Anh hùng LLVTND Vũ Xuân Đài – Xạ thủ phòng không cùng đồng đội bắn rơi 37 máy bay Mỹ
Từ một chàng trai chỉ nặng 43 kg, từng được phân công làm anh nuôi vì thể lực nhỏ bé, Vũ Xuân Đài đã vươn lên trở thành xạ thủ phòng không xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong những năm tháng chiến đấu ác liệt tại chiến trường Khu 5, ông cùng đồng đội tham gia bắn rơi 37 máy bay Mỹ, thành tích cao nhất được ghi nhận đối với một xạ thủ phòng không Việt Nam trong các tài liệu chính thống.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Xuân Đài sinh năm 1947. Tháng 4 năm 1965, khi vừa tròn 18 tuổi, ông nhập ngũ vào Tiểu đoàn 19-5 của Hà Nội. Sau thời gian huấn luyện, đơn vị hành quân vào chiến trường Khu 5 và được biên chế thành Tiểu đoàn 14 Phòng không, Sư đoàn 2.
Những ngày đầu trong quân ngũ, vì chỉ nặng khoảng 43 kg, Vũ Xuân Đài được phân công làm nhiệm vụ lắp đạn rồi chuyển xuống làm anh nuôi. Tuy nhiên, với quyết tâm trực tiếp chiến đấu, ông nhiều lần đề nghị cấp trên cho trở lại đơn vị chiến đấu. Ý chí ấy nhanh chóng được đền đáp khi ông thể hiện khả năng ngắm bắn chính xác và tinh thần chiến đấu quả cảm.
Trong một trận đánh đầu tiên lập công lớn, Vũ Xuân Đài đã bắn hạ liên tiếp ba máy bay Mỹ chỉ bằng ba loạt điểm xạ, được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì. Từ đó, ông trở thành xạ thủ chủ lực của đơn vị, luôn có mặt trong những trận đánh ác liệt nhất.
Từ năm 1965 đến 1968, Vũ Xuân Đài đã tham gia hơn 30 trận chiến đấu, cùng đồng đội bắn rơi tổng cộng 37 máy bay Mỹ các loại như CH-47 Chinook, UH-1A, UH-1B, C-47, T-28.... Trong đó có nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc.
Tiêu biểu là trận Thanh Quýt (Điện Bàn, Quảng Nam), ông cùng đơn vị bắn cháy chiếc C-47 chở 56 sĩ quan và binh lính đối phương, trong đó có viên Tỉnh trưởng Quảng Nam. Một trận khác tại Bình Trị, ông lập kỳ tích khi liên tiếp bắn hạ ba trực thăng UH-1A bay đội hình gần nhau – một chiến công được đánh giá là rất hiếm trong lịch sử chiến tranh phòng không tầm thấp.
Năm 1967, khi mới 19 tuổi, Vũ Xuân Đài đã được tuyên dương tại Đại hội Chiến sĩ thi đua của Sư đoàn 2. Báo của Sư đoàn khi đó ghi nhận: "19 tuổi đời, 19 tháng cầm súng, tham gia bắn rơi 19 máy bay địch, bắn bị thương 4 chiếc khác". Thành tích này đã đưa ông trở thành Dũng sĩ diệt máy bay số 1 của Tiểu đoàn 14 Phòng không.
Năm 1969, trên cương vị Đại đội trưởng, ông bị thương nặng trong chiến đấu và phải rời chiến trường điều trị. Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong quân đội trước khi phục viên về địa phương.
Ngày 20/12/1994, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Vũ Xuân Đài. Theo các tài liệu tổng kết của Quân đội nhân dân Việt Nam, với thành tích cùng đồng đội bắn rơi 37 máy bay Mỹ, ông là xạ thủ phòng không có thành tích cao nhất được ghi nhận trong số các Anh hùng LLVTND Việt Nam, vượt trên nhiều xạ thủ nổi tiếng khác.
Ngày nay, tên tuổi Anh hùng LLVTND Vũ Xuân Đài được nhắc đến như biểu tượng của ý chí vượt khó, lòng dũng cảm và nghệ thuật bắn máy bay tầm thấp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện từ một chàng trai nhỏ bé trở thành xạ thủ huyền thoại vẫn luôn là nguồn cảm hứng về bản lĩnh, nghị lực và tinh thần quyết chiến quyết thắng của người lính Việt Nam.
