Anh hùng lực lượng vũ trang - Nguyễn Tư Cường
Nguyễn Cụ, còn gọi là Tư Cường (1927–2003), là một trong những vị tướng tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, người đã dành trọn cuộc đời cho chiến đấu, xây dựng và phát triển lực lượng Đặc công anh hùng. Ông sinh ra tại xã Ninh Đa, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa – mảnh đất giàu truyền thống yêu nước. Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám vừa thành công, chàng thanh niên Nguyễn Cụ đã xung phong nhập ngũ; một năm sau, ông được đứng trong hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt lớn trong cuộc đời người chiến sĩ cách mạng.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954), Nguyễn Cụ chiến đấu tại Mặt trận Nha Trang – Khánh Hòa, Liên khu 5. Ông trưởng thành nhanh chóng từ chiến sĩ, trung đội trưởng đến cán bộ tiểu đoàn, trực tiếp tham gia và chỉ huy 101 trận đánh, góp phần tiêu diệt 605 tên địch, riêng cá nhân ông diệt 294 tên. Bảy lần bị thương nhưng chưa một lần rời trận địa, Nguyễn Cụ trở thành biểu tượng sống động của ý chí kiên cường và tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Ngay trong năm 1945, khi mới là chiến sĩ, ông đã đánh 7 trận; có lần bị lạc đơn vị, nhịn đói suốt 10 ngày, phải ăn lá cây, củ rừng cầm hơi nhưng vẫn quyết tâm băng rừng tìm về với đồng đội.
Những chiến công của Nguyễn Cụ gắn liền với nhiều trận đánh tiêu biểu. Năm 1947, trong trận phục kích đèo Phượng Hoàng trên đường 21, giữa lúc chiến sự giằng co ác liệt, ông đã dẫn đầu trung đội vòng bên sườn, bất ngờ xung phong thọc sâu vào đội hình quân Pháp, gây rối loạn lớn, diệt 75 tên, đốt cháy 5 xe, tạo điều kiện để bộ đội chủ lực tiêu diệt gọn gần một tiểu đoàn địch. Trận Hòn Khói năm 1948, ông là người đầu tiên vượt qua hàng rào dây thép gai, ném lựu đạn vào lỗ châu mai, bắn chết đồn trưởng; dù bị thương, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy trung đội làm chủ đồn, bắt sống 38 tên, thu toàn bộ vũ khí.
Trong những năm 1948–1949, khi quân Pháp nhiều lần tập trung lực lượng lớn, có cả máy bay và pháo binh yểm trợ để bao vây, tiêu diệt lực lượng ta, Nguyễn Cụ đã chỉ huy đơn vị chiến đấu ngoan cường suốt nhiều giờ, cơ động linh hoạt, bảo vệ an toàn cho cơ quan và chính quyền địa phương rút lui. Có lần, khi 40 cán bộ huyện, xã đang nghỉ tại đơn vị thì bị một đại đội địch bao vây, ông dũng cảm tổ chức đánh trả, diệt một tiểu đội, bảo vệ an toàn toàn bộ cán bộ.
Các trận Vạn Khê năm 1952, Đại Mỹ năm 1953 hay cuộc đột nhập nhà lao Ninh Hòa tháng 5/1954 giải thoát 600 cán bộ, du kích và đồng bào bị giam giữ đã thể hiện rõ nghệ thuật tác chiến mưu trí, táo bạo và quyết đoán của người chỉ huy trẻ tuổi Nguyễn Cụ. Sau Hiệp định Genève, tập kết ra Bắc, ông tiếp tục gắn bó với lực lượng đặc công, giữ nhiều cương vị quan trọng: từ Tiểu đoàn phó, Tiểu đoàn trưởng kiêm Chính ủy, Trung đoàn trưởng Trung đoàn Trinh sát Đặc công Miền, đến Phó Tư lệnh, rồi Tư lệnh Binh chủng Đặc công kiêm Phó Bí thư Đảng ủy. Ông được phong quân hàm Đại úy năm 1958, sau đó là Thượng tá, Đại tá và Thiếu tướng; từng là Trưởng Đoàn Chuyên gia Quân sự Đặc công tại Cuba, góp phần thắt chặt tình đoàn kết quốc tế.
Năm 1992, Nguyễn Cụ nghỉ hưu; năm 2003, ông qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc đời ông là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu bất khuất, trí tuệ quân sự và sự tận hiến không mệt mỏi cho Tổ quốc. Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang Nguyễn Cụ – Tư Cường không chỉ là ký ức hào hùng của “thời hoa lửa”, mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để hun đúc lý tưởng sống, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho đất nước trong thời đại mới.
