Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Giữa năm 1940, ông được hai anh ruột là Hồ Hữu Dụng và Hồ Minh Lý dìu dắt dần vào tổ chức bí mật “Thanh niên tương tế ái hữu” xã Quới Thiện, tham gia tích cực vào cuộc Khởi nghĩa Nam kỳ thắng lợi ở Vũng Liêm. Sau khởi nghĩa, thực dân Pháp kéo quân về đàn áp. Ông bị bắt giam tại bót cảnh sát Sài Gòn, sau đó bị đưa đi làm công nhân cao su cho đồn điền Pháp ở miền Đông. Tháng 12/1944, Hồ Đức Thắng được trả tự do. Trở về quê, ông nhận nhiệm vụ phụ trách tổ chức Thanh niên Tiền phong, sau đổi tên là Thanh niên cứu quốc xã Quới Thiện. Tổ chức này đã tham gia tích cực vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945 ở xã Quới Thiện và quận Vũng Liêm. Ngày 15/6/1946, Hồ Đức Thắng (lúc này còn mang tên Hồ Bá Thọ) được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 12/1946, Hồ Đức Thắng tình nguyện gia nhập đội vận tải của Bộ Tư lệnh Nam bộ, thay thế người bạn Nguyễn Văn Inh tình nguyện đi tòng quân, vì Inh vừa mới cưới vợ. Ông mang tên Nguyễn Văn Inh từ đó. Cũng từ đó, cuộc đời ông gắn liền với sông nước.

Khi thực dân Pháp quay trở lại miền Nam, đơn vị vận tải 14 rút về xây dựng căn cứ ở vùng rừng ven biển xã Hiệp Thạnh – Duyên Hải, trung đội trưởng Nguyễn Văn Inh gặp duyên lành ở đây. Vợ ông là Nguyễn Thị Năm, một cô gái vùng biển chịu thương chịu khó. Lập gia đình chưa bao lâu, Nguyễn Văn Inh được lệnh cùng 12 thủy thủ chở tài liệu, thuốc men, văn phòng phẩm từ Hiệp Thạnh ra miền Trung bằng đường biển. Lúc ấy là cuối năm 1948. Tàu đến Nha Trang bị địch phát hiện, vây bắt. Thuyền trưởng Nguyễn Văn Inh quyết định hủy tàu, không để tài liệu rơi vào tay giặc. Do đã bàn bạc trước, khi bị bắt về Nha Trang, 12 thủy thủ khai là người làm công “đi chở gạo mướn cho chủ, tức Nguyễn Văn Inh từ Sài Gòn ra”. Tất cả đều được thả. Riêng Nguyễn Văn Inh bị đưa về giam tại bót Catina ở Sài Gòn. Về sau, chúng chuyển ông về nhà giam Cát Lái. Ở đây, nhân một lần được dẫn đi lao động, Nguyễn Văn Inh và một người bạn tù đã lập mưu chém chết tên cai ngục, trốn về lại căn cứ.