Anh hùng Lực lượng vũ trang Ngô Thanh Trang và những dấu ấn còn mãi

Anh hùng Lực lượng vũ trang Ngô Thanh Trang và những dấu ấn còn mãi

Giữa khói lửa ác liệt của trận Vạn Tường (18-19/8/1965), người du kích trẻ Ngô Thanh Trang đã lập nên chiến công đặc biệt xuất sắc, góp phần vào thắng lợi đầu tiên của Quân giải phóng miền Nam Việt Nam trước đội quân nhà nghề Mỹ.

Từ người du kích Bình Sơn đến chiến công Vạn Tường lịch sử

Ngô Thanh Trang, sinh năm 1943, quê ở xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi (nay là xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi) - vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi chiến tranh đã hun đúc nên bản lĩnh kiên cường của bao thế hệ con người. Từ cuối năm 1961, người thanh niên Ngô Thanh Trang khi ấy đã sớm được giác ngộ cách mạng, tham gia hoạt động cơ sở bí mật tại địa phương. Ông tích cực giúp đỡ bộ đội, bảo vệ cán bộ, diệt bọn ác ôn, góp phần phá vỡ thế kìm kẹp của địch, tạo điều kiện cho phong trào cách mạng phát triển.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thanh Trang. Nguồn: baoquangngai.vn

Những năm tháng hoạt động bí mật đầy hiểm nguy ấy đã tôi luyện cho Ngô Thanh Trang ý chí bền bỉ, tinh thần gan dạ và niềm tin sắt son vào con đường cách mạng, trở thành một trong những người góp phần trực tiếp vào việc giải phóng xã Bình Đông cùng hai xã lân cận vào tháng 9/1964 - dấu mốc quan trọng của phong trào đấu tranh ở địa phương.

Tháng 10/1964, Ngô Thanh Trang chính thức tham gia du kích. Từ đây, cuộc đời ông gắn liền với nhiều trận đánh liên miên, những đêm phục kích căng thẳng và những quyết định sinh tử nơi chiến trường. Nhờ tinh thần xung phong đi đầu, mưu trí và dũng cảm, ông nhanh chóng trưởng thành, được tín nhiệm giao trọng trách Trung đội trưởng Đội du kích xã.

Ký ức không thể nào quên trong cuộc đời chiến đấu của Ngô Thanh Trang chính là trận Vạn Tường ngày 18-19/8/1965 - trận đầu tiên của lực lượng chủ lực quân giải phóng miền Nam Việt Nam trực tiếp đánh thắng lớn quân viễn chinh Mỹ. Sáng ngày 18/8/1965, hai cánh quân Mỹ từ căn cứ Chu Lai và từ ngoài biển đồng loạt mở cuộc càn quét lớn qua Bình Sơn, phối hợp với lực lượng đổ bộ ở Vạn Tường. Hoả lực địch từ pháo binh, máy bay, tàu chiến liên tục bắn phá dữ dội vào các làng xã ven biển, biến khu vực này thành một chiến trường khốc liệt chưa từng có.

Trong tình thế chiến đấu đặc biệt cam go, dù đang ốm đã hai ngày, Ngô Thanh Trang vẫn kiên quyết xin tham gia chiến đấu. Cùng đồng chí xã đội phó, ông đã bí mật tiếp cận khu vực ven biển, lựa chọn vị trí phục kích hiểm yếu, chờ địch đến thật gần mới nổ súng. Đòn đánh bất ngờ khiến quân Mỹ hoàn toàn choáng váng, đội hình rối loạn, tinh thần hoang mang. Giữa khói lửa mịt mù, hai chiến sĩ du kích kiên cường bám đánh, tiêu diệt 17 tên địch, góp phần quan trọng tạo điều kiện cho các đơn vị bạn tiêu diệt hơn 200 tên Mỹ trong toàn trận[1]. Trận đánh Vạn Tường không chỉ là lần đầu Ngô Thanh Trang trực tiếp đối đầu với quân Mỹ, mà còn là phép thử lớn về bản lĩnh, ý chí và trí tuệ của người chiến sĩ du kích trẻ tuổi. Chiến công ấy đã khắc sâu cái tên Ngô Thanh Trang vào lịch sử chiến đấu của quê hương Bình Sơn và cả cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Chiến công được ghi nhận, tinh thần được tiếp nối

Chiến công trong trận Vạn Tường đã mang lại cho người lính trẻ Ngô Thanh Trang phần thưởng cao quý: Danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ” cấp ưu tú. Đây là chiếc huy hiệu cấp ưu tú đầu tiên trong tổng số sáu huy hiệu cùng danh hiệu này ông được trao trong giai đoạn từ tháng 8/1965 đến tháng 12/1966. Mỗi chiếc huy hiệu không chỉ là sự ghi nhận chiến công, mà còn là biểu tượng sinh động cho tinh thần quyết chiến, quyết thắng, niềm tin vào sức mạnh chiến tranh nhân dân.

Huy hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ” cấp ưu tú của Anh hùng Ngô Thanh Trang - Trung đội trưởng Đội du kích xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Sau chiến công tại Vạn Tường, từ tháng 8/1965 đến tháng 6/1966, Ngô Thanh Trang được giao chỉ huy đội du kích “quyết tử” của xã. Dưới sự chỉ huy của ông, đội du kích đã tổ chức nhiều trận đánh táo bạo, linh hoạt, cả ban ngày lẫn ban đêm, ngay trong những khu vực địch kiểm soát gắt gao. Trong thời gian này, đội du kích đã tiêu diệt 250 tên Mỹ, góp phần làm thất bại nhiều cuộc càn quét và âm mưu “bình định[2]” của đối phương.

Tháng 8/1966, Ngô Thanh Trang trực tiếp dẫn tiểu đội bí mật bố trí trận địa ngay cạnh đồn địch, chỉ cách mặt đường 2 mét. Lợi dụng lúc địch sơ hở, ông bất ngờ xông ra chỉ huy nổ súng, tiêu diệt 14 tên đi trên xe “gíp” và xe GMC. Cũng trong thời gian này, khi quân Mỹ - ngụy tăng cường càn quét, bắt dân làm đường, đưa lực lượng “bình định” về đàn áp nhân dân, ông đã nhiều lần chỉ huy du kích phục kích dọc đường, trên bến phà, đánh vào những nơi tập trung xe cộ của địch, buộc bọn “bình định” phải rút khỏi xã.

Tháng 9/1966, trước sự xuất hiện của một đơn vị lính Nam Triều Tiên tại địa phương, Ngô Thanh Trang đã tự mình đi trinh sát, nắm chắc tình hình. Khi hai trung đội địch vừa rời khỏi cổng đồn, ông trực tiếp chỉ huy tiểu đội nổ súng, tiêu diệt 22 tên. Trận đánh này tiếp tục khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và sự mưu lược của người chỉ huy du kích.

Tính từ tháng 10/1964 đến tháng 12/1966, Ngô Thanh Trang đã tham gia 115 trận đánh, loại khỏi vòng chiến đấu 512 tên địch, trong đó có 480 lính Mỹ và 22 lính Nam Triều Tiên; phá hủy 7 xe quân sự, 2 xe bọc thép, 4 ca nô và thuyền chiến đấu; bắn rơi 1 máy bay. Riêng cá nhân ông trực tiếp tiêu diệt 93 lính Mỹ, 8 tên ngụy, phá hủy 1 xe GMC[3]. Những con số ấy là minh chứng rõ nét cho tinh thần chiến đấu quả cảm và hiệu quả của một người chiến sĩ du kích trong cuộc chiến tranh không cân sức.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 17/9/1967, Ngô Thanh Trang được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân[4]. Đây là sự ghi nhận xứng đáng của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với một người con ưu tú của quê hương Quảng Ngãi.

Tấm gương chiến đấu của Anh hùng Ngô Thanh Trang để lại cho các thế hệ sau nhiều bài học sâu sắc. Đó là bài học về lòng yêu nước, về ý chí vượt qua gian khổ, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; là bài học về niềm tin vào nhân dân, vào sức mạnh của chiến tranh nhân dân, nơi mỗi người dân đều có thể trở thành một chiến sĩ khi Tổ quốc cần.

Hơn 60 năm đã trôi qua kể từ trận Vạn Tường lịch sử, hình ảnh người du kích Ngô Thanh Trang với huy hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ” trên ngực áo vẫn còn nguyên giá trị. Chiến công và cuộc đời người anh hùng Ngô Thanh Trang mãi là nguồn cảm hứng, là ngọn lửa truyền thống để con cháu hôm nay tiếp bước cha anh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong thời đại mới./.

[1] Theo hồ sơ hiện vật số 11321-K1.1798

[2] Chính sách của các nhà nước và các thế lực nắm quyền thống trị dùng để loại trừ những tổ chức, lực lượng đối lập, lực lượng li khai nhằm giữ vững an ninh chính trị, củng cố chế độ và địa vị thống trị; Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam, 2009

[3] Theo hồ sơ hiện vật số 11321-K1.1798

[4] Theo hồ sơ hiện vật số 11321-K1.1798

Nguyễn Quỳnh Anh/Bảo tàng LSQS Việt Nam