Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đậu Quý Khiêm – Người xã đội trưởng kiên trung của vùng đất Kim Sơn

Anh hùng Đậu Quý Khiêm sinh năm 1919, dân tộc Kinh, quê tại thôn Tuy Định, xã Định Hóa, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Khi hy sinh, đồng chí là Xã đội trưởng xã Định Hóa, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, một cán bộ cơ sở tiêu biểu, gắn bó mật thiết với phong trào kháng chiến của địa phương trong những năm đầu chống thực dân Pháp.

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống cách mạng, Đậu Quý Khiêm sớm giác ngộ lý tưởng yêu nước. Tháng 9 năm 1945, đồng chí là người đầu tiên của xã xung phong tham gia Đoàn Thanh niên cứu quốc. Tháng 5 năm 1946, đồng chí gia nhập đội du kích cứu quốc và được tín nhiệm bầu làm đội phó. Dưới sự chỉ đạo của Mặt trận Việt Minh, đồng chí luôn đi đầu trong việc tổ chức, vận động quần chúng đấu tranh, kiên quyết chống lại các âm mưu, thủ đoạn đàn áp và lôi kéo của địch.

Trong những năm 1947–1949, với cương vị Xã đội trưởng, Đậu Quý Khiêm đã tích cực xây dựng và phát triển lực lượng dân quân du kích xã ngày càng vững mạnh, rộng khắp. Đồng chí vận động thanh niên, phụ nữ tham gia kháng chiến, củng cố cơ sở cách mạng, biến địa phương thành điểm tựa vững chắc cho phong trào đấu tranh. Tháng 10 năm 1948, đội du kích do đồng chí chỉ huy đã hành quân hơn 100km ra Nam Định, Hải Dương phối hợp với bộ đội chủ lực tổ chức nhiều trận tập kích vào đồn bốt, phá giao thông của địch, gây cho chúng nhiều tổn thất đáng kể.

Tháng 3 năm 1950, đồng chí được giao nhiệm vụ đưa lực lượng du kích trở về địa phương xây dựng cơ sở kháng chiến, đẩy mạnh phong trào chống bắt lính, diệt ác, phá tề. Đồng chí trực tiếp chỉ đạo và tham gia nhiều hoạt động trừ gian, tiêu biểu là việc bắt tên phó bảo an thôn Tuy Định – một tên tay sai gian ác khét tiếng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với cách mạng.

Ngày 22 tháng 6 năm 1951, trong khi cùng một cán bộ huyện bí mật đột nhập nhà tên phó hội Lê để làm nhiệm vụ, đồng chí không may bị địch bắt. Chúng dùng mọi cực hình tra tấn dã man nhằm khai thác thông tin về tổ chức và cơ sở cách mạng, nhưng Đậu Quý Khiêm vẫn một mực giữ vững khí tiết, tuyệt đối không khai báo. Không thu được kết quả, ngày 24 tháng 6 năm 1951, kẻ thù đã xử bắn hai đồng chí tại ven sông Càn.

Sự hy sinh anh dũng của Đậu Quý Khiêm đã để lại tấm gương sáng về người cán bộ chỉ huy cơ sở gương mẫu, kiên định, trung thành tuyệt đối với Đảng và nhân dân. Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp kháng chiến, ngày 27 tháng 2 năm 2002, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân