Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Kan Lịch
Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam, trên dải Trường Sơn huyền thoại đã xuất hiện nhiều tấm gương anh hùng tiêu biểu, trong đó có nữ du kích người Pa Kô Hồ Kan Lịch. Bà là một trong những nữ anh hùng lực lượng vũ trang đầu tiên của vùng Trị Thiên – Huế, gắn liền với những năm tháng chiến đấu kiên cường, bất khuất của đồng bào dân tộc thiểu số nơi biên giới. Hồ Kan Lịch sinh năm 1943 tại bản A Lê Nốc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên – Huế (nay là thị trấn A Lưới). Bà tên thật là Kăn Lịch, thuộc dân tộc Pa Kô. Trong bối cảnh phong trào cách mạng lan rộng ở miền núi Trường Sơn, đồng bào Pa Kô – Vân Kiều sớm có tinh thần yêu nước và tích cực ủng hộ Việt Minh. Từ nhỏ, bà đã chịu ảnh hưởng của truyền thống đó. Năm 1946, bà mang thêm họ “Hồ” để thể hiện lòng kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lớn lên trong thời chiến, Hồ Kan Lịch sớm tham gia hoạt động cách mạng. Từ năm 1958, bà bắt đầu làm công tác liên lạc, chuyển thư từ, công văn cho cán bộ và du kích địa phương. Đến năm 1961, bà thoát ly gia đình, tham gia đội du kích Hồng Bắc và nhanh chóng trở thành một chỉ huy có uy tín. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đội du kích Hồng Bắc do bà phụ trách đã phát triển lên tới hàng trăm người, tổ chức nhiều trận đánh lớn nhỏ nhằm chống lại các cuộc càn quét của quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Với tinh thần gan dạ, mưu trí và quyết đoán, bà cùng đồng đội đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ vùng căn cứ, giữ vững địa bàn chiến lược A Lưới, đồng thời xây dựng niềm tin của nhân dân vào lực lượng cách mạng. Những chiến công của bà đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1967. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp to lớn của bà trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Năm 1968, Hồ Kan Lịch được ra miền Bắc và có nhiều lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Những lần gặp gỡ ấy không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là biểu tượng cho sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với các chiến sĩ miền Nam anh hùng. Sau chiến tranh, bà tiếp tục tham gia công tác địa phương, đóng góp vào việc xây dựng quê hương. Khi nghỉ hưu, bà đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Trà Phong, tiếp tục phát huy phẩm chất người chiến sĩ cách mạng trong đời sống mới. Cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Kan Lịch là biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần chiến đấu kiên cường của phụ nữ dân tộc thiểu số Việt Nam trong kháng chiến. Tên tuổi của bà đã trở thành niềm tự hào không chỉ của đồng bào Pa Kô mà còn của lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam.
