thêm một chi tiết quan trọng về quá trình chiến đấu của ông.

Năm 1966, khi làm nhiệm vụ giao liên của Tỉnh đội Mỹ Tho, Huỳnh Văn Ly có thành tích chiến đấu nổi bật tại xã Bình Ninh. VOV cho biết chính những thành tích trong quá trình chiến đấu là cơ sở để ông sau này được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Điều này cũng giúp chúng ta hiểu thêm hành trình trưởng thành của ông.

Trước khi trở thành cán bộ chỉ huy của Tiểu đoàn 263, Huỳnh Văn Ly đã trải qua thực tiễn chiến trường.

Từ người chiến sĩ làm nhiệm vụ giao liên đến cán bộ của một đơn vị chủ lực, đó là một hành trình được tạo nên qua rèn luyện và thử thách.

CẦU VÁN – KÝ ỨC KHÔNG THỂ QUÊN

Nếu Hậu Mỹ Bắc là một chiến công nổi bật trong lịch sử Tiểu đoàn 263 năm 1967 thì Cầu Ván lại trở thành một ký ức đặc biệt đau đáu với những người còn sống.

Ngày 3/5/1968, tại khu vực Cầu Ván, xã An Lục Long, một trận chiến đấu ác liệt diễn ra.

Theo Báo Quân đội nhân dân, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 263 đã hy sinh trong trận đánh này.

Nhiều thập niên sau, Huỳnh Văn Ly vẫn nhớ về đồng đội.

Khi Khu tưởng niệm Tiểu đoàn 263 được xây dựng, ông trở lại nơi ấy.

Ông từng chia sẻ rằng các chiến sĩ đã chiến đấu kiên cường trong một trận đánh có tương quan lực lượng rất chênh lệch, và nhiều người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Từ Hậu Mỹ Bắc năm 1967 đến Cầu Ván năm 1968, lịch sử Tiểu đoàn 263 vì vậy chứa đựng cả:

Chiến công.

Mất mát.

Sự hy sinh.

Và tình đồng đội còn kéo dài sau chiến tranh.

TỪ HẬU MỸ BẮC NĂM 1967 ĐẾN HẬU MỸ HÔM NAY

Gần 60 năm đã trôi qua kể từ trận đánh tháng 6/1967.

Hậu Mỹ hôm nay đã rất khác.

Nhưng chính sự bình yên ấy càng khiến việc tìm lại những câu chuyện đã diễn ra trên mảnh đất quê hương trở nên có ý nghĩa.

Một đoàn viên trẻ hôm nay có thể đi qua một cánh đồng mà không biết nơi ấy từng có một đơn vị bộ đội hành quân.

Có thể đi trên một con đường mà không biết gần sáu mươi năm trước từng diễn ra một sự kiện lịch sử.

Có thể nghe cái tên Tiểu đoàn 263 nhưng chưa biết đơn vị ấy từng chiến đấu ngay tại Hậu Mỹ Bắc.

Vì vậy, giáo dục truyền thống không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bài học xa xôi.

Có thể bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản:

“Trên chính vùng đất Hậu Mỹ chúng ta đang sống, trong những năm chiến tranh đã xảy ra những sự kiện gì?”

Từ câu hỏi ấy, lịch sử địa phương bắt đầu được mở ra.

MỘT ĐỀ TÀI ĐÁNG ĐỂ TUỔI TRẺ HẬU MỸ TIẾP TỤC TÌM KIẾM

Trận Hậu Mỹ Bắc tháng 6/1967 có thể trở thành một đề tài sưu tầm lịch sử rất giá trị.

Không chỉ đọc lại nguồn trên mạng.

Mà cần đi tìm những dấu vết tại địa phương.

Tìm người cao tuổi từng sống tại Hậu Mỹ Bắc năm 1967.

Tìm lịch sử Đảng bộ Cái Bè.

Tìm lịch sử lực lượng vũ trang huyện.

Tìm hồ sơ của Tiểu đoàn 263.

Đối chiếu bản đồ hành chính cũ với địa giới hiện nay.

Và đặc biệt, nếu điều kiện cho phép, ghi lại lời kể trực tiếp của Anh hùng LLVTND Huỳnh Văn Ly khi ông vẫn còn sống.

Đây có thể là nguồn tư liệu đặc biệt quý giá.

Không nên chỉ hỏi ông về chiến công.

Có thể hỏi:

Ông còn nhớ gì về vùng Hậu Mỹ Bắc?

Tiểu đoàn 263 hành quân đến đây bằng tuyến nào?

Nhân dân Hậu Mỹ đã hỗ trợ bộ đội ra sao?

Những đồng đội nào của ông từng có mặt tại Hậu Mỹ?

Vị trí trận đánh tháng 6/1967 nằm ở đâu nếu đối chiếu với địa danh hiện nay?

Nếu những câu hỏi ấy được trả lời và ghi hình, chúng ta sẽ có một tư liệu lịch sử địa phương có giá trị lâu dài.

TỪ NGƯỜI GIỮ NGHĨA TRANG ĐẾN NGƯỜI TRUYỀN LỬA

Một điều rất phù hợp với công tác giáo dục thanh niên là Huỳnh Văn Ly hiện không chỉ chăm sóc nghĩa trang.

Ông còn tham gia kể chuyện truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, nhắc nhở con cháu trân trọng giá trị của hòa bình.

Đây chính là sự nối tiếp giữa hai thế hệ.

Người lính năm xưa kể.

Người trẻ hôm nay nghe.

Nhưng bước tiếp theo không nên dừng ở việc nghe.

Người trẻ phải ghi lại.

Số hóa.

Kiểm chứng.

Và kể lại cho thế hệ tiếp theo.

Đó chính là cách để một ký ức cá nhân trở thành ký ức cộng đồng.

LỜI KẾT – DẤU CHÂN TIỂU ĐOÀN 263 TRÊN ĐẤT HẬU MỸ

Anh hùng LLVTND Huỳnh Văn Ly – Tám Ly là một trong những cán bộ tiêu biểu của Tiểu đoàn 263.

Ông từng là người lính trên chiến trường.

Từng là cán bộ chỉ huy.

Sau chiến tranh, ông dành hàng chục năm chăm sóc nghĩa trang và gìn giữ ký ức về những người đồng đội đã hy sinh.

Còn Tiểu đoàn 263 – đơn vị mà ông từng gắn bó – đã để lại một dấu son ngay trên vùng đất Cái Bè:

THÁNG 6/1967 – HẬU MỸ BẮC.

Hồ sơ lịch sử của đơn vị ghi nhận trận phục kích tại xã Hậu Mỹ Bắc là một trong những chiến công nổi bật của Tiểu đoàn 263.

Gần sáu mươi năm sau, địa danh ấy vẫn còn rất gần với chúng ta.

Và chính điều đó đặt ra một nhiệm vụ cho thế hệ hôm nay:

Tìm lại trận Hậu Mỹ Bắc.

Tìm lại những con người đã tham gia.

Tìm những nhân chứng còn sống.

Xác định những địa điểm lịch sử trên địa bàn.

Ghi lại trước khi những ký ức cuối cùng của thế hệ chiến tranh đi vào lịch sử.

Bởi một khi ký ức được tìm lại, kiểm chứng và trao truyền, những con người năm xưa sẽ không chỉ còn trong những dòng tư liệu.

Họ sẽ tiếp tục hiện diện trong ký ức của quê hương.

ANH HÙNG LLVTND HUỲNH VĂN LY

TIỂU ĐOÀN 263

HẬU MỸ BẮC – THÁNG 6 NĂM 1967

KÝ ỨC SỐNG MÃI – CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA