Anh hùng LLVTND Lê Công Khai
Lê Công Khai sinh năm 1926 tại thôn Trung Tây, xã Hoằng Phú, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa – vùng quê giàu truyền thống yêu nước.
Trên dải đất hình chữ S, có hàng vạn người con đã hiến dâng tuổi thanh xuân, máu và mạng sống cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Mỗi người ngã xuống đều để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, về niềm tin son sắt vào tương lai đất nước. Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lê Công Khai là một người như thế – một người con xứ Thanh, đã góp phần làm nên những trang sử chói lọi giữa cao nguyên Gia Lai trong kháng chiến chống Pháp.
Lê Công Khai sinh năm 1926 tại thôn Trung Tây, xã Hoằng Phú, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa – vùng quê giàu truyền thống yêu nước. Là người nhanh nhẹn, tháo vát, ông từng theo học ở trường làng và được ghi nhận là một thanh niên khỏe mạnh, đặc biệt "có võ và khá giỏi", theo lời người thân. Sau khi gia nhập quân đội, ông xung phong Nam tiến, rời quê hương vào miền Trung rồi đến Tây Nguyên, chiến đấu trong đội hình của Liên khu 5 suốt gần 9 năm.
Trong cuộc đời binh nghiệp, Lê Công Khai đã tham gia chiến đấu và chỉ huy 40 trận đánh lớn nhỏ, tạo nên nhiều chiến công hiển hách. Ông từng bị địch bắt và tra tấn dã man vào năm 1947 khi làm nhiệm vụ liên lạc, nhưng vẫn không khai báo. Sau bốn tháng bị giam cầm, ông cùng 10 chiến sĩ tổ chức vượt ngục trở về đơn vị – một hành động thể hiện lòng trung thành và ý chí kiên cường.
Ông nổi bật qua nhiều trận đánh lớn:
Trận Ninh Mã (Khánh Hòa, 1949): trực tiếp điều khiển súng máy, tiêu diệt 13 tên địch.
Trận Nam Khánh Hòa (1950): chỉ huy tiểu đội đánh lui một đại đội, bản thân diệt 10 lính bằng súng máy.
Trận Túy Loan (Quảng Nam, 1952): khi bị thương vào chân, ông tự băng bó, vẫn tiếp tục chỉ huy chiến đấu.
Trận Tú Thủy (An Khê, Gia Lai): khi đại đội trưởng bị thương nặng, ông đã lên thay thế, chỉ huy đơn vị tiêu diệt cứ điểm và bắt sống hơn một đại đội lính Pháp.
Đầu năm 1954, đồn Đak Đoa ở Gia Lai là một cứ điểm kiên cố của thực dân Pháp. Quân ta đã hai lần tấn công nhưng chưa thành công. Ở lần thứ ba, Lê Công Khai – khi ấy là đại đội trưởng – trực tiếp chỉ huy trận đánh quyết định. Trận chiến diễn ra ác liệt, ông bị thương gãy chân trái nhưng vẫn không rời vị trí. Khi bị thương tiếp gãy cả hai chân, ông vẫn kiên trì nằm tại chỗ động viên anh em, tiếp tục chỉ huy chiến đấu.
Đồn Đak Đoa cuối cùng bị đập tan vào ngày 17/2/1954 bởi lực lượng Trung đoàn 803 – Liên khu 5. Tuy nhiên, cái giá phải trả là rất đắt: gần 100 cán bộ, chiến sĩ hy sinh và bị thương. Trong số đó, Lê Công Khai đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến địa, trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung thành và tinh thần “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”.
Hai năm sau ngày hy sinh, năm 1956, Lê Công Khai được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công và sự hy sinh to lớn. Năm 1958, theo chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước dựng bia đá ghi công cho ông tại Đài Anh hùng ở Quảng Trị – bên bờ sông Bến Hải. Đây là một phần trong hệ thống bia tưởng niệm 7 anh hùng liệt sĩ tiêu biểu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
