Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lý Tự Trọng
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, nhắc đến những tấm gương thanh niên yêu nước tiêu biểu, không thể không nhắc đến Lý Tự Trọng. Dù chỉ sống 17 năm, ông đã trở thành biểu tượng của lý tưởng cách mạng, lòng dũng cảm và khí phách của tuổi trẻ Việt Nam. Câu nói nổi tiếng của ông trước tòa án thực dân: "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể có con đường nào khác." đã trở thành lý tưởng sống của biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam.
Lý Tự Trọng tên khai sinh là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Cha mẹ ông là những người Việt Nam quê ở làng Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Vì tham gia phong trào yêu nước chống thực dân Pháp nên gia đình phải sang Thái Lan sinh sống. Dù sinh ra trên đất nước bạn, nhưng ngay từ nhỏ, Lê Hữu Trọng đã được cha mẹ dạy tiếng Việt, kể cho nghe về quê hương và truyền cho lòng yêu nước sâu sắc.
Nhận thấy tố chất thông minh và nhanh nhẹn của cậu bé, các tổ chức cách mạng đã đưa ông sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, ông được Chủ tịch Nguyễn Ái Quốc trực tiếp quan tâm, giáo dục và đào tạo cùng nhiều thanh niên yêu nước khác. Chính trong thời gian này, Nguyễn Ái Quốc đã đặt cho ông cái tên Lý Tự Trọng, với mong muốn ông sẽ luôn sống có lý tưởng và biết đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết.
Sau quá trình học tập, Lý Tự Trọng được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng như làm liên lạc, phiên dịch và bảo vệ các cán bộ cách mạng. Nhờ thông thạo nhiều ngôn ngữ như tiếng Việt, tiếng Thái, tiếng Trung và một phần tiếng Pháp, ông đã giúp ích rất nhiều cho hoạt động của tổ chức. Năm 1929, khi mới 15 tuổi, ông được cử về nước hoạt động bí mật tại Sài Gòn, tham gia xây dựng phong trào thanh niên và công nhân.
Những năm 1930–1931, phong trào cách mạng ở Nam Kỳ phát triển mạnh nhưng cũng bị thực dân Pháp đàn áp rất khốc liệt. Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ bảo vệ các cuộc mít tinh, hội họp bí mật và làm liên lạc giữa các cơ sở cách mạng. Dù tuổi còn rất trẻ, ông luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, được đồng chí và nhân dân hết sức tin tưởng.
Ngày 9 tháng 2 năm 1931, tại sân vận động Lareni (nay là sân Tao Đàn, Thành phố Hồ Chí Minh), một cuộc mít tinh lớn của thanh niên và quần chúng yêu nước được tổ chức để kỷ niệm cuộc Khởi nghĩa Yên Bái và tuyên truyền tinh thần cách mạng. Khi diễn giả Phan Bôi đang phát biểu thì mật thám Pháp bất ngờ ập đến nhằm bắt giữ những người lãnh đạo phong trào.
Trước tình thế nguy cấp, để bảo vệ đồng chí và tạo điều kiện cho mọi người rút lui an toàn, Lý Tự Trọng đã bình tĩnh rút súng bắn hạ một viên thanh tra mật thám người Pháp. Hành động quyết đoán ấy khiến lực lượng địch rối loạn trong giây lát, giúp nhiều cán bộ cách mạng thoát khỏi vòng vây. Tuy nhiên, sau đó ông bị bắt giữ.
Sau khi bị bắt, thực dân Pháp dùng đủ mọi hình thức tra tấn dã man nhằm buộc ông khai báo tổ chức cách mạng. Chúng đánh đập, bỏ đói và dụ dỗ bằng nhiều lời hứa hẹn, nhưng tất cả đều vô ích. Lý Tự Trọng vẫn giữ thái độ bình tĩnh, kiên cường và tuyệt đối không tiết lộ bất kỳ bí mật nào của tổ chức.
Trong phiên tòa xét xử, mặc dù các luật sư tìm cách chứng minh ông chưa đủ tuổi thành niên để xin giảm án, nhưng chính quyền thực dân vẫn quyết định kết án tử hình. Trước tòa án của kẻ thù, Lý Tự Trọng hiên ngang tuyên bố:
"Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể có con đường nào khác."
Lời nói ấy không chỉ bác bỏ mọi luận điệu của thực dân Pháp mà còn khẳng định lý tưởng sống cao đẹp của tuổi trẻ Việt Nam. Đó là lời tuyên ngôn bất hủ, trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ thanh niên sau này.
Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, tại Khám Lớn Sài Gòn, Lý Tự Trọng hiên ngang bước ra nơi hành hình. Ông đón nhận cái chết với tinh thần bình thản, không hề run sợ trước họng súng quân thù. Khi ấy, người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi mới 17 tuổi.
Sự hy sinh của Lý Tự Trọng đã gây xúc động mạnh mẽ trong phong trào cách mạng cả nước. Tên tuổi của ông trở thành biểu tượng của lý tưởng sống cao đẹp, của lòng yêu nước và sự dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhiều trường học, đường phố, công trình văn hóa và tổ chức thanh niên đã được mang tên ông. Giải thưởng Lý Tự Trọng của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cũng được thành lập để tôn vinh những cán bộ Đoàn xuất sắc trên cả nước.
Đến hôm nay, câu nói của Lý Tự Trọng vẫn vang vọng qua nhiều thế hệ như một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thanh niên đối với đất nước. Cuộc đời tuy chỉ kéo dài mười bảy năm nhưng ông đã để lại một di sản tinh thần vô cùng to lớn. Hình ảnh người thanh niên kiên cường trước tòa án thực dân, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc sẽ mãi mãi là niềm tự hào của tuổi trẻ Việt Nam, thôi thúc mỗi người sống có lý tưởng, có khát vọng cống hiến và không ngừng nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
