Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện làm rung chuyển nước Mỹ
Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện làm rung chuyển nước Mỹ
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc TP Đà Nẵng), trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha ông từng tham gia kháng chiến chống Pháp, anh ruột là cán bộ hoạt động bí mật. Mẹ mất sớm, tuổi thơ của Nguyễn Văn Trỗi gắn với ruộng đồng, lao động vất vả và tinh thần tự lập.
Từ nhỏ, Trỗi đã phải đi làm nhiều nghề để mưu sinh: phụ việc hãng bánh kẹo, học nghề may, đạp xích lô rồi trở thành thợ điện. Năm 1956, khi mới 16 tuổi, anh một mình vào Sài Gòn lập nghiệp. Ban ngày đi làm thuê, ban đêm học nghề tại Trường Bá Nghệ, rồi trở thành công nhân Nhà máy điện Chợ Quán. Chính môi trường lao động đô thị và cảnh áp bức của chế độ Mỹ – ngụy đã hun đúc trong anh ý chí căm thù và khát vọng giải phóng dân tộc.
Giữa năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được kết nạp vào tổ Biệt động thành Sài Gòn – lực lượng đặc biệt tinh nhuệ của cách mạng hoạt động ngay trong lòng địch. Với lòng dũng cảm và tinh thần xả thân, anh sớm được giao những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.
Đầu năm 1964, anh đã trực tiếp ném lựu đạn vào khu cư xá lính Mỹ, tiêu diệt và làm bị thương nhiều quân nhân Hoa Kỳ. Từ đó, Nguyễn Văn Trỗi được tin tưởng giao nhiệm vụ trọng đại: tham gia kế hoạch tiêu diệt Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara khi ông ta sang Sài Gòn chỉ đạo chiến tranh.
Mục tiêu được chọn là cầu Công Lý – nơi đoàn xe của McNamara buộc phải đi qua. Nguyễn Văn Trỗi phụ trách đấu nối kíp điện, bảo đảm trái mìn phát nổ đúng thời điểm. Trong đêm 9/5/1964, khi đồng đội đang rải dây dẫn dưới kênh, do nước cạn và địch phát hiện, kế hoạch bị lộ. Nguyễn Văn Trỗi bị bắt ngay tại hiện trường.
Dù bị tra tấn dã man tại Khám Chí Hòa, ông kiên quyết không khai báo, nhận toàn bộ trách nhiệm để bảo vệ tổ chức và đồng đội. Tòa án quân sự Việt Nam Cộng hòa tuyên án tử hình ông.
Sáng 15/10/1964, tại sân sau nhà lao Chí Hòa, trước mũi súng của kẻ thù và trước ống kính báo chí quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang bước ra pháp trường. Trước khi ngã xuống, anh đã hô vang:
“Hồ Chí Minh muôn năm!
Việt Nam muôn năm!
Đả đảo đế quốc Mỹ!”
Anh từ chối bịt mắt, đối diện cái chết bằng tư thế của một người chiến sĩ.
Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã gây chấn động dư luận thế giới, trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong thời đại chống Mỹ. Hai ngày sau khi hy sinh, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:
“Chí khí lẫm liệt của Anh hùng Trỗi là tấm gương sáng ngời cho mọi người yêu nước, nhất là cho thanh niên học tập.”
Ngày nay, tên Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều con đường, trường học, giải thưởng thanh niên, và ngày 15/10 trở thành Ngày truyền thống Thanh niên công nhân TP Hồ Chí Minh.
Người thợ điện năm xưa đã hóa thành ngọn lửa bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam.
