Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Văn Chiến
Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước có hàng nghìn người lính Công giáo đã chiến đấu vì độc lập dân tộc. Trong đó có Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Đỗ Văn Chiến - nguyên mẫu chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của nhà thơ Phạm Tiến Duật. Ngày lên đường nhập ngũ ở tuổi 20 tuổi, anh gửi lại quê nhà người vợ trẻ đang mang thai con đầu lòng…
Ông Đỗ Văn Chiến (sinh năm 1946, tại xã Hải Đông, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định) sinh ra trong một gia đình Công giáo có truyền thống cách mạng. Tháng 9-1966, hưởng ứng tiếng gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chàng trai Giu-se Đỗ Văn Chiến lên đường nhập ngũ, trở thành chiến sĩ lái xe thuộc Tiểu đội 101, Đoàn 559. Ngày ông hoàn thành khóa huấn luyện lái xe cũng là ngày người vợ trẻ sinh hạ con gái đầu lòng.
Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Đỗ Văn Chiến ở tuổi 79.
Trên chiếc xe Zil-157 (Zil ba cầu), ông nhận nhiệm vụ vận chuyển bộ đội, lương thực, vũ khí… vượt qua trọng điểm lửa đạn Seng Phan (Lào), tiếp tế cho chiến trường miền Nam ruột thịt. Ngày ấy, chỉ tiêu đơn vị giao mỗi chiến sĩ vận tải ba đêm thực hiện một chuyến hàng. Nhưng với ông Đỗ Văn Chiến, ba đêm là ba chuyến, thậm chí nhiều lần còn cứu cả đoàn xe thoát khỏi mưa bom bão đạn của địch.
Nơi tuyến đường Trường Sơn bị bom đạn cày xới hằng ngày, không ít lần, ông phải đối mặt với lằn ranh sinh tử. Trong một lần dẫn đầu đoàn xe rời trọng điểm, xe ông bất ngờ trúng bom tọa độ. Cú đánh trúng thẳng đầu xe khiến ông và đồng chí lái phụ đều bị thương. Ông Chiến bị đứt ngón tay áp út, chỉ còn dính lại ít da. Máu chảy ướt vô-lăng, trơn tuột, không thể điều khiển xe.
Ông Đỗ Văn Chiến trong những năm tháng lái xe tại Trường Sơn. Ảnh: NVCC
Trong tình thế hiểm nguy, ông bảo đồng đội giật đứt ngón tay để tiếp tục lái xe.Nhưng đồng chí phụ lái vì quá hoảng sợ không dám làm. Ông phanh xe, tự giật đứt đốt ngón tay còn dính, rồi siết chặt vô-lăng, lao qua làn bom đạn. "Khi ấy chẳng có gì để băng bó, tôi chỉ nghĩ phải vượt trọng điểm, giải phóng đường cho đoàn xe phía sau", ông Chiến hồi tưởng. Đưa được đoàn xe vào nơi an toàn, ông mới gục xuống vì mất quá nhiều máu. Các đồng đội công binh phát hiện kịp thời, đưa ông và phụ lái về bệnh xá điều trị.
Ông Chiến cho biết thêm, trên tuyến đường Trường Sơn, việc vừa lái xe vừa làm thợ sửa xe là chuyện thường ngày. Sau mỗi trận bom, xe hỏng đủ kiểu: lốp xẹp, cầu gãy, ắc quy chết... Trên xe lúc nào cũng sẵn cờ lê, mỏ lết, tuốc nơ vít để kịp vá lốp, thay cầu, buộc tạm chi tiết vỡ,... miễn đưa hàng tới đích. Nhiều đêm tối mịt, chỉ với ánh đèn pin, ông cùng đồng đội ngâm mình dưới gầm xe sửa chữa. Có khi đang sửa, bom đạn lại dội xuống, buộc cả đoàn phải tìm cách giấu xe giữa rừng.
Ông Chiến và vợ trong thời gian ông đang công tác tại Tổng cục Hậu cần. Ảnh: NVCC
Trong một lần như vậy, ông bất ngờ gặp người em họ cũng là lái xe. Nghe tiếng ông, người em òa khóc, nghẹn ngào: “Sao anh không viết thư về, ở nhà cứ đồn anh đã hy sinh”. Thực ra, những lúc rảnh rỗi, ông vẫn tranh thủ gửi thư, nhưng chiến tranh ác liệt, thư từ thất lạc là chuyện thường.
Hơn 1.000 ngày đêm trên tuyến lửa Trường Sơn, người chiến sĩ trẻ kiên cường, hoàn thành vượt chỉ tiêu tới 300%. Những tháng cao điểm, khi đồng đội bị thương nhiều, ông tự nguyện gánh vác thêm nhiệm vụ, có tháng vận chuyển tới 32 chuyến hàng. Ông bảo, động lực để làm nên những điều phi thường ấy chỉ đơn giản “tất cả vì miền Nam ruột thịt”.
Nhờ thành tích xuất sắc như vậy, ngày 22-12-1969, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tiểu đoàn của ông được mệnh danh là "Tiểu đoàn Đại bàng xanh", còn ông được coi là "con chim đầu đàn quả cảm”.
Tấm bằng được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân được ông chiến treo phòng khách đầy trang trọng.
Ông Chiến nhớ lại: “Ngày tôi được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, cảm xúc thật sự khó tả. Sáng hôm đó, tôi vừa hoàn thành một chuyến vận chuyển. Trên đường về gió mùa Đông Bắc thổi mạnh, mặt mũi lấm lem vì xe không kính. Về tới nơi, anh em và các lãnh đạo tiểu đoàn hô lớn: “Hoan hô đồng chí Đỗ Văn Chiến anh hùng!”. Tôi ngỡ ngàng, không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Lúc xuống xe anh em ôm chầm lấy, tôi còn đẩy họ ra vì người đang rất bẩn. Đến hôm sau, cầm tấm bằng Anh hùng trên tay, tôi cũng vẫn không thể tin được".
Trong buồng lái của ông Chiến, nhà thơ Phạm Tiến Duật từng hàng tháng trời ngồi cạnh và cùng ông vượt qua những trọng điểm ác liệt. Đó cũng là nguồn cảm hứng để “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” ra đời. Anh hùng LLVT nhân dân Đỗ Văn Chiến chính là nguyên mẫu người lính ngồi trong chiếc “xe không kính” do “bom giật bom rung kính vỡ đi rồi” nhưng vẫn: “Ung dung buồng lái ta ngồi/ Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng…”.
Ông kể lại: "Bỗng một hôm, anh Duật bảo tôi: “Chiến ơi, tôi đọc anh nghe bài thơ này nhé”. Anh ấy đọc, tôi lặng đi vì xúc động. Bài thơ hay quá mà tôi như thấy chính hình ảnh của mình trong đó”.
