ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN CÙ CHÍNH LAN (1929 – 1952): TƯ DUY TÁC CHIẾN ÁP SÁT, BẢN LĨNH "DIỆT XE TĂNG" VÀ TẦM VÓC CỦA NGƯỜI ANH HÙNG MỞ ĐƯỜNG TRONG CHIẾN DỊCH HÒA BÌNH

Trong tiến trình phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954), sự chuyển biến từ lối đánh du kích phân tán sang các chiến dịch tiến công quy mô lớn đòi hỏi bộ đội ta phải giải quyết bài toán vô cùng hóc húa: làm thế nào để bẻ gãy ưu thế tuyệt đối về hỏa lực pháo hạm và xe tăng - thiết giáp của quân đội Pháp. Trong bối cảnh hỏa lực chống tăng của ta còn rất thô sơ và thiếu thốn, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Cù Chính Lan (sinh năm 1929 tại Quỳnh Lưu, Nghệ An; hy sinh ngày 29 tháng 12 năm 1951 tại Hòa Bình) – người chiến sĩ bộ binh xuất sắc thuộc Trung đoàn 66, Đại đoàn 304 – đã trở thành một tượng đài bất tử về chí khí kiên quật, sáng tạo ra phương pháp tác chiến "dùng bộc phá tiêu diệt xe tăng ở cự ly cực ngắn", mở ra trang sử mới cho khả năng khắc chế xe bọc thép đối phương của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tầm vóc tác chiến của Cù Chính Lan được thể hiện rực rỡ nhất trong trận Giang Mỗ (Hòa Bình) ngày 13 tháng 12 năm 1951 – một trận đánh then chốt trong Chiến dịch Hòa Bình. Đối mặt với đoàn xe quân sự của Pháp được sự hộ tống gắt gao của xe tăng B1 Bis hạng nặng với hỏa lực pháo tầm gần cực mạnh, bộ đội ta gặp rất nhiều khó khăn khi các khẩu đội súng Bazooka liên tục bị hóc đạn hoặc bắn không hiệu quả. Trước nguy cơ đơn vị bị hỏa lực xe tăng đối phương đè bẹp, Cù Chính Lan đã thể hiện phương pháp luận tác chiến cực kỳ dũng cảm và linh hoạt: thay vì rút lui hay phòng ngự thụ động, ông chủ động lợi dụng địa hình rừng núi xẻ rãnh, bí mật bò áp sát chiếc xe tăng đang dẫn đầu đoàn quân. Lập luận hành động của ông dựa trên việc khai thác triệt me "điểm mù" góc quan sát của xe tăng đối phương khi di chuyển qua địa hình hẹp: khi xe tăng tiến đến gần, ông bất ngờ nhô lên, nhảy phắt lên thành xe, dùng lựu đạn rút giật chốt thả thẳng vào buồng lái, tiêu diệt toàn bộ kíp lái tại chỗ và làm khống chế hoàn toàn chiếc xe.

Chiến công nhảy lên thành xe tăng đánh bộc phá của Cù Chính Lan không chỉ là một hành động dũng cảm đơn thuần, mà đã tạo ra một bước ngoặt về tâm lý và nghệ thuật quân sự trên toàn chiến trường. Nó đập tan huyền thoại về sự "bất khả xâm phạm" của xe bọc thép Pháp, giải phóng tâm lý e ngại hỏa lực cơ giới cho toàn bộ cán bộ, chiến sĩ bộ binh thời bấy giờ. Tinh thần "nhìn Cù Chính Lan mà tiến" lập tức trở thành ngọn cờ thi đua sục sôi trong toàn quân. Ít ngày sau, trong trận đánh đồn Côt Tố ngày 29 tháng 12 năm 1951, dù bị thương rất nặng ở chân và tay do đạn pháo của địch, ông vẫn kiên quyết không rời trận địa, tiếp tục dùng tay còn lại giật chốt bộc phá phá hủy lô lô góc của địch cho đến khi trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 22.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, liệt sĩ Cù Chính Lan vinh dự được Truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân – một trong 7 anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Xét dưới góc độ lịch sử và tư duy quân sự, cuộc đời và sự nghiệp chiến đấu của Anh hùng Cù Chính Lan là minh chứng đanh thép cho bài học: sức mạnh lớn nhất của quân đội cách mạng không nằm ở số lượng vũ khí hay độ hiện đại của trang bị, mà nằm ở trí tuệ sáng tạo, bản lĩnh kiên trung và ý chí sẵn sàng xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.