Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lỷ A Coỏng
Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng” - Đó là câu nói đầy khí phách và niềm tin của người anh hùng tiễu phỉ Lỷ A Coỏng khi ông trả lời thế lực địch định mua chuộc mình. Chính niềm tin son sắt đó của ông và đồng bào người Dao ở Đầm Hà đã phá tan âm mưu chia rẽ dân tộc, thành lập vành đai “Xứ Nùng tự trị” - tổ chức chính trị cực kỳ phản động, hiếu chiến và xảo quyệt ở khu vực Đầm Hà. Với những thành tích trong đấu tranh cách mạng, ngày 1/1/1967, đồng chí Lỷ A Coỏng đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Anh hùng tiễu phỉ Lỷ A Coỏng (tức Lý Vĩnh Phớc) sinh năm 1923 ở xã Thanh Y, huyện Đầm Hà. Ông tham gia hoạt động du kích ở các bản vùng cao Nà Pá và Thanh Y. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1955. Từ 1955-1961, ông là chính trị viên xã đội, xã đội trưởng lãnh đạo lực lượng dân quân du kích.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền non trẻ của Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức; trong đó có hoạt động của các nhóm thổ phỉ ở vùng biên giới phía Bắc. Trong thời kỳ này, Thực dân Pháp đã lập ra “Xứ Nùng tự trị” với bộ máy là tổ chức chính trị phản động, hiếu chiến. Thực dân Pháp còn lập ra tổ chức “Thanh niên chống cộng” gồm mật thám, chỉ điểm, tuần binh và tổ dân vệ luồn lách, trà trộn vào trong nhân dân để chỉ điểm, tố giác, lùng bắt những cán bộ, người đi theo cách mạng để thủ tiêu.
Sau Hiệp định Giơ ne vơ (tháng 7/1954), Đế quốc Mỹ thực hiện chiến lược chiến tranh đặc biệt với 2 mặt trận là diệt Cộng ở miền Nam và phá hoại miền Bắc CNXH. Khu vực miền Đông Quảng Ninh là một trong những địa bàn chúng quan tâm xây dựng lực lượng phản động, đưa biệt kích thâm nhập.
Tháng 12/1955, Lỷ A Coỏng chỉ huy lực lượng dân quân truy lùng tiêu diệt toán đặc vụ Tưởng. Năm 1957, Lỷ A Coỏng bắt sống tên mật thám Chín Sồi Tắc, do Thực dân Pháp cài lại Hải Ninh.
Tại vùng Hà Cối - Móng Cái - Bình Liêu, tháng 8/1958, tên phỉ Trình Coóng Phí đã lôi kéo, cưỡng bức hơn 80 người dân chạy vào rừng, lập căn cứ tại vùng rừng núi huyện Hà Cối (Hải Hà). Cuối năm 1958, nhóm này đã nhập với toán biệt kích do tên Lường Mủ, từ vĩ tuyến 17 đột nhập ra Bắc. Tháng 9/1959, chúng sáp nhập với bọn phỉ ở Bình Liêu. Tháng 5/1960, chúng lôi kéo dân ở 17 xã của huyện Đầm Hà theo chúng vào rừng. Chúng tổ chức cướp súng, bắn giết cán bộ xã, cướp lương thực, thực phẩm của dân.
Đồng chí Lỷ A Coỏng khi đó là xã đội trưởng du kích của xã Thanh Y đã chỉ huy anh em du kích xã dũng cảm đánh trả lại bọn phỉ để bảo vệ cuộc sống yên bình cho bà con. Năm 1961, đồng chí và đội du kích xã cùng Bộ đội biên phòng, Công an phối hợp bao vây đường dây, hang ổ, tiêu diệt gần 80 tên phỉ, xoá sổ bọn phỉ trên địa bàn huyện Đầm Hà.
Trong một đợt truy đuổi Chín Sồi Thống - tên trùm phỉ khét tiếng của “Xứ Nùng tự trị” đã dùng rất nhiều vàng để mua chuộc Lỷ A Coỏng. Thế nhưng, ông vẫn nhất mực đi theo Đảng và trung thành với nhân dân. Câu nói của ông lúc đó được nhiều người nhắc mãi là: “Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng”.
Với thành tích đặc biệt xuất sắc, ông được tặng thưởng nhiều giấy khen, bằng khen, danh hiệu chiến sĩ thi đua, Huân chương Chiến công hạng Ba. Đặc biệt, ngày 1/1/1967, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì có thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
