Anh hùng LLVTND Kan Lịch

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hồ Kan Lịch đã lãnh đạo đội du kích Hồng Bắc gồm 160 người trực tiếp đánh 49 trận lớn nhỏ. Do những thành tích xuất sắc trên, tháng 7-1967, Đảng và Nhà nước đã tặng bà Huân chương Quân công giải phóng hạng ba và danh hiệu Anh hùng LLVTND. Kỷ niệm về những cuộc chiến, những chiến công rất nhiều, nhưng bà vẫn nhớ nhất kỷ niệm bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng trường của Pháp. Với khẩu súng trường được trang bị, Kan Lịch đã bị bắn hạ một chiếc Đa-kô-ta rơi cách sân bay 2km. Đây cũng là chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi ở phía tây Thừa Thiên-Huế.

Kan Lịch cho biết, chính nhờ chiến công này mà bà đã được thỏa nguyện mong ước của đời mình, được gặp Bác Hồ kính yêu.

Trung tuần tháng 5-1968, để thỏa ước mong của Bác Hồ kính yêu được gặp nữ anh hùng người dân tộc Pa Kô đầu tiên bắn rơi máy bay địch bằng súng trường trên dải Trường Sơn, Quân khu Trị Thiên đã tổ chức đưa Hồ Kan Lịch ra Hà Nội.

Kan Lịch bồi hồi nhớ lại: “Bác tặng cho mình bút viết, radio và ân cần dạy bảo mình từ việc chung cho đến việc riêng. Ngay cả chuyện tình cảm của mình, Bác cũng biết, nên khuyên: “Cháu hãy viết thư ngay cho chú Lích (tức Hồ Văn Chiến, sau nay là chồng của Kan Lịch) báo cho chú ấy và gia đình biết đã ra đây được gặp Bác, ăn cơm với Bác. Đã hứa với ai thì cháu phải chung thủy, giữ lời hứa cho trọn vẹn”...

Trong căn nhà nhỏ vừa xây xong của nữ Anh hùng Kan Lịch, bàn thờ Bác Hồ được đặt ở vị trí trang trọng nhất, sát cạnh nơi hai vợ chồng vẫn trò chuyện hàng ngày. Kan Lịch nói “Tết nào mình cũng làm cơm cúng Bác Hồ, mời Bác về ăn Tết với gia đình”. Chiếc đài Bác tặng, một kỷ vật vô giá bà đã chuyển giao cho Bảo tàng Lịch sử trưng bày, gìn giữ.

Ở cái tuổi gần 70, Kan Lịch vẫn khỏe mạnh và minh mẫn. Đã 40 năm đã trôi qua kể từ ngày được gặp Bác, nữ Anh hùng dân tộc Pa Kô vẫn không quên những lời Bác dặn dò: “Từ sau ngày được gặp Bác, đi đâu, làm gì mình cũng khắc ghi lời Bác dạy: Cháu Kan Lịch này, làm ra Anh hùng là khó nhưng không khó bằng giữ được Anh hùng. Cháu phải cố gắng làm tốt mọi công việc của mình để phát huy tác dụng của một nữ anh hùng, đừng thỏa mãn và dừng tại chỗ ”.

Khắc ghi lời Bác dạy, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Kan Lịch luôn nỗ lực để không chỉ trở thành một cán bộ tốt, người vợ tháo vát, người mẹ, người bà tốt mà còn sống chan hòa, luôn giúp đỡ người dân trong vùng mỗi khi họ gặp khó khăn.

Cái nắng chói chang tháng năm ở A Lưới, ngôi nhà mái ngói đỏ rực của bà nằm ngay bên con đường Hồ Chí Minh. Kan Lịch kể rằng, đoạn đường Hồ Chí Minh đi qua thị trấn A Lưới được xây dựng trên chính nền đường 1B cũ, con đường từng đã in dấu chân của người Pa Kô tham gia làm Đường 559 trong chiến tranh.

Bên bàn khách, trông nữ Anh hùng thật hạnh phúc khi miên man trong những câu chuyện đánh Mỹ của bà con Pa Kô , của thế hệ những thanh niên dân công đầu tiên phục vụ con đường chiến lược này... Câu chuyện cuộc đời như sợi chỉ dài không dứt, chạy liền mạch trong những trang sử dài anh dũng kiên cường của dân tộc.